{"id":22579,"date":"2021-12-13T01:03:54","date_gmt":"2021-12-12T23:03:54","guid":{"rendered":"http:\/\/edabrowka.net\/?p=22579"},"modified":"2021-12-13T01:03:54","modified_gmt":"2021-12-12T23:03:54","slug":"wspominamy-13-grudnia-1981-roku","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/edabrowka.net\/?p=22579","title":{"rendered":"Wspominamy – 13 grudnia 1981 roku"},"content":{"rendered":"\n

13 grudnia 1981 r. gen. Wojciech Jaruzelski za po\u015brednictwem pa\u0144stwowych \u015brodk\u00f3w przekazu informuje, \u017ce w\u0142adz\u0119 przejmuje organ nazwany Wojskow\u0105 Rad\u0105 Ocalenia Narodowego, a na terenie ca\u0142ego kraju wprowadzony zostaje stan wojenny. Ca\u0142y \u015bwiat wstrzyma\u0142 oddech. Widziano w tym pogwa\u0142cenie praw cz\u0142owieka i ucisk, co by\u0142o sprzeczne z \u00f3wczesn\u0105 ide\u0105 demokratycznej i nowoczesnej Europy. By\u0142a to  odpowied\u017a re\u017cimu komunistycznego wobec rosn\u0105cej si\u0142y oporu polskiego spo\u0142ecze\u0144stwa, zgromadzonego pod sztandarem „Solidarno\u015bci”. Wprowadzono szereg restrykcji: zamkni\u0119to szko\u0142y, w\u0142adz\u0119 przej\u0119\u0142o wojsko, rozpocz\u0119\u0142y si\u0119 internowania i aresztowania, skazywano tych, kt\u00f3rzy naruszyli drako\u0144skie prawa \u2013 paragrafy wymierzone przeciw wolno\u015bciom obywatelskim.<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n\n

Poni\u017cej fragmenty dw\u00f3ch relacji z dnia wprowadzenia stanu wojennego w Polsce 13 grudnia 1981 roku z archiwum programu \u201eHistoria m\u00f3wiona\u201d.<\/p>\n\n\n\n

ZOFIA HETMAN ur. 1927 <\/strong>\u2013 \u201ePada\u0142 \u015bnieg, to by\u0142o 13 grudnia – stan wojenny Wstajemy rano, nastawiamy telewizor, nic nie s\u0142ycha\u0107. Nastawiamy radio, nic nie s\u0142ycha\u0107! P\u00f3\u017aniej jest dziennik i dziennikarz na wojskowo ubrany, w mundurze. No i nikt nic nie wiedzia\u0142, a by\u0142 ju\u017c stan wojenny. My\u015bmy z pocz\u0105tku nie wiedzieli, a to si\u0119 zacz\u0119\u0142o chyba w niedziel\u0119. Jaruzelski tam og\u0142asza\u0142, \u017ce\u2026 chodzi\u0107 mo\u017cna od godziny \u00f3smej do sz\u00f3stej, czy co\u015b takiego. Mo\u017cna si\u0119 by\u0142o porusza\u0107, bo przecie\u017c ludzie pracowali. Tylko trzeba si\u0119 by\u0142o dostosowa\u0107. \u00d3sma godzina by\u0142a, to ulice by\u0142y puste. [Ormowcy] chodzili przecie\u017c. Jecha\u0142am kt\u00f3rego\u015b dnia ulic\u0105 3 Maja, patrzymy, a na Wojska Polskiego ju\u017c ca\u0142y kordon ormowc\u00f3w! Ale sk\u0105d oni si\u0119 wzi\u0119li? Przecie\u017c nie by\u0142o ich wcale wida\u0107. Tak momentalnie. Ka\u017cdy si\u0119 ba\u0142. Pami\u0119tam, jak by\u0142am wtedy u syna. \u015anieg pada\u0142 – to by\u0142o 13 grudnia. A moja znajoma te\u017c pracowa\u0142a w zak\u0142adach, i poszli na pasterk\u0119 – ona mieszka\u0142a w Czerniejewie – i jechali, a to wojsko ca\u0142e ju\u017c by\u0142o pijane. I wpad\u0142 [jeden z nich] mi\u0119dzy ludzi, co wracali z ko\u015bcio\u0142a, ona zosta\u0142a zabita i jeszcze par\u0119 os\u00f3b. Samochodem wpad\u0142, pozabija\u0142, pijany jecha\u0142. Nie patrzyli na nic, tacy szubrawcy byli. Ja przechodzi\u0142am ko\u0142o Bramy Krakowskiej, a [jeden z nich] si\u0119 mnie pyta, czy ja chc\u0119 dosta\u0107. Bo przechodzi\u0142am przez \u0142a\u0144cuch. Przechodzi\u0142am, nogi przek\u0142ada\u0142am\u2026\u201d<\/em><\/p>\n\n\n\n

