{"id":25271,"date":"2022-06-26T23:16:57","date_gmt":"2022-06-26T21:16:57","guid":{"rendered":"http:\/\/edabrowka.net\/?p=25271"},"modified":"2022-06-27T06:58:38","modified_gmt":"2022-06-27T04:58:38","slug":"kilka-slow-o-domach-zuzlobetonowych-z-durlas","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/edabrowka.net\/?p=25271","title":{"rendered":"Kilka s\u0142\u00f3w o domach \u017cu\u017clobetonowych z Durlas"},"content":{"rendered":"\n

Na \u0142amach czasopisma Architekturae et Artibus Wol. 1\/2020 odnajdujemy kilka s\u0142\u00f3w i wspomnie\u0144 o domach \u017cu\u017clobetonowych w Durlasach: „DAWNE WIEJSKIE BUDYNKI \u017bU\u017bLOBETONOWE” – autorzy Natalia M\u0105ka, Ewa Milewska, Jaros\u0142aw Szewczyk.<\/p>\n\n\n\n

3.1. \u201eDomy z leszu\u201d w Durlasach
W Durlasach zachowa\u0142y si\u0119 co najmniej dwa budynki wykonane z u\u017cyciem \u017cu\u017cla parowozowego (leszu); oba s\u0105 to domy jednorodzinne, jednokondygnacyjne z nieu\u017cytkowym poddaszem, ustawione kalenicowo wzgl\u0119dem ulicy.
Pierwszy z nich, pod numerem 62 (ryc. 1), wzniesiono w latach 1963-1964. Pocz\u0105tkowo o wymiarach rzutu 9 x 10 m, sk\u0142ada\u0142 si\u0119 on z trzech pokoi, kuchni, \u0142azienki oraz niewielkiego korytarza. Po p\u00f3\u017aniejszym
(stosunkowo niedawnym) remoncie, kiedy to od strony
podw\u00f3rza dobudowano nowe pomieszczenia (\u0142azienk\u0119, kot\u0142owni\u0119, kuchni\u0119, a korytarz powi\u0119kszono), ma on wymiary 11,9 x 10 m. Od dobudowanej strony znajduje si\u0119 wej\u015bcie g\u0142\u00f3wne do domu. Dach jest dwuspadowy nacz\u00f3\u0142kowy nad cz\u0119\u015bci\u0105 pierwotn\u0105, a jednospadowy nad p\u00f3\u017aniejsz\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 dobudowan\u0105. Pierwotnie pokryty by\u0142 dach\u00f3wk\u0105, aktualnie \u2013 eternitem. Dom ma zewn\u0119trzne \u015bciany parteru z leszu, z zewn\u0105trz otynkowane tynkiem cementowo-wapiennym. \u015aciany szczytowe strychu s\u0105
z czerwonej ceg\u0142y, a \u015bciany dobud\u00f3wki \u2013 z pustak\u00f3w z betonu kom\u00f3rkowego.
Charakterystyczna wydaje si\u0119 \u015bwiadomo\u015b\u0107 lokalnej unikalno\u015bci budulca i wr\u0119cz pewna miara dumy w\u0142a\u015bcicieli oraz s\u0105siad\u00f3w z u\u017cycia leszu pozyskanego z parowozowni w pobliskiej Ostro\u0142\u0119ce, cho\u0107 lesz by\u0142
najta\u0144szym materia\u0142em (parowozownie udost\u0119pnia\u0142y go nawet za darmo). Antoni Grzyb, kt\u00f3rego ojciec pomaga\u0142 przy budowie tego domu i kt\u00f3ry sam czasem obserwowa\u0142 budow\u0119, wspomina (zachowano oryginalny styl wypowiedzi): <\/p>\n\n\n\n

