{"id":14354,"date":"2020-01-29T10:00:55","date_gmt":"2020-01-29T08:00:55","guid":{"rendered":"http:\/\/edabrowka.net\/?p=14354"},"modified":"2020-01-29T10:25:08","modified_gmt":"2020-01-29T08:25:08","slug":"szlachetne-postawy-naszych-ojcow","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/edabrowka.net\/?p=14354","title":{"rendered":"Szlachetne postawy naszych ojc\u00f3w"},"content":{"rendered":"

Poni\u017cej tekst datowany na dzie\u0144 12 grudnia 1857 roku, jednego z mieszka\u0144ca Suwa\u0142k. Z uwagi na jego donios\u0142\u0105 tre\u015b\u0107, przywo\u0142uj\u0105cych pi\u0119kne zasady i postawy moralne Kurpi\u00f3w \/w tym mieszka\u0144c\u00f3w: Ostro\u0142\u0119ki, Nowogrodu, Nowej Rudy\/, przytoczony jest w ca\u0142o\u015bci.Pisownia oryginalna. Zach\u0119cam do lektury.<\/span><\/p>\n

\"767726\"„Tak \u0142agodnej jesieni, jak\u0105 w r. b. dot\u0105d mamy, ju\u017c od lat wielu nie mieli\u015bmy, i dla tego obawa o przekarmienie inwentarzy przez zim\u0119 zwolna ustaje, a lud na Litwie, ciesz\u0105c si\u0119 z \u0142aski Bo\u017cej, odbywa\u0142 a\u017c do adwentu liczne gody ma\u0142\u017ce\u0144skie, przez co pomno\u017cy\u0142 znacznie doch\u00f3d propinatorom Wiadomo wszak\u017ce, \u017ce lud nasz ani chrzcin, ani pogrzebu, a tym bardziej \u015blubne, go wesela nie odb\u0119dzie bez w\u00f3dki, a chocia\u017c Litwini lubi\u0119 krupnik narodowy, to\u0107 i ten z w\u00f3dki si\u0119 przyrz\u0105dza; herbata za\u015b i poncz jeszcze nie wsz\u0119dzie dot\u0105d s\u0105 upowszechnione. Nie wiemy, czy jest inny kraj w \u015bwi\u0119cie, w kt\u00f3rym by tyle wypijano w\u00f3dki ile u nas pij\u0105; co wie\u015b to ujrzysz karczm\u0119, a niekiedy i dwie i to najcz\u0119\u015bciej w s\u0105siedztwie z ko\u015bcio\u0142em, w braku za\u015b tego, z urz\u0119dem w\u00f3jta gminy lub urz\u0119dem le\u015bnym, albo te\u017c z inn\u0105 jak\u0105 budowl\u0119 wa\u017cniejsz\u0105, to jest fabryczn\u0105 lub urz\u0119dow\u0105. Celem istnienia tych karczem jest pojenie ludu wsz\u0119dzie, gdzie tylko ma potrzeb\u0119 zbiera\u0107 si\u0119: modlitwa, rado\u015b\u0107, smutek i \u017ca\u0142oba, sprawiedliwo\u015b\u0107 i pieniactwo, handel i przemys\u0142, wszystko to bez w\u00f3dki i pija\u0144stwa obej\u015b\u0107 si\u0119 nie mo\u017ce. Dzier\u017cawa folwark\u00f3w tym jest dro\u017csz\u0105 u nas, im wi\u0119ksza nale\u017cy do\u0144 propinacja: ziemia, cho\u0107by najobszarnjejsza i naj\u017cyzniejsza, z dobremi zabudowaniami, bez propinacji, ma\u0142\u0105 u nas ma warto\u015b\u0107.<\/strong><\/em><\/p>\n

D\u0105\u017cno\u015b\u0107 wi\u0119c jest powszechna jak najwi\u0119cej poi\u0107 ludzi, a przez to demoralizowa\u0107 ich i przyczynia\u0107 si\u0119 do zrujnowania gospodarstwa, oraz do n\u0119dzy. Przez propinacj\u0119 wi\u0119c jeden si\u0119 zbogaca, lecz tysi\u0105ce os\u00f3b ubo\u017cej\u0105, czyli wyra\u017aniej m\u00f3wi\u0105c, zdzierstwem delikatnym i zab\u00f3jstwem moralnym tysi\u0105ca os\u00f3b, jeden si\u0119 zbogaca. I to\u017c mo\u017cna nazwa\u0107 porz\u0105dnym gospodarstwem? Mo\u017cna\u017c taki doch\u00f3d nazywa\u0107 godziwym ? Mo\u017cna\u017c takie post\u0119powanie naszych pan\u00f3w nazywa\u0107 nie tylko moralnym lecz og\u00f3lnie chrze\u015bcija\u0144skiem? Chocia\u017c ka\u017cdy chrze\u015bcijanin powinien by\u0107 moralnym, lecz nie wszyscy chc\u0105 u nas tak rozumie\u0107 Ewangelie \u015bw.<\/strong><\/em><\/p>\n