MIROS\u0141AW TREMBECKI ur. 1954; Lublin<\/strong> \u2013 \u201e[Fachowiec] sko\u0144czy\u0142 nam k\u0142a\u015b\u0107 glazur\u0119 13 grudnia [19]81 roku. Trzeba by\u0142o jeszcze co\u015b postawi\u0107; wypili\u015bmy przy kolacji, \u017ceby si\u0119 ta glazura dobrze trzyma\u0142a, pan poszed\u0142, wzi\u0119li\u015bmy si\u0119 z \u017con\u0105 za doprowadzenie \u0142azienki i ubikacji do stanu u\u017cywalno\u015bci po glazurnikach i po\u0142o\u017cyli\u015bmy si\u0119 spa\u0107 tacy zm\u0119czeni, by\u0142a godzina czwarta czy pi\u0105ta rano. Budzi nas dzwonek, \u0142omot do drzwi, wstajemy zaspani \u2013 mama z tat\u0105 przychodz\u0105 zap\u0142akani. \u201eCo si\u0119 sta\u0142o?\u201d. \u201eNo to wy nic nie wiecie?\u201d. \u201eNic nie wiemy, bo\u015bmy si\u0119 o pi\u0105tej po\u0142o\u017cyli spa\u0107\u201d \u2013 jest godzina wp\u00f3\u0142 do dziesi\u0105tej rano. \u201eStan wojenny wprowadzili na terenie Polski\u201d. Mieszkam niedaleko trasy W-Z i wszystkie prze<\/em>jazdy kolumn wojskowych, czo\u0142g\u00f3w i tego wszystkiego odbywa\u0142y si\u0119 tras\u0105 W-Z, [kiedy jechano] na \u015awidnik i na Fabryk\u0119 Samochod\u00f3w Ci\u0119\u017carowych. I zawsze wieczorem to by\u0142o takie jedno wielkie dudnienie, bo to wszystko si\u0119 przemieszcza\u0142o w tym kierunku. To by\u0142o co\u015b strasznego, bo na rondzie Wieniawska-Trasa W-Z [rondo im. Kukli\u0144skiego] sta\u0142y dwa albo trzy czo\u0142gi, takie wielkie. Dziecko, trzy latka, pyta\u0142o si\u0119: \u201eTatusiu, co to jest? Co to?\u201d \u2013 on to widzia\u0142 na filmach. By\u0142a to zima. Godzina milicyjna to te\u017c by\u0142o co\u015b strasznego, jak ludzie biegiem uciekali mi\u0119dzy klatkami, \u017ceby nie natkn\u0105\u0107 si\u0119 na patrol. Tras\u0105 W-Z jecha\u0142y samochody z wojskiem czy z ZOMO, jecha\u0142y te czo\u0142gi, jecha\u0142y samochody opancerzone. To jecha\u0142a ca\u0142a du\u017ca kolumna, czasami p\u00f3\u0142 godziny, tego nie mo\u017cna by\u0142o policzy\u0107, bo te\u017c nie mieszka\u0142em tak, \u017ceby widzie\u0107 dok\u0142adnie i liczy\u0107 z okna, tylko s\u0142ysza\u0142em hurgot tego ci\u0119\u017ckiego, wojskowego sprz\u0119tu. [Przez] pierwsze dni stanu wojennego od godziny dwudziestej obowi\u0105zywa\u0142 zakaz poruszania si\u0119 samochod\u00f3w. Nie by\u0142o mo\u017cliwo\u015bci, \u017ceby je\u017adzi\u0107. To wszystko si\u0119 odbywa\u0142o w godzinach p\u00f3\u017anowieczornych i nocnych. By\u0142o niemo\u017cliwo\u015bci\u0105 zrobi\u0107 [zdj\u0119cie]; trasa W-Z nie by\u0142a o\u015bwietlona, [pojazdy] jecha\u0142y tylko na swoich \u015bwiat\u0142ach, a b\u0142ysn\u0105\u0107 wtedy fleszem, to ju\u017c by chyba by\u0142 wyrok \u2026\u201d<\/em><\/p>\n\n\n\n