,,Dom jest z leszu postawiony. W tamtym czasie pustaki, ceg\u0142y by\u0142y bardzo trudno dost\u0119pne. Lesz by\u0142o mo\u017cna wzi\u0105\u0107 z stacji w Ostro\u0142\u0119ce. Oni tam to wysypywali. By\u0142 za darmo. Pami\u0119tamjak dziadek [Henryk M\u0105ka] wozi\u0142 to wozem w konia po bardzo piaszczystej drodze tutaj przez wiosk\u0119. Lesz
mieszany by\u0142 z cementem i wapnem. Z tego robi\u0142a si\u0119 \u015bciana. Stawia\u0142o si\u0119 takie du\u017ce deskowane formy. Beton tam si\u0119 sypa\u0142o i si\u0119 robi\u0142a \u015bciana. P\u00f3\u017aniej jak si\u0119 pobudowa\u0142o, belki drzewiane si\u0119 k\u0142ad\u0142o. Deski si\u0119 pod-
bija\u0142o. Pod deski si\u0119 trzcin\u0119 k\u0142ad\u0142o. Pod trzcin\u0119 chlapa\u0142o si\u0119 wapnem, sufit zrobi\u0142 si\u0119 r\u00f3wny. Nie by\u0142o tego wida\u0107.
P\u00f3\u017aniej k\u0142ad\u0142o si\u0119 krokwie i dach\u00f3wka. Lesz by\u0142 ze sta cji, z parowoz\u00f3w wywalali lesz. Poci\u0105gi na w\u0119giel chodzi\u0142y, w\u0119giel si\u0119 spali\u0142 i by\u0142 lesz. Wywalali go na uboczu.
Budowa\u0142 pan z Bia\u0142obieli, pan Szczube\u0142ek, taki starszy pan. Wiesz jak wygl\u0105da\u0142a trzcina? Trzcina gruba taka d\u0142uga, nitkami zwi\u0105zana, grube jak palec. Podbijali to na deski i p\u00f3\u017aniej wapnem chlapali i by\u0142o r\u00f3wno\u201d.
.
Podczas wywiadu zadano pytanie: Jaki jest stan domu? W\u0142a\u015bciciel (Jan M\u0105ka) odpowiedzia\u0142: \u201eKonstrukcja domu nie jest zbyt dobra, sufit p\u0119ka. \u015aciany czasem si\u0119 sypi\u0105. Z tego powodu obok tego domu stawiany jest nowy dom. Jak tylko prace wyko\u0144czeniowe zostan\u0105 uko\u0144czone, stary dom zostanie rozebrany\u201d.
Niemniej podczas ogl\u0119dzin dostrze\u017cono raczej dobr\u0105 techniczn\u0105 kondycj\u0119 u\u017cytego budulca. Drugi z dom\u00f3w, pod numerem 49 , wzniesiono jeszcze wcze\u015bniej, prawdopodobnie w roku 1952. Wsp\u00f3\u0142w\u0142a\u015bcicielka domu i wnuczka budowniczego wspomina: \u201eDom stawia\u0142 majster Stanis\u0142aw Prusaczyk z Lelisa, on ju\u017c nie \u017cyje. (…) Podobno popio\u0142y, \u017cu\u017cle by\u0142y zwo\u017cone po tych latach powojennych chyba z Pomorza, a potem na stacj\u0119 [w Ostro\u0142\u0119ce] jaka\u015b firma to przywozi\u0142a, w tym pomaga\u0142a, nie pami\u0119tam nazwy.
M\u00f3j dziadek zajmowa\u0142 si\u0119 tymi rzeczami, by\u0142 takim jakby kierownikiem w tej firmie. Ta firma by\u0142a w Ostro\u0142\u0119ce i ona zajmowa\u0142a si\u0119 zwo\u017ceniem r\u00f3\u017cnych materia\u0142\u00f3w. To by\u0142a pierwsza taka cha\u0142upa, a druga u was [Durlasy
62]. Tego materia\u0142u by\u0142o du\u017co, by\u0142 naj\u0142atwiej dost\u0119pny, najta\u0144szy. A tym bardziej \u017ce dziadek [Antoni Parzych] pracowa\u0142 przy tym i mia\u0142 szybki dost\u0119p do tego materia\u0142u\u201d<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n
<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Na \u0142amach czasopisma Architekturae et Artibus Wol. 1\/2020 odnajdujemy kilka s\u0142\u00f3w i wspomnie\u0144 o domach \u017cu\u017clobetonowych w Durlasach: „DAWNE WIEJSKIE BUDYNKI \u017bU\u017bLOBETONOWE” – autorzy Natalia M\u0105ka, Ewa Milewska, Jaros\u0142aw Szewczyk. 3.1. \u201eDomy z leszu\u201d w DurlasachW Durlasach zachowa\u0142y si\u0119 co najmniej dwa budynki wykonane z u\u017cyciem \u017cu\u017cla parowozowego (leszu); oba s\u0105 to domy jednorodzinne, jednokondygnacyjne z nieu\u017cytkowym poddaszem, ustawione kalenicowo… Read more »<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":25272,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":["post-25271","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualnosci"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/25271","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=25271"}],"version-history":[{"count":3,"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/25271\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":25286,"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/25271\/revisions\/25286"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/25272"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=25271"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=25271"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=25271"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}