W por\u0119 wi\u0119c zawita\u0142o do kraju naszego Bractwo trze\u017awo\u015bci, kt\u00f3re uzyskawszy upowa\u017cnienie od Rz\u0119du do g\u0142oszenia swych zasad moralnych, ju\u017c wielki post\u0119p w swem przedsi\u0119wzi\u0119ciu uczyni\u0142o. Wiemy, \u017ce skutkiem tego bractwa ju\u017c wi\u0119ksza po\u0142owa guberni P\u0142ockiej przesta\u0142a pi\u0107 w\u00f3dk\u0119, a misyja w Kadzidle w pow. Ostro\u0142\u0119ckim w przesz\u0142ym miesi\u0105cu przez ksi\u0119\u017cy Reformat\u00f3w odbyta, rzuci\u0142a ju\u017c dobre nasiona wstrzemi\u0119\u017aliwo\u015bci i pomi\u0119dzy lud w przyleg\u0142ym powiecie \u0141om\u017cy\u0144skim tutejszej guberni zamieszka\u0142y. Jaka\u017c to rozpacz dla propinatora gminy Czerwone, kt\u00f3ry za w\u00f3dk\u0119 od biednych kurpi\u00f3w miewa\u0142 dochodu miesi\u0119cznie z\u0142p. 16,000, a teraz wszystko to traci! Lud bowiem nasz od wiek\u00f3w by\u0142 pobo\u017cnym, i tylko chwilowe pokusy do z\u0142ego, mog\u0142y ostudzi\u0107 w nim pobo\u017cno\u015b\u0107, lecz gdy znowu uroczy\u015bcie w ko\u015bciele przyrzek\u0142 Bogu by\u0107 moralnym i wstrzemi\u0119\u017aliwym, to ju\u017c nie \u0142atwo si\u0142a szata\u0144ska potrafi te \u015bluby jego prze\u0142ama\u0107. Jaki powzi\u0119li wstr\u0119t do pija\u0144stwa Kurpie, dla wyobra\u017cenia przytocz\u0119 tu kilka autentycznych przyk\u0142ad\u00f3w. We wsi Nowej-rudzie, w\u015br\u00f3d le\u015bnictwa rz\u0105dowego Nowogr\u00f3d na stronie zachodniej pow. \u0141om\u017cy\u0144skiego po\u0142o\u017conej, Kurp nak\u0142ania\u0142 s\u0105siada swego do wyrzeczenia si\u0119 picia w\u00f3dki, a gdy ten ma\u0142o zwa\u017ca\u0142 na jego przestrogi, namawiaj\u0105cy do wstrzemi\u0119\u017aliwo\u015bci ofiarowa\u0142 mu rubla er. nagrody, je\u015bli tylko us\u0142yszy z ust jego \u017c\u0105dane przyrzeczenie; obok tego ofiarowa\u0142 mu wszelk\u0105 pomoc w gospodarstwie i furmank\u0119 dla udania si\u0119 na misj\u0119, o 5 mil stamt\u0105d odbywaj\u0105c\u0105, si\u0119, nalegaj\u0105c aby tam pospieszy\u0142 i wyrzek\u0142 si\u0119 picia w\u00f3dki, bo w przeciwnym razie nie znajdzie przytu\u0142ku na wsi. Trzeba\u017c przy tern wiedzie\u0107, \u017ce rubel u kurpia prawie tyle znaczy, co sto rubli u Litwina w pow. Marjampolskim.<\/strong><\/em><\/p>\n

Drugi przyk\u0142ad. \u017bona nadle\u015bniczego wynagradzaj\u0105c pos\u0142a\u0144ca Kurpia, da\u0142a mu groszy 15 z o\u015bwiadczeniem: \u201emasz to na w\u00f3dk\u0119!” Kurp cofn\u0105\u0142 spiesznie r\u0119k\u0119 po pieni\u0105dze ju\u017c wyci\u0105gni\u0119t\u0105 i rzek\u0142: \u201edzi\u0119kuj\u0119, w\u00f3dki nie pij\u0119.\u201c \u00a0To b\u0119dziesz mia\u0142 na co innego, wtr\u0105ci\u0142a pani. \u00a0Ju\u017c tych pieni\u0119dzy nie dotkn\u0119 si\u0119, kiedy by\u0142y na w\u00f3dk\u0119 przeznaczone, rzek\u0142 usuwaj\u0105c si\u0119 Kurp. I trudno go by\u0142o nak\u0142oni\u0107 do wzi\u0119cia tych pieni\u0119dzy, chocia\u017c bardzo by mu si\u0119 przyda\u0142y.<\/strong><\/em><\/p>\n