_______________________________________________________________________<\/p>\n\n\n\n

Ps. Osobi\u015bcie pami\u0119tam ow\u0105 grudniow\u0105 niedziel\u0119. Mia\u0142em w\u00f3wczas 12 lat. Wybierali\u015bmy si\u0119 jecha\u0107 z ojcem do rodziny za Ostro\u0142\u0119k\u0119. Wyruszyli\u015bmy, ale droga by\u0142a d\u0142uga i trudna, bo w wi\u0119kszo\u015bci piesza.Mro\u017ana i \u015bnie\u017cna aura, g\u0142uche telefony, przerwany program telewizyjny – jedynie powtarzane wyst\u0105pienie gen. Wojciecha Jaruzelskiego. Szko\u0142y zamkni\u0119te – przymusowe ferie. Nikt nie wiedzia\u0142 co si\u0119 dzieje i co robi\u0107, w\u015br\u00f3d doros\u0142ych ciche rozmowy, strach, l\u0119k, obawa. W ko\u015bciele nabo\u017ce\u0144stwo i modlitwy za Ojczyzn\u0119. Doro\u015bli m\u00f3wili o aresztowaniach, Lechu Wa\u0142\u0119sie, Solidarno\u015bci i …<\/p>\n\n\n\n

Dzisiaj, czasem rodzi si\u0119 pytanie, czy prawid\u0142owo zagospodarowali\u015bmy nauk\u0119 z tego okresu? W\u00f3wczas \u015bpiewano: „Ojczyzn\u0119 woln\u0105 racz przywr\u00f3ci\u0107 Panie”<\/em><\/strong>, a czy dzisiaj jeste\u015bmy faktycznie wolni? Przywo\u0142ajmy tu utw\u00f3r Ignacego Krasickiego „Ptaszki w klatce”. Poeta pisa\u0142 <\/p>\n\n\n\n

\u201eCzeg\u00f3\u017c p\u0142aczesz? \u2013 staremu m\u00f3wi czy\u017cyk m\u0142ody \u2013<\/strong>
masz teraz lepsze w klatce ni\u017c w polu wygody\u201d.<\/strong>
\u201eTy\u015b w niej zrodzon \u2013 rzek\u0142 stary \u2013 przeto ci wybacz\u0119;<\/strong>
Jam by\u0142 wolny, dzi\u015b w klatce i dlatego p\u0142acz\u0119.\u201d<\/strong><\/span><\/p>\n

<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

13 grudnia 1981 r. gen. Wojciech Jaruzelski za po\u015brednictwem pa\u0144stwowych \u015brodk\u00f3w przekazu informuje, \u017ce w\u0142adz\u0119 przejmuje organ nazwany Wojskow\u0105 Rad\u0105 Ocalenia Narodowego, a na terenie ca\u0142ego kraju wprowadzony zostaje stan wojenny. Ca\u0142y \u015bwiat wstrzyma\u0142 oddech. Widziano w tym pogwa\u0142cenie praw cz\u0142owieka i ucisk, co by\u0142o sprzeczne z \u00f3wczesn\u0105 ide\u0105 demokratycznej i nowoczesnej Europy. By\u0142a to  odpowied\u017a re\u017cimu komunistycznego wobec rosn\u0105cej… Read more »<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":13825,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":["post-22579","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualnosci"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/22579","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=22579"}],"version-history":[{"count":10,"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/22579\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":22589,"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/22579\/revisions\/22589"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/13825"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=22579"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=22579"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=22579"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}