{"id":20611,"date":"2022-11-21T07:49:58","date_gmt":"2022-11-21T05:49:58","guid":{"rendered":"http:\/\/edabrowka.net\/?p=20611"},"modified":"2022-11-21T07:50:45","modified_gmt":"2022-11-21T05:50:45","slug":"gaweda-kurpiowska","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/edabrowka.net\/?p=20611","title":{"rendered":"Gaw\u0119da kurpiowska"},"content":{"rendered":"\n
Poni\u017cszy tekst gaw\u0119dy ilustruje dawn\u0105 gwar\u0119 kurpiowsk\u0105 z po\u0142owy XX wieku. Tekst pochodzi z niepublikowanego zbioru gaw\u0119d kurpiowskich kap\u0142ana pochodz\u0105cego z parafii Kadzidlo, ks. Stanis\u0142awa Tworkowskiego: Jek<\/em> Maryna zywcem do nieba jecha\u0142a<\/em>, zapisanych ju\u017c w roku 1946. \u00a0

Wale\u015b Ziecie<\/a>, Kulasie, co tera te m\u0142odziaki w nijakiej posanie<\/a> starsych maj\u0105. – A bo to wsytko bez te \u015bko\u0142y\u2026 Dawniej to taki siurek<\/a> ojca s\u0142ucha\u0142 i rzeniaka<\/a> si\u0119 boja\u0142<\/a>, a dzi\u015b, to jak si\u0119 w \u015bkole cego na\u0142<\/sup>ucy, to juz mu ani \u0142<\/sup>ociec, ani matka\u2026 Tylo, ajwu, nosa do gory zadziera i m\u0105drzy si\u0119 jek jeki<\/a> Salamon. Ociec dla niego g\u0142upsi<\/a> nic nie zie, matka tez, za to on wsytke rozumy zjad. – \u015awanta<\/a> prawda, Koziatku\u2026 Tak to ono je. Ale nie poziam<\/a>. \u015ako\u0142y so tez bracne, co by narod ciamny<\/a> nie bu\u0142. Som nie moge psisa\u0107, a cytom tylo na swojej wyb\u00f3rce, bo to na pania\u0144\u0107<\/a> juz ujne\u2026 C\u0142oziek nie zie<\/a>, co tam w \u015bwecie s\u0142ycha\u0107, bo ciamny jek tabaka w rogu\u2026 Ale z m\u0142odsani to juz inacej. Moj Franek, co do Strza\u0142k do trzeciego oddzia\u0142u lata, to cyta jek organista. W kozdo niedziele od zikarego z Kadzid\u0142a gazete przyniesie. Nawet nie si\u0142a kostuje\u2026 a cytania je bez ma\u0142a na ca\u0142y tydzia\u0144. Rozno\u015bci mozna sie doziedzie\u0107. – Ja tez o \u015bkole \u017ale nie poziam. Mniej karcmow, a ziancej<\/a> \u015bko\u0142ow, to i na \u015bwecie bandzie lepsiej. Dawniej, za Ruska, to na ca\u0142o gnine by\u0142a tylo jedna \u015bko\u0142a, to z narodem m\u00f3ke\u015b<\/a> zrobzie\u0107, co\u015b chcia\u0142, bo bu\u0142 nie \u0142<\/sup>ucony. Jek przysed list z Ameryki, a z d\u00f3larem, to kozdy zrozunia\u0142, ale przecyta\u0107, abo i odpsisa\u0107 nie potrasiu\u0142<\/a>; to\u015b musia\u0142 z listem po wsytkich zioskach lata\u0107. Dzi\u015b to taki ma\u0142y parsc i cyta i psise\u2026 – Zeby oni jesce w tych \u015bko\u0142ach \u0142<\/sup>ucyli posany dla starsech, jek \u0142<\/sup>ojca i matki s\u0142ucha\u0107\u2026 – O, tego to oni tez \u0142<\/sup>uco\u2026 Ja my\u015ble, co gorse jest to, ze jek taki ch\u0142opak cy dziewcak<\/a> nauki troche li\u017anie, to mu si\u0119 od razu we \u0142bzie ni\u0119sa<\/a>, w domu nie chce siedzie\u0107 i tylo by we \u015bwat lecia\u0142. Popatrzcie, Piotrze, na tech m\u0142odziakow, co si\u0119 \u015bko\u0142ujo<\/a> na na\u0142<\/sup>ucycielow cy doktorow, to zadan tu nie ostanie, tylo jek chapnie troche tej ksi\u0105zki, to ucieka byle dalej. A u nas by si\u0119 przyda\u0142\u2026 Na\u0142<\/sup>ucycielow brak, doktora ni ma. Jek cie kolka zeprze cy palarus rusy, to po ksiandza i na tamtan \u015bwat\u2026 Duzo narodu bez to uniera, co nijakiej pomocy ni ma\u2026 – A to bez to, co nas narod g\u0142upsi. Na panow to si\u0119 gada, ale jek tylo z nasech kto wyzej siangnie, wy\u015bko\u0142uje sie, to od razu zielgi pon<\/a>. Be\u0142k<\/a> wypsina jek dziedzic, ch\u0142op mu \u015bnierdzi i od zioski jek najdalej. – Ba, zeby to bu\u0142 pon po prawdzie, \u0142<\/sup>ucony i m\u0105dry, to kozdemu by da\u0142 posane i