Od pradawna przywykli\u015bmy do tego, \u017ce bursztyn jest darem morza. Du\u017ca w tym zas\u0142uga staro\u017cytnych historyk\u00f3w, kt\u00f3rzy w swych zapisach podali przebieg \u201eszlaku bursztynowego\u201d wiod\u0105cego znad Morza \u015ar\u00f3dziemnego ku Ba\u0142tykowi. Z\u0142ociste \u0142zy bursztynowych sosen znajdowano od wiek\u00f3w nie tylko nad brzegami Ba\u0142tyku, ale r\u00f3wnie\u017c w dorzeczu \u015brodkowej Narwi, w Puszczy Kurpiowskiej i na jej obrze\u017cach.<\/p>\n\n\n\n
Wybitny etnograf i znawca Kurpi\u00f3w Adam Ch\u0119tnik podaje w swoich pracach, \u017ce mieszka\u0144cy tego regionu nie tylko kopali, ale i obrabiali bursztyn; Kopano go na gruntach prywatnych lub dzier\u017cawionych od rz\u0105du co trzy lata. Oko\u0142o roku 1830 rz\u0105d rosyjski mia\u0142 z tej dzier\u017cawy 4 tysi\u0105ce z\u0142otych do[1]chodu, co stanowi\u0142o w\u00f3wczas poka\u017an\u0105 kwot\u0119. Bursztyn znajduje si\u0119 na Kurpiach na g\u0142\u0119boko\u015bci 1-2 m; rolnicy wyorywuj\u0105 go tam w polu, znajduj\u0105 przy kopaniu row\u00f3w melioracyjnych, studzien Lp. Drobne kawa\u0142ki bursztynu sprzedawano na wag\u0119, znajdowano r\u00f3wnie\u017c okazy 0 wadze 0,2 kg i wi\u0119ksze.<\/p>\n\n\n\n
W Ostro\u0142\u0119ce, Myszy\u0144cu, \u0141ysych innych wsiach kurpiowskich po[1]wstawa\u0142) warsztaty, w kt\u00f3rych obrabiano bursztyn sporz\u0105dzaj\u0105c ze\u0144 paciorki dc kobiecych naszyjnik\u00f3w, cygarniczk\u0105 fajki itp. Ostatni wi\u0119kszy; warsztat bursztyniarski istnia\u0142 tam do czasu drugiej wojny \u015bwiatowej. Obecnie przemys\u0142 ten jest ju\u017c na Kurpiach w zaniku.<\/p>\n\n\n\n
Jeszcze w roku 1971 Wincenty Deptu\u0142a ze wsi Surowe, wnuk powsta\u0144ca z 1863 roku, prowadzi\u0142 wraz z c\u00f3rk\u0105 13-hektarowe gospodarstwo i zajmowa\u0142 si\u0119 dodatkowo poszukiwaniem, obr\u00f3bk\u0105 i sprzeda\u017c\u0105 bursztynu. Wykona\u0142 on r\u00f3wnie\u017c z bursztynowych paciork\u00f3w tradycyjny \u201ep\u0105j\u0105k kurpiowski \u2019, kt\u00f3ry zdobi do dzi\u015b \u201esal\u0119 bursztynowa\u201d \u0142om\u017cy\u0144skiego muzeum. W latach m\u0142odo\u015bci Deptu\u0142y \u017cy\u0142 jeszcze we wsi Surowe artysta-bursztyniarz Jan Chmielewski. Po jego \u015bmierci Deptu\u0142a uda\u0142 si\u0119 do domu zmar\u0142ego, aby obejrze\u0107 narz\u0119dzia, kt\u00f3rym si\u0119 on 65 pos\u0142ugiwa\u0142 przy obr\u00f3bce bursztynu. Okaza\u0142o si\u0119, \u017ce by\u0142o to zwyczajne k\u00f3\u0142ko (ko\u0142owrotek) do prz\u0119dzenia lnu. kiedy zapyta\u0142 syna zmar\u0142ego, czym nieboszczyk obtacza\u0142 koraliki bursztynu, ten odpowiedzia\u0142, \u017ce robi\u0142 to zwyczajnym st\u0142uczonym szk\u0142em.<\/p>\n\n\n\n