Jeszcze jeden przyk\u0142ad. Fabrykant wyrob\u00f3w jedwabnych i bawe\u0142nianych, w m. Ostro\u0142\u0119ce zamieszka\u0142y, moralny katolik i powszechn\u0105 dobr\u0105 opini\u0119 maj\u0105cy, zamierzywszy uda\u0107 si\u0119 w podr\u00f3\u017c o mil kilka, naj\u0105\u0142 furmank\u0119 u w\u0142o\u015bcianina i na pewno\u015b\u0107 wr\u0119czy\u0142 mu jak\u0105\u015b monet\u0119 tytu\u0142em zadatku. Lecz nie d\u0142ugo my\u015bl\u0105c w\u0142o\u015bcianin, uczyni\u0142 fabrykantowi pytanie \u201eczy pan pijesz w\u00f3dk\u0119? Pij\u0119, odpowiedzia\u0142 fabrykant. \u2014 We\u017a-\u017ce pan sw\u00f3j zadatek, bo ja z panem nie pojad\u0119, cho\u0107by\u015b mi dziesi\u0119\u0107kro\u0107 wi\u0119cej nad um\u00f3wion\u0105 ilo\u015b\u0107 zap\u0142aci\u0142.<\/strong><\/em><\/p>\n

Wi\u0119cej podobnych przyk\u0142ad\u00f3w sta\u0142ego postanowienia ludu naszego przytoczy\u0107 mogliby\u015bmy, ale ramy pisma tego nie dozwalaj\u0105 w tej tre\u015bci zbyt si\u0119 rozszerza\u0107. Dla tego\u017c diabe\u0142 czuwa i w wielkim k\u0142opocie zostaje, widz\u0105c tyle ludu nawracaj\u0105cego si\u0119 na drog\u0119 moralno\u015bci i pracy; chcia\u0142by powstrzyma\u0107 t\u0119 zbawienn\u0105 d\u0105\u017cno\u015b\u0107, lecz dot\u0105d nic nie wsk\u00f3ra\u0142. Jakich to on \u015brodk\u00f3w nie u\u017cywa, \u017ceby utrzyma\u0107 naszych rodak\u00f3w w sw\u00f3j mefistofelskiej opiece!? Kaza\u0142 dzier\u017cawcom propinacji podawa\u0107 skargi do Rz\u0105du na bractwo trze\u017awo\u015bci, kaza\u0142 ajentom pok\u0105tnym propinator\u00f3w, aby puszczali gro\u017ane wie\u015bci pomi\u0119dzy ludem, \u017ce kto w\u00f3dki pi\u0107 nie b\u0119dzie, to op\u0142aca\u0107 musi za po\u015brednictwem propinatora do skarbu such\u0105 arend\u0119, po pi\u0119\u0107 rubli srebrnych rocznie od ka\u017cdej osoby. Lecz wiara chrze\u015bcija\u0144ska ludu jest silniejsz\u0105 od wszelkich pocisk\u00f3w szata\u0144skich, i cho\u0107by Belzebub z Asmodeuszami i ca\u0142\u0105 ci\u017cb\u0105 piekieln\u0105 u\u017cy\u0142 sw\u00f3j mocy ku odwr\u00f3ceniu bractwa od wstrzemi\u0119\u017aliwo\u015bci, to ju\u017c daremnem by\u0142oby jego usi\u0142owanie. Czy d\u0142ugo ten stan po\u017c\u0105dany potrwa, czas to poka\u017ce. Je\u015bli panowie nasi lepiej ni\u017c dot\u0105d pojmowa\u0107 b\u0119d\u0105 moralno\u015b\u0107 ludu i pot\u0119g\u0119 kraju, a przytem nie wyrzekn\u0105 si\u0119 mi\u0142o\u015bci bli\u017aniego, to zaszczepiona raz wstrzemi\u0119\u017aliwo\u015b\u0107 wyda\u0107 musi w ca\u0142ym kraju b\u0142ogie owoce. Jeszcze\u015bmy nie widzieli w Suwa\u0142kach i w dalszej Litwie misjonarzy, rozkrzewicieli trze\u017awo\u015bci, lecz rych\u0142o przybycia ich oczekujemy. Narzekaj\u0105 powszechnie na przesilenie handlowe, skutkiem kt\u00f3rego zbo\u017ce i wszelkie towary r\u0119kodzielne stania\u0142y, bo pokupu nie znajduj\u0105.<\/strong><\/em><\/p>\n

