Zapusty, ostatki, mi\u0119sopusty to tradycyjne staropolskie nazwy karnawa\u0142u. W \u015bwi\u0119to Objawienia Pa\u0144skiego, czyli Trzech Kr\u00f3li (6 stycznia), rozpoczyna\u0142 na Kurpiach \/i nie tylko\/ czas spotka\u0144 towarzyskich. Silne przywi\u0105zanie kultury kurpiowskiej do tradycji ojc\u00f3w sprawia, i\u017c obecnie mo\u017cemy bezpo\u015brednio dotkn\u0105\u0107 niekt\u00f3re elementy zwyczaj\u00f3w naszych ojc\u00f3w.<\/p>\n
Nazwa tego okresu pochodzi od \u0142aci\u0144sko-w\u0142oskiego carnavale. Cz\u0142ony tego s\u0142owa caro – mi\u0119so i\u00a0vale – bywaj zdr\u00f3w oznaczaj\u0105 razem czas ucztowania i zabawy, w zwi\u0105zku z nadchodz\u0105cym Wielkim Postem. S\u0142owo \u201ekarnawa\u0142” nawi\u0105zuje tak\u017ce do \u0142aci\u0144skiego carrus navalis. czyli „mi\u0119so \u017cegnaj”. Lud m\u00f3wi\u0142 o nim „zapusty” lub „mi\u0119sopust”.<\/p>\n
W regionie kurpiowskim nie organizowano du\u017cych bal\u00f3w karnawa\u0142owych. Popularne by\u0142y za to spotkania na tzw. \u201emuzyce\u201d, czyli zabawach prywatnych w cha\u0142upach. Gospodarze zbierali si\u0119 po domach, \u017ceby \u015bpiewa\u0107 improwizowane piosenki, \u017cartowa\u0107 i opowiada\u0107 r\u00f3\u017cne historie, je\u015b\u0107 placek dro\u017cd\u017cowy i popija\u0107 samogonk\u0119. Takie wieczornice odbywa\u0142y si\u0119 przy \u015bwietle kaganka z \u0142ojem. Na stole pojawia\u0142 si\u0119 wi\u0119c nies\u0142odki placek dro\u017cd\u017cowy, czyli \u0142agodnia\u0142. Najch\u0119tniej s\u0142uchano opowie\u015bci gospodarzy czy parobk\u00f3w, tych kt\u00f3rzy bywali „we \u015bwiecie”. Historie na og\u00f3\u0142 mia\u0142y za zadanie przestraszy\u0107 dziewuchy, tak, \u017ceby ba\u0142y si\u0119 wraca\u0107 same do cha\u0142up i prosi\u0142y kawaler\u00f3w o odprowadzenie do dom\u00f3w. Wieczornice („kominki”) cz\u0119sto ko\u0144czy\u0142y si\u0119 ta\u0144cami. W ka\u017cdej wsi by\u0142a co najmniej jedna osoba, kt\u00f3ra umia\u0142a gra\u0107 na harmonii, skrzypcach czy organkach.<\/p>\n
Najwi\u0119ksz\u0105 atrakcj\u0105 bywa\u0142y wizyty w\u0119drownych dziad\u00f3w. Przybycie dziada do wsi to by\u0142o \u015bwi\u0119to. By\u0142 on gazet\u0105 i telewizorem jednocze\u015bnie, bo przynosi\u0142 nowiny ze \u015bwiata i zabawia\u0142 gadk\u0105. Zatrzymywa\u0142 si\u0119 u so\u0142tysa albo u innych zamo\u017cnych gospodarzy. Za nocleg i misk\u0119 kaszy odp\u0142aca\u0142 opowie\u015bciami. Przyj\u0105\u0107 go – to by\u0142 chrze\u015bcija\u0144ski obowi\u0105zek. W\u0119drownych dziad\u00f3w mo\u017cna by\u0142o jeszcze spotka\u0107 po II wojnie \u015bwiatowej.<\/p>\n
