Poni\u017cej tekst z bezp\u0142atnego dodatku do Gazety Polsiej z dnia 24.12.1922 r, nr 37 R.10. W tym dodatku zatytu\u0142owanym „O\u015bwiata” czytamy \/pisownia oryginalna\/:<\/p>\n
„Stara tradycja.<\/p>\n
Kt\u00f3remu\u017c z Polak\u00f3w nie s\u0105\u00a0 znane tradycje, jakie si\u0119 \u0142\u0105cz\u0105 z wieczorem wigilijnym i uroczysto\u015bci\u0105 Bo\u017cego Narodzenia!<\/p>\n
Jako dzieci jeszcze, na wiele miesi\u0119cy przed gwiazdk\u0105 marzyli\u015bmy o tym czarownym wieczorze, kt\u00f3ry w m\u0142odych umys\u0142ach pozostawia\u0142 niezatarte wra\u017cenia i rze\u017abi\u0142 na ca\u0142e \u017cycie wspomnienia aktu na po\u0142y religijnego, na po\u0142y obyczajowo-polskiego, z kt\u00f3rego urokiem nic si\u0119 nie da por\u00f3wna\u0107. Wiele\u017a nadziei i radosnych przeczu\u0107 drga\u0142o w naszych male\u0144kich serduszkach, gdy\u015bmy przypatrywali si\u0119 na po\u0142y tajemnym przygotowaniom rodzic\u00f3w i domownik\u00f3w, czynionym ju\u017c na d\u0142ugo przed owym dniem. Ani \u015bcis\u0142y post ca\u0142odzienny, ani mr\u00f3z silny, zazwycz\u0105j w tym dniu rysuj\u0105cy dziwaczne arabeski lodowe na szybach, nie by\u0142y nam zbyt przykremi ; wszystkie my\u015bli nasze i uczucia zestrzela\u0142y si\u0119 w oczekiwaniu mroku.<\/p>\n
Lecz oto ojciec rodziny wyjrza\u0142 ju\u017c przez drzwi na ciemny firmament zimowego wieczoru pierwsza gwiazdka ju\u017c zab\u0142ys\u0142a, symbol i has\u0142o owego wielkiego a przedziwnego zdarzenia, kt\u00f3re z woli bo\u017cej zasz\u0142o przed wiekami w ubogiej stajence betlejemskiej.<\/p>\n
Od\u015bwi\u0119tnie ubrani, przej\u0119ci religijno-tradycyjn\u0105 powag\u0105 chwili, wchodzimy do pokoju, w kt\u00f3rym zastawiono st\u00f3\u0142 wigilijny. Gromadz\u0105 si\u0119\u00a0 wszyscy bez wyj\u0105tku, rodzice, krewni, domownicy i s\u0142u\u017cba, wszyscy bez r\u00f3\u017cnicy stanu, dla zaznaczenia, \u017ce jak Bo\u017ce Dzieci\u0119 nie wzgardzi\u0142o ub\u00f3stwem, tak i w naszych sercach p\u0142onie dzi\u015b p\u0142omie\u0144 wyr\u00f3wnywaj\u0105cej wszystkie r\u00f3\u017cnice spo\u0142eczne mi\u0142o\u015bci og\u00f3lnoludzkiej. Rado\u015b\u0107 wspomnienia wielkiego zdarzenia budzi nie tylko t\u0119 mi\u0142o\u015b\u0107, kt\u00f3ra przygarnia po bratersku cho\u0107by najubo\u017cszego, ale i t\u0119, kt\u00f3ra przebacza: najgorzej powa\u015bnieni wybaczali sobie w uroczystej chwili wigiIji wzajemne urazy, zapominali o krzywdach.<\/p>\n
Bo oto g\u0142owa rodziny podchodzi do sto\u0142u, si\u0119ga po op\u0142atek i po kolei z najbli\u017cszym jego sercu i najoboj\u0119tniejszym, ale obecnym \u0142amie si\u0119, spo\u017cywa cz\u0105stk\u0119 op\u0142atka i sk\u0142ada przy tej sposobno\u015bci szczere, niewymuszone \u017cyczenia wszelakich d\u00f3br. Wszak i przed dwoma tysi\u0105cami lat nad stajenk\u0105 betlejemsk\u0105 brzmia\u0142y ch\u00f3ry anielskie, wieszcz\u0105c ca\u0142emu \u015bwiatu:<\/p>\n
\u00bbChwa\u0142a Bogu na wysoko\u015bciach,<\/p>\n
a pok\u00f3j ludziom dobrej woli na ziemi\u201d<\/p>\n
Wi\u0119c owa \u015bwi\u0119ta zapowied\u017a odradza si\u0119 rokrocznie cho\u0107 w jeden wiecz\u00f3r przejmuj\u0105cem wspomnieniem, i czyni dobro: godzi nieprzyjaci\u00f3\u0142, wzbudza \u017cyczliwo\u015b\u0107 do bli\u017aniego, wyciska<\/p>\n
\u0142zy rozrzewnienia z oczu a na usta ci\u015bnie s\u0142owa mi\u0142o\u015bci.<\/p>\n