nosa nie zadziera\u0142, ale jek poziedajo: Ni ma gorsego satana, jek z ch\u0142opa zrobis pana. <\/em>Tak to ono i jest. Ale m\u0142odziaki to i dawniej starsech nie zawse s\u0142ucha\u0142y i r\u00f3\u017anie bywa\u0142o. Paniantom, robziu\u0142em stolarke w Sidzamborku u Jana Gorcycy. Nia\u0142 on ch\u0142opaka, Walesia. Co to bu\u0142 za hycel, to drugego w ca\u0142ej para\u015bjinie znajdzie. Stary \u0142oju\u0142 go rzeniakiem ile wlaz\u0142o, ale nie mog mu tych \u015bpryncow ze \u0142ba wybzi\u0107. Raz siedli do grochu. Gor\u0105cy bu\u0142, jek to groch. Gorcycowa dobrze okrasi\u0142a, az tuk<\/a> po zierzchu p\u0142ywa\u0142. Wale\u015b do zercia<\/a> prandki bu\u0142; \u0142yzko groch zagarn\u0105\u0142 i do gamby bez dmuchania.To sie tak tukem oparzu\u0142, co az mu \u0142zy ze \u015blepsiow<\/a> kapa\u0142y. Stary Gorcyca popatrzu\u0142 i dziwuje si\u0119: – Cego ty Wale\u015b becys? A jek ziecie, Gorcyce ziancej dzieciow ni nieli. Stara to i na mse dawa\u0142a, bo jedan dzieciuk to nijeko\u015b, ale Pan Bog jem nie da\u0142. To tan otnianek<\/a> pozieda<\/a>: – A bece ojce bez to, zem som, bo\u015bcie me<\/a> tylo jednego uchowali. Stary poduma\u0142, poduma\u0142, ale i odpoziedzie\u0107 nic nie mog, bo i co? \u0141yzko grochu zagarnon i my\u015blani<\/a> jek do gamby w\u0142ozy, jek si\u0119 sparzy, bo to som oga\u0144<\/a> bu\u0142\u2026 O, \u015bwatku jedyny, to mu one \u0142zy juz nie kroplani, ale ciurkem polecia\u0142y. Wale\u015b nic. Udaje g\u0142upsiego, na ojca spode \u0142ba spogl\u0105da i pyta: – Tatulu, a wy cego becycie? A stary gambe oter<\/a> i splunon. – Com cie jednego, zarazo, uchowa\u0142, ale cie ciorci nie wziani\u2026. Takie by\u0142y dawniej te nase siurki. – No jo, ale Wale\u015b ojca i matke dochowa\u0142 i na staro\u015b\u0107 da\u0142 jam posane. – Bo i nase m\u0142odziaki so niezgorse, tylo na \u015bwecie si\u0119 otniani\u0142o<\/a> i wsytko dzi\u015b jenakse<\/a>. Ale z\u0142e to one nie so, Kulasie, nie\u2026 – Osta\u0144ta<\/a> z Bogem, bom si\u0119 zagada\u0142, a tu stara pos\u0142a\u0142a me po kopo\u0144ke<\/a> do Orliny, a i blachow muse posuka\u0107. Wysuka\u0142a gdzie\u015b dwa fo\u0144ty<\/a> m\u0105ki i chce upsiec plackow na \u015bwanta.<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n
<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Poni\u017cszy tekst gaw\u0119dy ilustruje dawn\u0105 gwar\u0119 kurpiowsk\u0105 z po\u0142owy XX wieku. Tekst pochodzi z niepublikowanego zbioru gaw\u0119d kurpiowskich kap\u0142ana pochodz\u0105cego z parafii Kadzidlo, ks. Stanis\u0142awa Tworkowskiego: Jek Maryna zywcem do nieba jecha\u0142a, zapisanych ju\u017c w roku 1946. \u00a0 Wale\u015b Ziecie, Kulasie, co tera te m\u0142odziaki w nijakiej posanie starsych maj\u0105. – A bo to wsytko bez te \u015bko\u0142y\u2026 Dawniej to… Read more »<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":23780,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":["post-20611","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualnosci"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/20611","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=20611"}],"version-history":[{"count":3,"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/20611\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":27510,"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/20611\/revisions\/27510"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/23780"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=20611"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=20611"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=20611"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}