![\"\"](\"http:\/\/edabrowka.net\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/obraz-56.png\")
<\/figure><\/div>\n\n\n\n„…Tak czystych, porz\u0105dnie zabudowanych wsi, jak na Puszczy, nie wida\u0107 w ca\u0142ym kr\u00f3lestwie.
Szeroka ulica, wzd\u0142u\u017c kt\u00f3rej stan\u0119\u0142y wiejskie zabudowania jest wysadzona drzewami, a u wylot\u00f3w zamkni\u0119ta ko\u0142owrotem, co j\u0105 zabezpiecza od dowolnych spacer\u00f3w byd\u0142a i nierogacizny.
Ka\u017cde obej\u015bcie gospodarskie ogrodzone jest sztachetami, lub p\u0142otem nie rozwalonym. W obej\u015bciach pr\u00f3cz budynk\u00f3w gospodarczych, znajduj\u0105 si\u0119 budynki, kt\u00f3re po naszych wsiach s\u0105 uwa\u017cane powszechnie za zbyteczne. St\u0105d te\u017c nigdzie \u015bciek\u00f3w, ka\u0142u\u017c, gnojowisk nie wida\u0107. Domy mieszkalne, cz\u0119stokro\u0107 rze\u017abione, stoj\u0105 frontem do ulicy, maj\u0105 ganeczki i ogr\u00f3dki pod oknami. A te okna, to najlepszy dow\u00f3d, \u017ce kurp ze swoich wycieczek emigracyjnych do domu \u201egar\u015b\u0107 pszenn\u0105\u201d przynosi\u0107 umie. Okna to du\u017ce, o pi\u0119knym obramieniu, jasnych szybach, a nierzadko ju\u017c z oberluftami. Ko\u015bcio\u0142y i cmentarze puszcza\u0144skie s\u0105 we wzorowym porz\u0105dku, przydro\u017cne figury s\u0105 ca\u0142e, proste i zawsze ogrodzone. U praw a roli, na og\u00f3\u0142 lichej, jest tu w miar\u0119 mo\u017cno\u015bci post\u0119powa; wsz\u0119dzie orka p\u0142aska, chocia\u017c cz\u0119sto jeszcze soch\u0105 dokonywana. Wie\u015b kurpiowska przedstawia dla oka widok nies\u0142ychanie mi\u0142y.<\/p>\n\n\n\n
A teraz lud puszcza\u0144ski. \u2014 Pod wzgl\u0119dem pi\u0119kno\u015bci ma pierwsze\u0144stwo puszcza\u0144ska kobieta. Nie zrzuci\u0142a ona z siebie malowniczego kurpiowskiego stroju, jest barwna, szykowna, a cz\u0119stokro\u0107 o tak pi\u0119knej twarzy, \u017ce wprost oczy niewoli. Na niej samej i w jej domu pe\u0142no dowod\u00f3w jej pracowito\u015bci: ca\u0142y jej przyodziewek i te kilimki, a obrusy, pokrywaj\u0105ce \u0142\u00f3\u017cka i sto\u0142y \u2014 to samodzia\u0142, dzie\u0142o jej r\u0119ki. \u2014 Emigracya zarobkowa do Prus i Ameryki wyzu\u0142a ludno\u015b\u0107 m\u0119sk\u0105 z jej ubrania charakterystycznego, to te\u017c w gromadzie na placu przed ko\u015bcio\u0142em m\u0119\u017cczy\u017ani obok \u017con i si\u00f3str swoich wygl\u0105daj\u0105 jak czarne b\u0105ki przy barwnych motylach. Zach\u0119cam do lektury gazety Siewca. Dodatek Ilustrowany, R. 1, nr 1 (22 czerwca 1907), a w niej artyku\u0142u autorstwa Micha\u0142a Morzkowski, \u201eZ wycieczki do Puszczy\u201d. Poni\u017cej fragment z jak\u017ce cennymi uwagami i spostrze\u017ceniami. Poczytajmy sami. „…Tak czystych, porz\u0105dnie zabudowanych wsi, jak na Puszczy, nie wida\u0107 w ca\u0142ym kr\u00f3lestwie. Szeroka ulica, wzd\u0142u\u017c kt\u00f3rej stan\u0119\u0142y wiejskie zabudowania jest wysadzona drzewami, a u… Read more »<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":26439,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":["post-26441","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualnosci"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26441","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=26441"}],"version-history":[{"count":3,"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26441\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":26451,"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26441\/revisions\/26451"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/26439"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=26441"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=26441"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=26441"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
Poza zewn\u0119trzno\u015bci\u0105 duch kurpiowski i dzi\u015b nosi pi\u0119tno swego dawnego urobienia. Proboszcz miejscowy opowiada\u0142 mi, \u017ce na\u0142ogowe pija\u0144stw o jest bardzo rzadkie w\u015br\u00f3d puszcza\u0144skiego ludu \u2014 a s\u0119dzia gminny okoliczny, \u017ce oszuka\u0144stw o i z\u0142odziejstwo, dawniej literalnie tu nieznane i dzi\u015b mimo demoralizuj\u0105cego wp\u0142ywu emigracyi do cz\u0119stych nie nale\u017cy. O przys\u0142owiowej kurpiowskiej wytrwa\u0142o\u015bci w zamiarach i pos\u0142uchu dla swoistych rozkaz\u00f3w, mia\u0142am sposobno\u015b\u0107 przekona\u0107 si\u0119 osobi\u015bcie. By\u0142am w puszcza\u0144skiej wsi Jednoro\u017ccu w towarzystwie osoby, na kt\u00f3rej gorliwo\u015b\u0107 w sprawach publicznych rachowano tam.
Ot\u00f3\u017c so\u0142tys s\u0105siedniej wsi Parciaki, pragn\u0105c wyzyska\u0107 t\u0119 gorliwo\u015b\u0107 dla sprawy ko\u015bci\u00f3\u0142ka, \u015bwie\u017co w jego wiosce wzniesionego, prosi\u0142 dan\u0105 osob\u0119 o osobiste przybycie do Parciak\u00f3w . \u2014 Obieca\u0142a. \u2014 Lecz to nie uspokoi\u0142o so\u0142tysa; obawia\u0142 si\u0119, aby inni innymi sprawami obietnicy w pami\u0119ci nie zatarli; postawi\u0142 wi\u0119c przy koniach zaproszonej osoby parciackiego gospodarza z nakazem, \u017ceby spe\u0142nienia obietnicy dopilnowa\u0142. Parciak p\u00f3\u0142 dnia i noc ca\u0142\u0105 przy koniach przep\u0119dzi\u0142 i stanowczo\u015bci\u0105 swoj\u0105 uniemo\u017cliwi\u0142 w ahanie si\u0119 danej osoby.
Wszystko, co n a Puszczy u kurpi\u00f3w widzia\u0142am, co o nich s\u0142ysza\u0142am od najbli\u017cszych s\u0105siad\u00f3w, przej\u0119\u0142o mnie wielk\u0105 otuch\u0105. L ud ten wychowany na wiekowym samorz\u0105dzie, przedstawia zdrowy szczep szlachetny, kt\u00f3ry byle ogrza\u0142o go s\u0142o\u0144ce o\u015bwiaty mo\u017ce da\u0107 narodowi cenne owoce.
Jest jednak na Puszczy jedna ci\u0119\u017cka bol\u0105czka, kt\u00f3ra ten szczep nurtuje i zaka\u017ceniem grozi. Emigracya do Prus i Ameryki jest tu codziennym zjawiskiem, a co najgorsze, to emigracya dzieci na tak zwane \u201epasionki”. Wynarodowienie i demoralizacya ro\u015bnie. Gdy o tern rozmawia\u0142am ze statecznym i bardziej rozwini\u0119tym gospodarzem odpowiedzia\u0142 mi: \u201eC\u00f3\u017c robi\u0107? To\u017c pomie\u015bci\u0107 nam si\u0119 trudno \u2014 a to wszystko ju\u017c nie nasze!\u201c \u2014 pokaza\u0142 na otaczaj\u0105ce lasy, kt\u00f3re jego przodk\u00f3w wychowa\u0142y i wykarmi\u0142y…”<\/p>\n\n\n\n![\"\"](\"http:\/\/edabrowka.net\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/obraz-58.png\")
<\/figure>\n\n\n\n![\"\"](\"http:\/\/edabrowka.net\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/obraz-57.png\")
<\/figure>\n