{"id":10580,"date":"2019-03-31T05:56:49","date_gmt":"2019-03-31T04:56:49","guid":{"rendered":"http:\/\/barc-dabrowka.pl\/?p=10580"},"modified":"2019-03-31T05:56:49","modified_gmt":"2019-03-31T04:56:49","slug":"mecenasi-kurpiowszczyzny","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/edabrowka.net\/?p=10580","title":{"rendered":"Mecenasi kurpiowszczyzny"},"content":{"rendered":"

W miejscowo\u015bci Szafarczyska, na posesji nr 11 <\/strong>u pa\u0144stwa Marianny i Waldemara P\u0119dzich, znajduje si\u0119 stara rodzinna oryginalna chata kurpiowska. Jej w\u0142a\u015bciciele w\u0142asnym staraniem i nak\u0142adem finansowym wyposa\u017caj\u0105 j\u0105 i teren wok\u00f3\u0142 niej, w dawne sprz\u0119ty gospodarstwa domowego i narz\u0119dzia. Dzi\u0119ki staraniom w\u0142a\u015bcicieli i ludzi dobrej woli, owa pere\u0142ka kurpiowszczyzny stale ubogaca si\u0119. Dzie\u0142o to, jest doskona\u0142ym elementem kulturowych, edukacyjnym, historycznym, integracyjnym dla nas wszystkich. Pasja i mecenat tego\u017c ma\u0142\u017ce\u0144stwa znalaz\u0142y uznanie w oczach kapitu\u0142y wyr\u00f3\u017cnienia \u201eKurpik\u201d. Zwi\u0105zek Kurpi\u00f3w w Ostro\u0142\u0119ce, przyzna\u0142 je w 2017 roku Mariannie P\u0119dzich m.in. za ochron\u0119 dziedzictwa Kurpi\u00f3w. Go\u015bcinni gospodarze zawsze ch\u0119tnie s\u0142u\u017c\u0105 swymi zbiorami, ka\u017cdemu kto zechce zawita\u0107 do nich i namacalnie obcowa\u0107 z histori\u0105 i kultur\u0105 naszego regionu. <\/strong><\/p>\n

Ot\u00f3\u017c, aby zobaczy\u0107 chat\u0119 z jej specyfik\u0105, czy dawne ule pszcz\u00f3\u0142, cepy, krosna, dawne garnki i wiele innych cennych eksponat\u00f3w \u015bwiadcz\u0105cych o naszej kulturze kurpiowskiej wystarczy zawita\u0107 do Szafarczysk. Wok\u00f3\u0142 chaty i na niej zobaczy\u0107 mo\u017cemy dawne ule, tary do prania, bosaki, charakterystyczny ludowy krzy\u017c przydro\u017cny, \u017curaw itp. <\/strong><\/p>\n

Na pierwszy rzut charakterystyczny obrazek Ot\u00f3\u017c, przed cha\u0142up\u0105 stoj\u0105 dwie drewniane figury kurpia i kurpianki. Postacie te, dobrze wkomponowane s\u0105 w otoczenie domu. Stanowi\u0105 niejako jego uzupe\u0142nienie i ozdob\u0119. Naocznie pokazuj\u0105 stroje naszych przodk\u00f3w i to co w ich \u017cyciu by\u0142o najwa\u017cniejsze: chleb i strzelba. Kurpie pami\u0119taj\u0105 o okresach g\u0142odu i z nale\u017cytym szacunkiem odnosz\u0105 si\u0119 do chleba, kt\u00f3rym dziel\u0105 si\u0119 drugim cz\u0142owiekiem. Powiedzenie \u201estrzela jak Kurp\u201d obrazuje strzelba \u2013 nieod\u0142\u0105czny atrybut Kurpia, Kurpie byli bowiem wy\u015bmienitymi strzelcami.<\/strong><\/p>\n