Zasiadamy za st\u00f3\u0142, przykryty l\u015bni\u0105cej blado\u015bci obrusem, pod kt\u00f3ry dla symbolu stajenki rozes\u0142ano garstk\u0119 siana; uczta wigilijna zaczyna si\u0119 w\u015br\u00f3d powszechnego gwaru i weso\u0142o\u015bci. \u015amia\u0142o twierdzi\u0107 mo\u017cna, \u017ce w najubo\u017cszym polskim domu, w pa\u0142acu i na poddaszu, u zamo\u017cnych i w suterenach, wedle mo\u017cno\u015bci m\u0105j\u0105tkowej zdobywano si\u0119 na jak najwi\u0119ksz\u0105 liczb\u0119 potraw, kt\u00f3re tradycyjnie winny by\u0142y wynosi\u0107 dwana\u015bcie da\u0144. \u00a0Ale i u najbiedniejszych nie brak\u0142o: wigilijnego barszczu, ryby i s\u0142odyczy. Nieomal w ka\u017cdym domu polskim wyrobi\u0142a si\u0119 pod tym wzgl\u0119dem specjalna tradycja rodzinna, kt\u00f3ra sz\u0142a z pokolenia w pokolenie i po zatem zreszt\u0105 w r\u00f3\u017cnych okolicach Polski r\u00f3\u017cne obserwowano w\u0142a\u015bciwo\u015bci zwyczaje zwi\u0105zane z wieczorem wigilijnym. W pewnych miejscowo\u015bciach zwa\u017cano na to, by podczas wieczerzy nie p\u0142on\u0119\u0142y inne \u015bwiat\u0142a, jak tylko \u015bwiece woskowe, w innych nie obchodzi\u0142o si\u0119 bez tego, by na zako\u0144czenie wigilii poda\u0107 tzw. kutj\u0119, tj. mieszanin\u0119 z maku, miodu i ziarn pszenicznych. Szczeg\u00f3lniej na wsi polskiej dochowa\u0142o si\u0119 mn\u00f3stwo ciekawych, tradycyjnych zwyczaj\u00f3w, przywyk\u00f3w, ceremonji, tudzie\u017c wigilijnych wr\u00f3\u017cb, legend i poda\u0144, kt\u00f3rych korzenie tkwi\u0105 niejednokrotnie w prastarej przesz\u0142o\u015bci.<\/p>\n
Uroczysta wieczerza w pe\u0142nym biegu:<\/p>\n
Nagle za drzwiami s\u0105siedniej komnaty odzywa si\u0119 dzwonek. Wszyscy podnosz\u0105 si\u0119 i przechodz\u0105 do drugiego pokoju. Co za wspania\u0142y widok! Olbrzymia choinka, obwieszona s\u0142odyczami, \u0142akociami i \u015bwiecide\u0142kami, p\u0142on\u0105ca mn\u00f3stwem \u015bwiate\u0142, rwie oczy od siebie Pod choink\u0105 lub na choince uwieszono pe\u0142no podarunk\u00f3w, kt\u00f3re przyni\u00f3s\u0142 dobry Anio\u0142 Bo\u017cy. Nikogo nie pomini\u0119to, o ka\u017cdym pami\u0119tano, przedewszystkiem \u00a0o dzieciach, o naszych malusi\u0144kich. Ile\u017c rado\u015bci i uciechy, ile\u017c naiwnych a niezapomnianych wzrusze\u0144, kt\u00f3rych blask \u015bwieci ludziom przez ca\u0142e \u017cycie, w naj smutniej szych nawet okoliczno\u015bciach, nawet wtedy, gdy stoimy ju\u017c nad grobem i dawno zmarli ci, z kt\u00f3rymi ongi\u015b tak s\u0142odko cieszyli\u015bmy si\u0119 i ucztowali! A gdy po powszechnych wykrzykach rado\u015bci zabrzmi\u0105 ch\u00f3rem s\u0142owa znanych kolend, w\u00f3wczas mimowoli zda si\u0119 ludziom, \u017ce s\u0142owa pie\u015bni staj\u0105 si\u0119 cia\u0142em, \u017ce B\u00f3g w tej chwili zst\u0119puje mi\u0119dzy ludzi z niebios i b\u0142ogos\u0142awi ich uciechom, koi ich troski.<\/p>\n
Wracamy do sto\u0142u uczta trwa do p\u00f3\u0142nocy, w kt\u00f3rej to chwili starsi zazwyczaj gromadnie ruszaj\u0105 do ko\u015bcio\u0142a na Pasterk\u0119 .<\/p>\n
Tak nakazuje stara, dobra tradycja”.<\/p>\n
Poni\u017cej tekst z bezp\u0142atnego dodatku do Gazety Polsiej z dnia 24.12.1922 r, nr 37 R.10. W tym dodatku zatytu\u0142owanym „O\u015bwiata” czytamy \/pisownia oryginalna\/: „Stara tradycja. Kt\u00f3remu\u017c z Polak\u00f3w nie s\u0105\u00a0 znane tradycje, jakie si\u0119 \u0142\u0105cz\u0105 z wieczorem wigilijnym i uroczysto\u015bci\u0105 Bo\u017cego Narodzenia! Jako dzieci jeszcze, na wiele miesi\u0119cy przed gwiazdk\u0105 marzyli\u015bmy o tym czarownym wieczorze, kt\u00f3ry w m\u0142odych umys\u0142ach pozostawia\u0142… Read more »<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":13965,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2],"tags":[],"class_list":["post-13964","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-ciekawostki"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/13964","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=13964"}],"version-history":[{"count":1,"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/13964\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":13966,"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/13964\/revisions\/13966"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/13965"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=13964"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=13964"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=13964"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}