{"id":15227,"date":"2020-04-13T06:21:12","date_gmt":"2020-04-13T04:21:12","guid":{"rendered":"http:\/\/edabrowka.net\/?p=15227"},"modified":"2020-04-13T06:30:16","modified_gmt":"2020-04-13T04:30:16","slug":"wokol-dyngusa","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/edabrowka.net\/?p=15227","title":{"rendered":"Wok\u00f3\u0142 \u015bmingusa – dyngusa"},"content":{"rendered":"

\"dyngus-kurpie\"Dzisiaj drugi dzie\u0144 \u015awi\u0105t Wielkanocnych. Zatem \u015bminigus – dyngus. Czy dalej obowi\u0105zuje dyngusowa zasada \u201eKto bardziej zosta\u0142 oblany wod\u0105, ten godniej „prze\u015bwi\u0119towa\u0142” poniedzia\u0142ek wielkanocny”?\u00a0<\/strong><\/p>\n

Poni\u017cej kilka s\u0142\u00f3w o tym zwyczaju z gazety Siew M\u0142odej Wsi, datowanej na dzie\u0144 12 kwietnia 1936 roku,\u00a0 nr 15, str. 228-229:<\/p>\n

„…POCHODZENIE DYNGUSU.<\/em><\/strong><\/p>\n

Dyngus, kt\u00f3rego tradycja zwi\u0105zana jest z drugiem \u015bwi\u0119tem Wielkanocy, nale\u017cy do najstarszych zwyczaj\u00f3w. By\u0107 mo\u017ce, i\u017c mia\u0142 on niegdy\u015b sens symboliczny,zw\u0142aszcza, gdy zwyczaj ten przeniesiemy do czas\u00f3w poga\u0144skich. Dawni S\u0142owianie, wed\u0142ug wszelkie prawdopodobie\u0144stwa, \u0142\u0105czyli obyczaj dyngusu z wyobra\u017ceniem odm\u0142odzonego \u017cycia, nowej pory roku wiosny (symboliczne topienie w pocz\u0105tkach wiosennych dni s\u0142owia\u0144skiego b\u00f3stwa \u015bmierci i zimy: Marzanny ma tu niezawodnie znaczenie wymowne).<\/em><\/strong><\/p>\n

Etymologicznie s\u0142owo ,,dyngus\u2018\u2019, jak twierdz\u0105 wybitni uczeni J. Kar\u0142owicz i A. Br\u00fcckner, pochodzod niemieckiego \u201edingen\u201c \u2014 wykupywa\u0107 si\u0119. Dawano bowiem okup czyli dyngus ch\u0142opcom wiejskim za to, by nie oblewali wod\u0105. Nazwa ta, aczkolwiek bardzo rozpowszechniona, nie jest w Polsce jedyna, w niekt\u00f3rych przecie\u017c okolicach istniej\u0105 na okre\u015blenie tego zwyczaju terminy rdzennie swojskie, jak: oblewanka, polewank\u0105, lejka (st\u0105d poniedzia\u0142ek Wielkanocny zw\u0105ny dniem \u015bw Lejka. Na Mazowszu lud odr\u00f3\u017cnia dyngus od \u015bmigusu. Pierwszy oznacza zbieranie przez ch\u0142opc\u00f3w wiejskich podark\u00f3w, zwanych dyngusami; \u015bmigusem natomiast nazywaj\u0105 mazurzy wzajemne oblewanie si\u0119 wod\u0105.<\/em><\/strong><\/p>\n

DYNGUS W DAWNEJ POLSCE?<\/em><\/strong><\/p>\n

Dawna polska literatura pami\u0119tnikarska podaje w tym wzgl\u0119dzie interesuj\u0105ce szczeg\u00f3\u0142y. Oto dowiadujemy si\u0119 z niej m. in., i\u017c prawo dyngusu przypada\u0142o m\u0142odzie\u017cy m\u0119skiej w poniedzia\u0142ek Wielkanocny. Dziewcz\u0119tom za\u015b we wtorek. Zreszt\u0105 zwyczaj ten nie by\u0142 zbyt przestrzegany, zw\u0142aszcza, gdy animusz dyngusowy osi\u0105gn\u0105\u0142 wysok\u0105 temperatur\u0119 w\u015br\u00f3d rozochoconej m\u0142odzie\u017cy obojga p\u0142ci. A \u017ce \u201egor\u0105czka wody\u201c w drugi dzie\u0144 Wielkanocy nie by\u0142a bynajmniej w dawnej Polsce zjawiskiem wyj\u0105tkowym, \u015bwiadczy dobitnie odno\u015bny fragment z pami\u0119tnika ks. A. Kitowicza, pami\u0119tnika, pochodz\u0105cego z czas\u00f3w Augusta III.<\/em><\/strong><\/p>\n

\u00a0\u201eBy\u0142a to swawola powszechna w ca\u0142ym kraju \u2014 czytamy \u2014 tak mi\u0119dzy posp\u00f3lstwem, jako te\u017c dystyngowanemi… gdy si\u0119 rozswawoli\u0142a kompania, \u0440\u0430nowie i dworzanie, panie, panny, nie czekaj\u0105c dnia swego, leli jedni drugich wszelkimi statkami, jakich dopa\u015b\u0107 mogli; hajducy i lokaje donosili cebrami wod\u0119, a kompania dystyngowana, czerpaj\u0105c od nich, goni\u0142a si\u0119 i oblewa\u0142a od st\u00f3p do g\u0142\u00f3w, tak, i\u017c wszyscy zmoczeni byli, jakby wyszli z jakiego potopu. Sto\u0142y, sto\u0142ki, kanapy, krzes\u0142a, \u0142\u00f3\u017cka, awszystko to by\u0142o zmoczone, a pod\u0142ogi jak staw wod\u0105 zalane… parobcy za\u015b po wsiach \u0142apali dziewcz\u0119ta i zawl\u00f3k\u0142szy do stawu albo rzeki, wzi\u0105wszy za nogi i r\u0119ce wrzucali do wody, albo te\u017c w\u0142o\u017cywszy w koryto przy studni, lali wod\u0105\u201d.<\/em><\/strong><\/p>\n

 <\/p>\n

<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Dzisiaj drugi dzie\u0144 \u015awi\u0105t Wielkanocnych. Zatem \u015bminigus – dyngus. Czy dalej obowi\u0105zuje dyngusowa zasada \u201eKto bardziej zosta\u0142 oblany wod\u0105, ten godniej „prze\u015bwi\u0119towa\u0142” poniedzia\u0142ek wielkanocny”?\u00a0 Poni\u017cej kilka s\u0142\u00f3w o tym zwyczaju z gazety Siew M\u0142odej Wsi, datowanej na dzie\u0144 12 kwietnia 1936 roku,\u00a0 nr 15, str. 228-229: „…POCHODZENIE DYNGUSU. Dyngus, kt\u00f3rego tradycja zwi\u0105zana jest z drugiem \u015bwi\u0119tem Wielkanocy, nale\u017cy do najstarszych… Read more »<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":1808,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3,2],"tags":[],"class_list":["post-15227","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualnosci","category-ciekawostki"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/15227","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=15227"}],"version-history":[{"count":5,"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/15227\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":15233,"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/15227\/revisions\/15233"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/1808"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=15227"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=15227"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=15227"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}