Od tamtej pory Deptu\u0142a zaj\u0105\u0142 si\u0119 obr\u00f3bk\u0105 bursztynu. Surowca sam poszukiwa\u0142, albo nabywa\u0142 w Ostro\u0142\u0119ce na targu lub od znajomych. Podobno podczas kopania do\u0142u fundamentowego pod budow\u0119 jednego z obiekt\u00f3w budowlanych natrafiono w Ostro\u0142\u0119ce na du\u017ce z\u0142o\u017ce skamienia\u0142ej \u017cywicy. Deptu\u0142a zakupi\u0142 wtedy 50 kg bursztynu. Melioranci wci\u0105\u017c sprzedaj\u0105 bursztyn znajdowany w rowach na podmok\u0142ych \u0142\u0105kach. Deptu\u0142a twierdzi\u0142, \u017ce najwi\u0119ksza bry\u0142a bursztynu jak\u0105 zakupi\u0142 wa\u017cy\u0142a 0,97 kg, a sam znalaz\u0142 dwie bry\u0142ki o wadze oko\u0142o 0,75 kg ka\u017cda. Tak\u0105 znaleziona w ziemi bry\u0142k\u0119 pokrywa matowa warstwa roz\u0142o\u017conej \u017cywicy. Dopiero po jej usuni\u0119ciu ods\u0142ania si\u0119 z\u0142ociste wn\u0119trze. Deptu\u0142a przecina\u0142 bry\u0142ki bursztynu za pomoc\u0105 zwyk\u0142ej pi\u0142ki stolarskiej. Dalsza obr\u00f3bka odbywa\u0142a si\u0119 ju\u017c w spos\u00f3b analogiczny jak przed wiekami – na \u201ek\u00f3\u0142ku\u201d do prz\u0119dzenia lnu. Mo\u017cna te\u017c inaczej, ale Deptu\u0142a przywyk\u0142 do starego sposobu. Nie zdradzi\u0142 jednak metody wyg\u0142adzania bursztynowych bry\u0142ek. To podobno tajemnica zawodowa.<\/p>\n\n\n\n
Jeszcze dzi\u015b na targowiskach \u0141om\u017cy i Ostro\u0142\u0119ki mo\u017cna kupi\u0107 bursztynowe wyroby ludowych artyst\u00f3w kurpiowskich, Mo\u017ce zatem Wincenty Deptu\u0142a ze wsi Surowe nie by\u0142 ostatnim bursztyniarzem na Kurpiach. <\/p>\n\n\n\n
Autor: Andrzej Wyszkowski (Olsztyn), Jantarowe szlaki nr 2 \/224\/ 1997, s.65-66<\/p>\n\n\n\n
<\/p>\n
Od pradawna przywykli\u015bmy do tego, \u017ce bursztyn jest darem morza. Du\u017ca w tym zas\u0142uga staro\u017cytnych historyk\u00f3w, kt\u00f3rzy w swych zapisach podali przebieg \u201eszlaku bursztynowego\u201d wiod\u0105cego znad Morza \u015ar\u00f3dziemnego ku Ba\u0142tykowi. Z\u0142ociste \u0142zy bursztynowych sosen znajdowano od wiek\u00f3w nie tylko nad brzegami Ba\u0142tyku, ale r\u00f3wnie\u017c w dorzeczu \u015brodkowej Narwi, w Puszczy Kurpiowskiej i na jej obrze\u017cach. Wybitny etnograf i znawca Kurpi\u00f3w… Read more »<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":596,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":["post-21882","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualnosci"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/21882","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=21882"}],"version-history":[{"count":1,"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/21882\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":21883,"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/21882\/revisions\/21883"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/596"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=21882"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=21882"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=21882"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}