Czas przed Wielkim Postem jeszcze w pocz\u0105tkach XX wieku by\u0142 wyra\u017anie oddzielony od reszty roku. W czasie zapust\u00f3w starano si\u0119 bawi\u0107, ta\u0144czy\u0107 i t\u0142usto je\u015b\u0107, a od \u015brody popielcowej szczerze po\u015bci\u0107. Tradycj\u0105 sta\u0142 si\u0119 zwyczaj obfitego jedzenia, zw\u0142aszcza w ostatni czwartek karnawa\u0142u zwany t\u0142ustym lub combrowym. Zaczerpni\u0119ty z rejon\u00f3w Galicji zwyczaj jedzenia chrustu i p\u0105czk\u00f3w przetrwa\u0142 do dzi\u015b. Najstarsi Kurpie w czasie postu do dzi\u015b nie jedz\u0105 nabia\u0142u.<\/p>\n
T\u0142usty czwartek by\u0142 pocz\u0105tkiem i wst\u0119pem do zabaw oraz szale\u0144stw, kt\u00f3re mia\u0142y si\u0119 odbywa\u0107 w ostatki, czyli w trzy ostatnie dni karnawa\u0142u, zwane tak\u017ce dniami kusymi, a wi\u0119c diabelskimi lub zapustami – tak, jak ca\u0142y karnawa\u0142. P\u00f3\u017aniejszym elementem zabaw tego okresu, zaczerpni\u0119tych z zwyczaj\u00f3w szlacheckich \u2013 rycerskich, by\u0142o tak\u017ce organizowanie kulig\u00f3w.<\/p>\n
Podczas ostatniego wtorku urz\u0105dzano r\u00f3\u017cne psoty i figle, takie jak np. k\u0142adzenie kloc\u00f3w pod drzwi uniemo\u017cliwiaj\u0105ce wyj\u015bcie z domu, wci\u0105ganie wozu na stodo\u0142\u0119. O odwr\u00f3conym porz\u0105dku tego dnia \u015bwiadczyli przebiera\u0144cy \u2013 ch\u0142opcy przebierali si\u0119 za dziewcz\u0119ta, te odwrotnie \u2013 za ch\u0142opc\u00f3w, inni nosili na przyk\u0142ad ubrania wywr\u00f3cone spodem na wierzch.<\/p>\n
Na Kurpiach by\u0142 zwyczaj, \u017ce w ostatni wtorek oko\u0142o p\u00f3\u0142nocy wje\u017cd\u017ca Zapust na koniku drewnianym do gospody i rozp\u0119dza biesiadnik\u00f3w, obsypuj\u0105c ich popio\u0142em i gasz\u0105c \u015bwiat\u0142a, og\u0142aszaj\u0105c tym samym czas ciszy, skupienia – czas przygotowa\u0144 do Wielkanocy.<\/p>\n
Zapusty, ostatki, mi\u0119sopusty to tradycyjne staropolskie nazwy karnawa\u0142u. W \u015bwi\u0119to Objawienia Pa\u0144skiego, czyli Trzech Kr\u00f3li (6 stycznia), rozpoczyna\u0142 na Kurpiach \/i nie tylko\/ czas spotka\u0144 towarzyskich. Silne przywi\u0105zanie kultury kurpiowskiej do tradycji ojc\u00f3w sprawia, i\u017c obecnie mo\u017cemy bezpo\u015brednio dotkn\u0105\u0107 niekt\u00f3re elementy zwyczaj\u00f3w naszych ojc\u00f3w. Nazwa tego okresu pochodzi od \u0142aci\u0144sko-w\u0142oskiego carnavale. Cz\u0142ony tego s\u0142owa caro – mi\u0119so i\u00a0vale – bywaj… Read more »<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":1113,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":["post-1115","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualnosci"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1115","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1115"}],"version-history":[{"count":0,"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1115\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/1113"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1115"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1115"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1115"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}