![\"miod\"](\"http:\/\/edabrowka.net\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/miod-249x300.png\")
Poni\u017cej tre\u015b\u0107 artyku\u0142u o Kurpiach z czasopisma „\u015awiat\u0142o” nr 6 z 1887 roku:<\/p>\nPoni\u017cej tre\u015b\u0107 artyku\u0142u o Kurpiach z czasopisma „\u015awiat\u0142o” nr 6 z 1887 roku:<\/p>\n
„Zamieszkujecie cz\u0119\u015b\u0107 Europy, zwan\u0105 G\u00f3rnym \u015al\u0105skiem, kiedy\u015b nale\u017c\u0105cym do Polski, a wielu z was nie wie, a nawet s\u0142ysza\u0142o o drobniejszych cz\u0105stkach tej ziemi i o ludziach, kt\u00f3rzy od naszej miejscowo\u015bci, sposobu \u017cycia lub te\u017c i ubioru bywaj\u0105 nazywani r\u00f3\u017cnie, n. p. \u00a0Krakowiakami, Mazurami, Kujawiakami, Sandomierzanami, Kurpiami ltd.<\/em><\/p>\n Teraz w\u0142a\u015bnie mamy si\u0119 poznajomi\u0107 \u0142om\u017cy\u0144skiej, po\u0142udniow\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 gub. suwalskiej, ostrowskiego, mazowieckiego, raj grodzkiego i cz\u0105stk\u0119 powiatu makowskiego, to jest tam, gdzie kiedy\u015b istnia\u0142a ostro\u0142\u0119cka lub skwa\u0144ska puszcza. \u2014 Dawniej ca\u0142a przestrze\u0144 mi\u0119dzy Mysze\u0144cem, Pu\u0142tuskiem, \u0141om\u017c\u0105 i Ostrowem \u2014 by\u0142a pokryta g\u0119stym lasem, kt\u00f3rego bardzo mato pozosta\u0142o. W tych to lasach w dawnych wiekach mieszka\u0142a z Kurpiami (kt\u00f3rych tak\u017ce nazywaj\u0105 Kur pikami) i miejscem, kt\u00f3re oni zamieszkuj\u0105.<\/em><\/p>\n Najprz\u00f3d wi\u0119c, kto to s\u0105 Kurpie? Kurpiami nazywaj\u0105 si\u0119 wolni polscy w\u0142o\u015bcianie (ch\u0142opi), kt\u00f3rzy dawniej byli niezawis\u0142ymi od pan\u00f3w i duchowie\u0144stwa, czyli ci, kt\u00f3rzy nie zaznali barbarzy\u0144skiej pa\u0144szczyzny. Obecnie zamieszkuj\u0105 oni wi\u0119ksz\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 powiat\u00f3w: przasnyskiego gub. p\u0142ockiej, p\u00f3\u0142nocn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 gub. cz\u0119\u015b\u0107 polskiego plemienia, kt\u00f3re nazywali \u201eKurpiami.\u201c Nazwa ta pochodzi od obuwia, kt\u00f3re nosz\u0105, a kt\u00f3re wyrabiaj\u0105 z lipowego \u0142yka, i nazywaj\u0105 kurpiami t. j. \u0142apciami. Jedynie w po\u015br\u00f3d Kurpi\u00f3w w przeci\u0105gu kilku wiek\u00f3w, prawie do naszych czas\u00f3w zachowa\u0142a si\u0119 wi\u0119ksza cz\u0119\u015b\u0107 cechy starej s\u0142owia\u0144skiej wolnej gminy, a mianowicie wsp\u00f3lne u\u017cywanie ziemi, wsp\u00f3lny gminny zarz\u0105d itd. Kurpi\u00f3w, zawsze zamieszka\u0142ych w g\u0119stych lasach, wyrobi\u0142 si\u0119 odmienny ca\u0142kiem charakter i spos\u00f3b \u017cycia. Nie maj\u0105c dosy\u0107 ziemi, kt\u00f3r\u0105 by uprawiali, oni od dawien dawna u\u017cywali tego, co mog\u0142a im ofiarowa\u0107 lesista miejscowo\u015b\u0107; \u2014 dla tego te\u017c Kurp nie by\u0142 nigdy tyle rolnikiem, ile my\u015bliwym, a po cz\u0119\u015bci i pasiecznikiem (pszczelarzem). Kurpie zas\u0142yn\u0119li sztuk\u0105 strzelania do celu i polscy historycy wiele podaj\u0105 charakterystycznych zdarze\u0144 o znakomitych strzelcach, w liczbie tych by\u0142 jeden za panowania Stanis\u0142awa Augusta. Strzelec ten w obecno\u015bci samego kr\u00f3la w oddaleniu na 400 krok\u00f3w wybi\u0142 kulami na tarczy litery: S. A. R. P. Stanislaus Augustus Rex Po\u0142oniae, co znaczy po polsku: Stanis\u0142aw August Kr\u00f3l