Poni\u017cej fragmenty z ksi\u0105\u017cki Adama Ch\u0119tnika \u201ePuszcza Kurpiowska\u201d m\u00f3wi\u0105ce o roli \u017byd\u00f3w w \u017cyciu Puszczak\u00f3w. \u00a0Pisownia oryginalna.<\/p>\n
\u201eKopanie bursztynu dzier\u017cawione by\u0142o przez \u017cyd\u00f3w, kt\u00f3rzy robotnik\u00f3w wynajmowali za w\u00f3dk\u0119; sami Kurpie ma\u0142o handlowali bursztynem, a cho\u0107 kto wykopa\u0142 go na swoim gruncie sam, to sprzedawa\u0142 \u017cydom na garnce, za nizk\u0105 cen\u0119\u201d.<\/em><\/p>\n \u201eWarzeniem miodu zajmowali si\u0119 przewa\u017cnie \u017cydzi, kt\u00f3rzy raczej zafarbowywali wod\u0119 miodem, sprzedaj\u0105c taki trunek po 10 groszy za kwart\u0119\u201d.<\/em><\/p>\n \u201eZ braku kniei i zwierzyny upad\u0142o r\u00f3wnie\u017c my\u015bliwstwo, a rybo\u0142\u00f3wstwo r\u00f3wnie\u017c chyli si\u0119 ku upadkowi; „szczuki \u0142okciowe”, od kt\u00f3rych dawniej roi\u0142a si\u0119 Narew, s\u0105 dzi\u015b wielk\u0105 rzadko\u015bci\u0105, pozosta\u0142o\u015b\u0107 za\u015b ryb drobniejszych dzier\u017cawi\u0105 gminy \u017cydom na szaba\u201ds.<\/em><\/p>\n \u201eOgrodnictwo i sadownictwo prawie \u017ce nie istnieje; z jarzyn udaje si\u0119 kapusta, inne za\u015b jak np. og\u00f3rki dostarczane s\u0105 przez \u017cyd\u00f3w z miejsc odleg\u0142ych. (….) Gospodarze tutejsi maj\u0105 przewa\u017cnie \u0142adne, niedu\u017ce koniki, hoduj\u0105 du\u017co byd\u0142a rasy czerwonej, oraz wiele owiec, \u015bwi\u0144 i g\u0119si. Wszystko to idzie do s\u0105siednich Prus, zakupione na miejscu przez handlarzy \u017cyd\u00f3w lub Niemc\u00f3w\u201d.<\/em><\/p>\n \u201eZ dop\u0142yw\u00f3w najrybniejsza jest rzeka Pissa, p\u0142yn\u0105ca z jezior pruskich. \u0141owi\u0105 w niej bardzo wiele w\u0119gorzy, przy m\u0142ynach wodnych, gdzie urz\u0105dzono specyalne zastawy z nastawionymi „zakami” – rodzajem sieci. Ryb tych \u0142owi\u0105 m\u0142ynarze za setki rb. rocznie, odstawiaj\u0105 je za\u015b do Warszawy przez handlarzy \u017cydowskich\u201d.<\/em><\/p>\n \u201ePrzemys\u0142 drzewny rozwini\u0119ty dosy\u0107, ale nie tak, jakby to mog\u0142o by\u0107 przy pewnych zmianach. Najwa\u017cniejsz\u0105 ga\u0142\u0119zi\u0105 tego przemys\u0142u jest handel drzewem, kt\u00f3re licytowane w urz\u0119dach le\u015bnych, zakupione jest przez \u017cyd\u00f3w-handlarzy i sp\u0142awiane Narwi\u0105 do Prus, do Torunia i Gda\u0144ska\u201d.<\/em><\/p>\n \u201eBudynki gospodarskie i ca\u0142e gotowe domy mieszkalne robione s\u0105 na handel w przedsi\u0119biorstwach \u017cydowskich, gdzie jednak majstrowie i robotnicy s\u0105 nasi\u201d.<\/em><\/p>\n \u201eWyroby, zwi\u0105zane z przemys\u0142em w\u0142\u00f3knistym (powr\u00f3\u017anictwo, wyr\u00f3b sieci) s\u0105 przewa\u017cnie w r\u0119ku \u017cydowskiem, tak samo rzemie\u015blnicy r\u00f3\u017cni s\u0105 przewa\u017cnie \u017bydzi\u201d.<\/em><\/p>\n \u201eMieszka\u0144cy maj\u0105 r\u00f3wnie\u017c prawo zbierania jag\u00f3d i grzyb\u00f3w. Jagody, kt\u00f3re zbieraj\u0105 za kilka tys. rb. rocznie, id\u0105 do Warszawy. Pewien \u017cydek – kupiec z Por\u0119by – sam zakupuje od zbieraj\u0105cych za 700 rb. rocznie jag\u00f3d, a kupc\u00f3w takich jest kilku\u201d.<\/em><\/p>\n \u201e\u017bydzi i Niemcy s\u0105 dzi\u015b g\u0142\u00f3wnemi kupcami i przemys\u0142owcami, a tymczasem nam samym, w borach mieszkaj\u0105cym, krzywda si\u0119 dzieje i cz\u0119sto drzewa na opa\u0142 niema, cho\u0107 w boru si\u0119 mieszka\u201d.<\/em><\/p>\n W ksi\u0105\u017cce tej mo\u017cna odnale\u017a\u0107 tak\u017ce tre\u015b\u0107 kurpiowskiej kol\u0119dy, kt\u00f3rej jedna zwrotka brzmi:<\/p>\n \u201e\u2026A w Betleem zydzi \u015bmierdz\u0105ce psiajuchy \u0179r\u00f3d\u0142o:<\/p>\n Poni\u017cej fragmenty z ksi\u0105\u017cki Adama Ch\u0119tnika \u201ePuszcza Kurpiowska\u201d m\u00f3wi\u0105ce o roli \u017byd\u00f3w w \u017cyciu Puszczak\u00f3w. \u00a0Pisownia oryginalna. \u201eKopanie bursztynu dzier\u017cawione by\u0142o przez \u017cyd\u00f3w, kt\u00f3rzy robotnik\u00f3w wynajmowali za w\u00f3dk\u0119; sami Kurpie ma\u0142o handlowali bursztynem, a cho\u0107 kto wykopa\u0142 go na swoim gruncie sam, to sprzedawa\u0142 \u017cydom na garnce, za nizk\u0105 cen\u0119\u201d. \u201eWarzeniem miodu zajmowali si\u0119 przewa\u017cnie \u017cydzi, kt\u00f3rzy raczej zafarbowywali wod\u0119… Read more »<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":597,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":["post-2735","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualnosci"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2735","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2735"}],"version-history":[{"count":0,"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2735\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/597"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2735"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2735"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2735"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\nTylko swoim bachorom naposoli brzuchy,
\nI ch\u0142odno i g\u0142odno,
\nW nicem niedogodno
\nTrzymali ci\u0119 o Panie!…\u201d<\/em><\/p>\n\n