W\u0142a\u015bciciele posesji i figur ciesz\u0105 si\u0119 z ich posiadania i s\u0105 dumni, \u017ce tym to oto sposobem chroni\u0105 cz\u0105stk\u0119 naszego dziedzictwa kulturowego. Zapowiadaj\u0105 tak\u017ce pokrycie rze\u017ab farbami, tak aby odzwierciedli\u0107 rzeczywisty wygl\u0105d ludzi Puszczy. Nieopodal nich ujrze\u0107 mo\u017cna przydomowe ule z okresu dobrych czas\u00f3w bartnik\u00f3w kurpiowskich. Wydr\u0105\u017cone w pniu drzewa otwory mo\u017cemy zobaczy\u0107 w skansenach i na ksi\u0105\u017ckowych ilustracjach. Specyfika natury ludzkiej jest zasadniczo taka, i\u017c wszystko wolimy do\u015bwiadczy\u0107 empiryczne. Tak te\u017c jest i w tym przypadku. Co innego s\u0142ysze\u0107, czyta\u0107, a co innego zobaczy\u0107 na w\u0142asne oczy i dotkn\u0105\u0107. Wyjazd do skansenu w Nowogrodzie wi\u0105\u017ce si\u0119 z pewnymi wi\u0119kszymi dzia\u0142aniami. Jednak, zatrzymanie si\u0119 przy okazji, po drodze by spotka\u0107 si\u0119 z cz\u0105stk\u0105 naszej kultury nie jest \u017cadnym problem.<\/strong><\/p>\n

Przez d\u0142ugi czas wizyt\u00f3wk\u0105 Kurpiowszczyzny by\u0142o budownictwo. Ten niepowtarzalny charakter i styl wsi tutejszych, podobnie jak na Podhalu, by\u0142 nierozerwalnie zwi\u0105zany z otaczaj\u0105cym \u015brodowiskiem. Zadziwia\u0142 zmys\u0142 i mistrzostwo wykonania budynk\u00f3w. Materia\u0142 budowlany to g\u0142\u00f3wnie drewno z Puszczy i s\u0142oma z pola. Ka\u017cdy budynek by\u0142 niepowtarzalny, mia\u0142 indywidualne wyko\u0144czenie. Szczyt zajmuje tu szczeg\u00f3lne miejsce. Dolna jego cz\u0119\u015b\u0107 wyko\u0144czona by\u0142a pionowymi deskami, g\u00f3rna za\u015b, z desek u\u0142o\u017conych na krzy\u017c lub w r\u00f3\u017cne desenie \u2013 \u0142ama\u0144ce, od kt\u00f3rych pochodzi nazwa \u201eszczyt \u0142amany\u201d.. Szczyt\u00f3wki i opaski by\u0142y wycinane w r\u00f3\u017cne karby, wzorki i desenie. Wszystko to by\u0142o misternie zharmonizowane. Nadokienniki zdobiono tak\u017ce pi\u0119knie. Zwie\u0144czenie dachu zwane \u015bparogami niemal w ka\u017cdej chacie by\u0142o inne. Rze\u017abiono je w kszta\u0142cie rog\u00f3w, ptak\u00f3w, \u0142b\u00f3w ko\u0144skich. Po\u015brodku \u015bparog\u00f3w umieszczano s\u0142upek z chor\u0105giewk\u0105, kogucikiem lub krzy\u017cem drewnianym czy \u017celaznym. Elementy te, z \u0142atwo\u015bci\u0105 odnale\u017a\u0107 mo\u017cna i w tej chacie.<\/strong><\/p>\n

Ma\u0142o kto dzisiaj pami\u0119ta pewien szczeg\u00f3\u0142 zwi\u0105zany z wieszaniem\u00a0obraz\u00f3w. Ot\u00f3\u017c, zawieszano je\u00a0dawniej zwartym szeregiem, jeden obok drugiego, wzd\u0142u\u017c ca\u0142ej \u015bciany przeciwleg\u0142ej do drzwi wej\u015bciowych. Dolnymi kraw\u0119dziami obrazy te wspiera\u0142y si\u0119 na poziomo przybitej p\u00f3\u0142ce tzw. \u201elistwie\u201d, g\u00f3r\u0105 przymocowane do powa\u0142y w ten spos\u00f3b, \u017ce wisia\u0142y lekko nachylone ku widzowi. Wieszano je te\u017c\u00a0nad \u0142\u00f3\u017ckiem, b\u0105d\u017a w tzw. \u201e\u015bwi\u0119tym k\u0105cie\u201d.\u00a0Miejsce za obrazami, wykorzystywane by\u0142o do przechowywania przedmiot\u00f3w specjalnie warto\u015bciowych. Znajdowa\u0142y si\u0119 tam zio\u0142a po\u015bwi\u0119cone, u\u017cywane do cel\u00f3w leczniczych, dokumenty rodzinne itp.\u00a0 W mowie u\u017cywano zwrotu \u201eza obrazem\u201d.<\/strong><\/p>\n

