![\"\"](\"http:\/\/edabrowka.net\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/pomnik0niemc-cmentarz.jpg\")
<\/figure><\/div>\n\n\n\nPochowani w D\u0105br\u00f3wce \u017co\u0142nierze polegli w czasie I wojny \u015bwiatowej, w 1915 r. Przyj\u0119\u0142o si\u0119 m\u00f3wi\u0107, \u017ce byli to Niemcy, bo s\u0142u\u017cyli w armii niemieckiej. Nie jest to do ko\u0144ca prawd\u0105. Kiedy wybuch\u0142a I wojna \u015bwiatowa, Polski nie by\u0142o na mapie Europy. Ale byli Polacy, mieszka\u0144cy trzech zabor\u00f3w: rosyjskiego, pruskiego i austro-w\u0119gierskiego. Nikt ich nie pyta\u0142 czy chc\u0105 bra\u0107 udzia\u0142 w tej wojnie w mundurach obcych mocarstw. Byli poddanymi cesarza albo cara i wcielani do armii. W bitwach stawali naprzeciwko siebie, po obu stronach frontu. Z tego powodu m\u00f3wi si\u0119, \u017ce I wojna \u015bwiatowa by\u0142a dla Polak\u00f3w bratob\u00f3jcz\u0105 walk\u0105. Ale jest te\u017c powiedzenia, \u017ce bez roku 1914 nie by\u0142oby roku 1918, gdy\u017c w\u0142a\u015bnie koniec Wielkiej Wojny przyni\u00f3s\u0142 Polsce odzyskanie niepodleg\u0142o\u015bci.<\/p>\n\n\n\n
Na razie nie znamy nazwisk tych, kt\u00f3rzy spoczywaj\u0105 na cmentarzu w D\u0105br\u00f3wce, mo\u017cna jednak by\u0107 pewnym, \u017ce s\u0105 w\u015br\u00f3d nich \u017co\u0142nierze r\u00f3\u017cnych narodowo\u015bci s\u0142u\u017c\u0105cy w armii niemieckiej, w\u015br\u00f3d nich \u017co\u0142nierze pochodzenia polskiego. S\u0142u\u017cyli w oddzia\u0142ach 75. Dywizji Rezerwowej oraz prawdopodobnie 58. Dywizji Piechoty. Pochowano tu te\u017c dow\u00f3dc\u0119 250. Rezerwowego Pu\u0142ku Piechoty. Nie wiadomo, czy na cmentarzu spoczywaj\u0105 tak\u017ce \u017co\u0142nierzy armii carskiej.<\/p>\n\n\n\n
Niekt\u00f3rzy mieszka\u0144cy mog\u0105 jeszcze pami\u0119ta\u0107 opowie\u015bci dziadk\u00f3w o czasach przed II wojn\u0105 \u015bwiatow\u0105, gdy groby te by\u0142y dobrze widoczne i zadbane. D\u0105br\u00f3wk\u0119 odwiedza\u0142 w\u00f3wczas Adam Ch\u0119tnik, kt\u00f3ry zrobi\u0142 zdj\u0119cie jednej z wojennych mogi\u0142. O tych grobach wspomnia\u0142 te\u017c w swoich pami\u0119tnikach Henryk D\u0105browski, syn \u00f3wczesnego organisty. W czasie II wojny \u015bwiatowej by\u0142o one porz\u0105dkowane, a na mogi\u0142ach sta\u0142y drewniane, ciemne krzy\u017ce. P\u00f3\u017aniej, po zako\u0144czeniu wojny groby popada\u0142y w zapomnienie. Przed ca\u0142kowit\u0105 zag\u0142ad\u0105 uratowa\u0142 je ksi\u0105dz proboszcz Stanis\u0142aw Grosfeld, kt\u00f3ry wystawi\u0142 w miejscu kwatery symboliczny gr\u00f3b oraz dba, aby tego miejsca nie wykorzystywa\u0107 pod nowe poch\u00f3wki. Jest to realizacja idei okazywania szacunku tym, kt\u00f3rzy polegli w walce oraz wyraz dba\u0142o\u015bci o histori\u0119 i dziedzictwo kulturowe regionu. Mogi\u0142\u0119 zdobi\u0105 wie\u0144ce, stoj\u0105 znicze, co \u015bwiadczy o zrozumieniu przez mieszka\u0144c\u00f3w D\u0105br\u00f3wki skomplikowanej historii regionu.<\/p>\n\n\n\n
Na terenie gminy Lelis znajduje si\u0119 kilka miejsc poch\u00f3wku \u017co\u0142nierzy I wojny \u015bwiatowej. Cz\u0119\u015b\u0107 z nich, jak cmentarze we wsiach Kurpiewskie i Szkwa jest otoczona opiek\u0105 Urz\u0119du Gminy Lelis.<\/p>\n\n\n\n
Pod koniec lipca 2019 r., z inicjatywy Krzysztofa Bulaka ze Stowarzyszenia Spo\u0142eczno-Kulturalnego \u201eBar\u0107\u201d, przeprowadzili\u015bmy prace dokumentacyjne zachowanego uk\u0142adu mogi\u0142 kwatery \u017co\u0142nierskiej na cmentarzu w D\u0105br\u00f3wce. Sporz\u0105dzony zosta\u0142 szkic ich rozplanowania. Groby by\u0142y przykryte jedynie kopcami ziemi i po stu latach s\u0105 s\u0142abo widoczne, ale wprawne oko dostrze\u017ce nieznaczne r\u00f3\u017cnice wysoko\u015bci wskazuj\u0105ce gdzie znajduj\u0105 si\u0119 mogi\u0142y. Kolejnym krokiem b\u0119dzie wykonanie dokumentacji konserwatorskiej kwatery, by obok pami\u0119ci mieszka\u0144c\u00f3w by\u0142a ona tak\u017ce obj\u0119ta ochron\u0105 konserwatora zabytk\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
Jacek Czaplicki, Ma\u0142gorzata Karczewska – OBE\u015aW<\/p>\n
Wchodz\u0105c na cmentarz parafialny w D\u0105br\u00f3wce, po prawej stronie widzimy przestrze\u0144 pozbawion\u0105 grob\u00f3w. Przy ogrodzeniu stoi drewniany, chyl\u0105cy si\u0119 ju\u017c krzy\u017c z tabliczk\u0105 \u201e\u015a.P. Tu spoczywaj\u0105 \u017co\u0142nierze niemieccy\u201d. Pochowani w D\u0105br\u00f3wce \u017co\u0142nierze polegli w czasie I wojny \u015bwiatowej, w 1915 r. Przyj\u0119\u0142o si\u0119 m\u00f3wi\u0107, \u017ce byli to Niemcy, bo s\u0142u\u017cyli w armii niemieckiej. Nie jest to do ko\u0144ca prawd\u0105. Kiedy… Read more »<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":21772,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":["post-24062","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualnosci"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/24062","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=24062"}],"version-history":[{"count":3,"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/24062\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":24621,"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/24062\/revisions\/24621"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/21772"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=24062"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=24062"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=24062"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}