Polski. Kurpie w polskiem wojsku zawsze uwa\u017cani byli za najlepszych strzelc\u00f3w. W r. 1708, kiedy Karol XII., kr\u00f3l szwedzki zbiera\u0142 si\u0119 na Rosj\u0105 i w towarzystwie Stanis\u0142awa Leszczy\u0144skiego po drodze z Torunia do Grodna, doszed\u0142 do Myszy\u0144ca, Kurpie w swoich lasach porobili okopy i korzystaj\u0105c z b\u0142otnistej okolicy, przeci\u0119li Szwedom drog\u0119. Karol XII. poszed\u0142 na przeb\u00f3j i okrutnie post\u0105pi\u0142 z Kurpiami, przykazuj\u0105c bra\u0144c\u00f3w, t. j. wzi\u0119tych do niewoli jednego za drugim wiesza\u0107. Wtedy rozw\u015bcieczeni Kurpie zebrali swoje wojsko, jakie mieli, i tak pot\u0142ukli Szwed\u00f3w, \u017ce kr\u00f3l byt zmuszony z jednym swoim drabantem (drabantem nazywano cz\u0142owieka, kt\u00f3ry sta\u0142 . przy boku kr\u00f3lewskim i obowi\u0105zany by\u0142 strzec cia\u0142o kr\u00f3lewskie; przy kr\u00f3lu zwykle by\u0142o dw\u00f3ch drabant\u00f3w) ucieka\u0107 do Szczuki, podkanclerza litewskiego, kt\u00f3ry by\u0142 wiele \u017cyczliwy dla Karola XII. Chocia\u017c dzisiejszym Kurpiom brak tego rycerskiego ducha, jednakowo\u017c fuzya dla Kurpia i teraz stanowi cenny przedmiot. Spos\u00f3b \u017cycia zrobi\u0142 Kurpia troch\u0119 dzikim, nami\u0119tnym, okrutnym, unosz\u0105cym si\u0119 o lada co, lecz przy tych wadach Kurp ma i swoje zalety, jak n. p. posiada on wy\u015bmienite zdrowie pomimo niewyg\u00f3d w \u017cyciu, jest nadzwyczaj silnym i zdolnym, poj\u0119tnym do nauki. Mieszkania i budynki wszelkie u Kurpi\u00f3w daleko porz\u0105dniej s\u0105 utrzymywane, ni\u017c u s\u0105siednich plemion, a nawet Mazur\u00f3w, znanych z czysto\u015bci. 'Tutaj (u Kurpia) w izbie nie zobaczysz ciel\u0105t, prosi\u0105t lub g\u0119si razem z dzie\u0107mi w\u0142o\u015bcianina; izba zawsze obszerna, czysta, okna du\u017ce, wpuszczaj\u0105ce do izby wiele \u015bwiat\u0142a, cz\u0119sto z okiennicami pomalowanemu Kurpie nami\u0119tnie lubi\u0105 trunki, g\u0142\u00f3wnie za\u015b w\u00f3dk\u0119. Chrzciny, wesela i zabawy \u015bwi\u0105teczne u Kurpi\u00f3w odbywaj\u0105 si\u0119 cz\u0119\u015bciej w karczmie, ni\u017c w domu, przy kieliszku z piosnk\u0105 na ustach. Co u nich osobliwego, to \u2014 to, \u017ce kobiety i dziewcz\u0119ta pij\u0105 i bawi\u0105 si\u0119 oddzielnie w swojemu k\u00f3\u0142ku, nie dopuszczaj\u0105c do swego towarzystwa m\u0119\u017cczyzn. W cha\u0142upach, gdzie s\u0105 dziewcz\u0119ta, zawsze weso\u0142o i czysto, nad oknami na dworze zawsze zobaczysz \u015bwie\u017ce kwiaty i ga\u0142\u0119zie, \u015bciany tak wewn\u0105trz, jak i na zewn\u0105trz biel\u0105 wapnem bardzo cz\u0119sto, a podw\u00f3rze, nawet obor\u0119 wysypuj\u0105 bia\u0142ym lub \u017c\u00f3\u0142tym piaskiem w r\u00f3\u017cne desenie. Nigdzie chyba nie wypalaj\u0105 tak wielk\u0105 ilo\u015b\u0107 tabaki (tytoniu), ile tutaj w lasach. Kurp nie zrobi kroku bez fajki, nawet dzieci ma\u0142e, licz\u0105ce po 12 lat i mniej przyzwyczajaj\u0105 si\u0119 do tabaki, rodzice na to najmniejszej nie zwracaj\u0105 uwagi. Z\u0142odziejstwo u Kurpi\u00f3w bardzo rzadko si\u0119 trafia, chyba z\u0142odziej z cudzej strony zjawi si\u0119, ale biada mu, kiedy go pochwyc\u0105, najprz\u00f3d bowiem sami si\u0119 z nim rozprawiaj\u0105, a dopiero potem oddaj\u0105 w r\u0119ce w\u0142adzy. Wozy robocze z uprz\u0119\u017c\u0105 pozostawiaj\u0105 na noc w polu bez dozoru, puszczaj\u0105 konie na ca\u0142e lato na pasz\u0119 do las\u00f3w i wtedy je p\u0119dz\u0105 do wody, kiedy si\u0119 trafi gwa\u0142towna potrzeba. Zreszt\u0105 z biegiem czasu stare obyczaje i tutaj si\u0119 zmieni\u0142y, nawet stare obuwie, kurpie, ju\u017c wychodz\u0105 z u\u017cycia, a zaczynaj\u0105 paradowa\u0107 w bia\u0142ych sk\u00f3rzanych butach.