My w Suwa\u0142kach temu wszystkiemu wierzy\u0107 nie mo\u017cemy, bo artyku\u0142y \u017cywno\u015bci s\u0105 zawsze tak drogie, jak by\u0142y w latach nieurodzajnych i w czasie wojny krymskiej; towary za\u015b we\u0142niane i b\u0142awatne, bez wzgl\u0119du \u017ce c\u0142o zmniejszone zosta\u0142o, w cenie podnios\u0142y si\u0119. Nasze miasta i miasteczka nie nale\u017c\u0105 do ca\u0142ej Europy ani te\u017c do jakiego b\u0105d\u017a pa\u0144stwa, lecz stanowi\u0105 same w sobie odr\u0119bne pa\u0144stwa, kt\u00f3remi rz\u0105dz\u0105 \u017cydzi. S\u0105 wprawdzie burmistrze po mniejszych, prezydenci po wi\u0119kszych, a gubernatorowie w gubernialnych miastach, lecz ci wszyscy urz\u0119dnicy s\u0105 mythem, bo ca\u0142y rz\u0105d w r\u0119ku \u017cyd\u00f3w zostaje. St\u0105d to na ka\u017cdy produkt wyradza si\u0119 monopol ustanawiaj\u0105cy ceny dowolne, i cho\u0107by ca\u0142y \u015bwiat krzycza\u0142 na nisko\u015b\u0107 cen wszystkich produkt\u00f3w, u nas zawsze wszystko sprzedawa\u0107 si\u0119 b\u0119dzie drogo. Daj Bo\u017ce jak najd\u0142u\u017cszy wiek szcz\u0119\u015bliwie panuj\u0105cemu nam Monarsze, kt\u00f3ry zwolniwszy w Cesarstwie cenzur\u0119, dozwala w pismach publicznych wszelkie z\u0142e bez maski na jaw przedstawia\u0107! Tote\u017c wszystkie tameczne pisma, tak polityczne i literackie jak i techniczne,, zape\u0142nione s\u0105 obrazami przewrotno\u015bci w\u0142adz krajowych i innych stan\u00f3w; a gdzie taka jawno\u015b\u0107 jest dozwolon\u0105, tam ju\u017c wielki post\u0119p widzie\u0107 si\u0119 daje, bo co publicznie jest ganionem, to koniecznie w \u017cyciu praktycznem sprostowane by\u0107 musi. B\u00f3g da\u0142by u nas w Kr\u00f3lestwie t\u0119 zasad\u0119 przyj\u0119to! Wszak\u017ce pod jednem ber\u0142em z Rosjanami zostajemy, dla czego\u017cby tu mia\u0142o by\u0107 inaczej? Co jest dobrem, wsz\u0119dzie zas\u0142uguje na na\u015bladowanie. Czas ju\u017c nam reformy moralne wprowadzi\u0107; czas zaprzesta\u0107 pr\u00f3\u017cniactwa i korzystania niemoralnie z cudzej pracy; czas pozna\u0107 zadawnione b\u0142\u0119dy i sprostowa\u0107 je; czas wreszcie lepiej rozumie\u0107 nakazan\u0105 przez Ewangeli\u0119 \u015bwi\u0119t\u0105 mi\u0142o\u015b\u0107 Boga i bli\u017aniego, na kt\u00f3rej si\u0119 szcz\u0119\u015bcie ludzkie na tym i na tamtym \u015bwiecie opiera”.<\/strong><\/em><\/p>\n

\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: Korespondencja Suwa\u0142ki d. 12 grudnia 1857,\u00a0w\u00a0Tygodnik Rolniczo-Przemys\u0142owy R4 nr 52 1857 rok<\/p>\n

<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Poni\u017cej tekst datowany na dzie\u0144 12 grudnia 1857 roku, jednego z mieszka\u0144ca Suwa\u0142k. Z uwagi na jego donios\u0142\u0105 tre\u015b\u0107, przywo\u0142uj\u0105cych pi\u0119kne zasady i postawy moralne Kurpi\u00f3w \/w tym mieszka\u0144c\u00f3w: Ostro\u0142\u0119ki, Nowogrodu, Nowej Rudy\/, przytoczony jest w ca\u0142o\u015bci.Pisownia oryginalna. Zach\u0119cam do lektury. „Tak \u0142agodnej jesieni, jak\u0105 w r. b. dot\u0105d mamy, ju\u017c od lat wielu nie mieli\u015bmy, i dla tego obawa… Read more »<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":14355,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2],"tags":[],"class_list":["post-14354","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-ciekawostki"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/14354","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=14354"}],"version-history":[{"count":2,"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/14354\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":14358,"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/14354\/revisions\/14358"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/14355"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=14354"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=14354"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=14354"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}