Posiadanie licznych \u015bwi\u0119tych obraz\u00f3w by\u0142o w kulturze ludowej nie tylko wyrazem pobo\u017cno\u015bci i zabiegania o opiek\u0119 \u015bwi\u0119tych, nie tylko \u015bwiadectwem odbytych pielgrzymek do miejsc s\u0142yn\u0105cych cudami, ale i u\u015bwi\u0119conym przez zwyczaj nakazem spo\u0142ecznym, od kt\u00f3rego nie wypada\u0142o uchyla\u0107 si\u0119 dbaj\u0105cym o szacunek gospodarzom.<\/strong><\/p>\n

Bogate wyposa\u017cenie chaty robi wra\u017cenie. To praktyczna lekcja o naszym kurpiowskim regionie. \u015awi\u0119ty k\u0105t, szlaban, ko\u0142yska, \u017celazko na w\u0119giel, obrazy, radio, telewizor, krosna, szafy, cepy, sierpy, leluje, maselnice, gliniane talerze, dzie\u017ce, drewniana walizka, pasiaki itp. Pozwalaj\u0105 realnie zobaczy\u0107 i dotkn\u0105\u0107 histori\u0119 naszych praojc\u00f3w. W\u015br\u00f3d zgromadzonych zbior\u00f3w znamienn\u0105 jest \u2013 wisz\u0105ca nad starym prawdziwym kurpiowskim \u0142\u00f3\u017ckiem \u2013 ramka z napisem: \u201eW tym miejscu starej chaty kurpiowskiej Aleksandra P\u0119dzich urodzi\u0142a o\u015bmioro dzieci m.in. Waldemara P\u0119dzich dwukrotnego Mistrza Polski i rekordzist\u0119 w biegu 24 godzinnym. W latach 1930-1965 we wsi Nasiadki \u2013 Szafarczyska porody odbiera\u0142a mieszkanka Nasiadek Przygoda Stefania, kt\u00f3ra by\u0142a zwyczajn\u0105 kobiet\u0105 zwan\u0105 babk\u0105\u201d.<\/em><\/strong><\/p>\n

Na tabliczkach informacyjnych eksponat\u00f3w wyposa\u017cenia chaty odnale\u017a\u0107 mo\u017cemy m.in. Ma\u0142gorzat\u0119 i Krzysztofa Mr\u00f3z z Olszewski, S\u0142awomira Kaczy\u0144skiego z \u0141\u0119gu Staro\u015bci\u0144skiego, Ryszarda Mami\u0144skiego z Anto\u0144 oraz z Szafarczysk: Zofi\u0119 i Henryka Parzych, El\u017cbiet\u0119 i Wies\u0142awa G\u0105ska, Zofi\u0119 Wiska, Edwarda Wiskiego.<\/strong><\/p>\n

Przejrzyjmy swoje zakamarki, a by\u0107 mo\u017ce znajdziemy jeszcze gdzie\u015b zapomniane sprz\u0119ty naszych dziadk\u00f3w i rozwa\u017cmy przekazanie ich do tej chaty, by nadal s\u0142u\u017cymy nam wszystkim. Uchro\u0144my cz\u0105stk\u0119 naszego dziedzictwa kulturowego od zapomnienia. Naprawd\u0119 warto tak uczyni\u0107. A b\u0119d\u0105c w Szafarczyskach warto zatrzyma\u0107 si\u0119 na chwil\u0119 i wst\u0105pi\u0107 na posesj\u0119 nr 11, by razem wsp\u00f3lnie z \u017cyczliwymi gospodarzami poczu\u0107 ducha minionych lat. <\/strong><\/p>\n

<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W miejscowo\u015bci Szafarczyska, na posesji nr 11 u pa\u0144stwa Marianny i Waldemara P\u0119dzich, znajduje si\u0119 stara rodzinna oryginalna chata kurpiowska. Jej w\u0142a\u015bciciele w\u0142asnym staraniem i nak\u0142adem finansowym wyposa\u017caj\u0105 j\u0105 i teren wok\u00f3\u0142 niej, w dawne sprz\u0119ty gospodarstwa domowego i narz\u0119dzia. Dzi\u0119ki staraniom w\u0142a\u015bcicieli i ludzi dobrej woli, owa pere\u0142ka kurpiowszczyzny stale ubogaca si\u0119. Dzie\u0142o to, jest doskona\u0142ym elementem kulturowych, edukacyjnym,… Read more »<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":8694,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":["post-10580","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualnosci"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/10580","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=10580"}],"version-history":[{"count":0,"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/10580\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/8694"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=10580"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=10580"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=10580"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}