<\/em><\/p>\n J\u0119zyk Kurpi\u00f3w jest mieszanin\u0105, narzecza kaszubskiego z mazurskiem.<\/em><\/p>\n Zwyczajny ubi\u00f3r Kurpia stanowi ciemno szary sukienny kaftan (sukmana) z ciemno malowanymi klapami i ko\u0142nierzem stoj\u0105cym, z ty\u0142u sukmany ma fa\u0142dy i kieszenie, wyszywane w ko\u0142o kolorowymi tasiemkami; \u015bci\u0105ga si\u0119 czerwonym \u0142ub r\u00f3\u017cnokolorowym gda\u0144skim pasem, szerokim niekiedy na 5 cali i wi\u0119cej; kapudrak t. j. spencerek kr\u00f3tki wdziewa tylko w \u015bwi\u0119ta; kapelusz (kapalus) nosi niski z w\u0105skim rondem, przewi\u0105zuje go kolorowym sznurkiem lub wst\u0105\u017ceczk\u0105, a prawie zawsze zak\u0142ada sobie z boku kapelusza pawie pi\u00f3ro. \u0141apcie t. j. kurpie na nogach \u2014 z lipowej sk\u00f3ry, czasem sk\u00f3rzane, koszule nosz\u0105 z p\u0142\u00f3tna w\u0142asnego wyrobu, do\u015b\u0107 dobrego, pod szyj\u0105 przewi\u0105zuj\u0105 czerwonym ga\u0142gankiem, spodnie \u2014 sukienne lub te\u017c p\u0142\u00f3cienne, \u2014 co jest zale\u017cne od pory roku i zamo\u017cno\u015bci. \u2014 Kobiety w dnie robocze nosz\u0105 sukmany szarego lub burego koloru, kraciaste kolorowe sp\u00f3dnice, zwane jupkami swego wyrobu; na g\u0142owie za\u015b nosz\u0105 chustki, zwi\u0105zane z ty\u0142u i podobne s\u0105 do zawoju tureckiego; latem chodz\u0105 boso, zim\u0105 za\u015b w \u0142apciach, lub te\u017c czarnych sk\u00f3rzanych trzewikach. Dziewcz\u0119ta w dni \u015bwi\u0105teczne upi\u0119kszaj\u0105 piersi krzy\u017cem na czerwonej wst\u0105\u017ceczce i szyj\u0119 paciorkami koralowymi lub bursztynowemu.<\/em><\/p>\n J.S. Ziemba”<\/em><\/p>\n Poni\u017cej tre\u015b\u0107 artyku\u0142u o Kurpiach z czasopisma „\u015awiat\u0142o” nr 6 z 1887 roku: „Zamieszkujecie cz\u0119\u015b\u0107 Europy, zwan\u0105 G\u00f3rnym \u015al\u0105skiem, kiedy\u015b nale\u017c\u0105cym do Polski, a wielu z was nie wie, a nawet s\u0142ysza\u0142o o drobniejszych cz\u0105stkach tej ziemi i o ludziach, kt\u00f3rzy od naszej miejscowo\u015bci, sposobu \u017cycia lub te\u017c i ubioru bywaj\u0105 nazywani r\u00f3\u017cnie, n. p. \u00a0Krakowiakami, Mazurami, Kujawiakami, Sandomierzanami, Kurpiami… Read more »<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":12558,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2],"tags":[],"class_list":["post-12588","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-ciekawostki"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/12588","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=12588"}],"version-history":[{"count":1,"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/12588\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":12590,"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/12588\/revisions\/12590"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/12558"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=12588"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=12588"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=12588"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"