{"id":30904,"date":"2023-06-18T06:46:41","date_gmt":"2023-06-18T04:46:41","guid":{"rendered":"http:\/\/edabrowka.net\/?p=30904"},"modified":"2023-06-18T06:46:42","modified_gmt":"2023-06-18T04:46:42","slug":"1881-obraz-kurpiowszczyzny","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/edabrowka.net\/?p=30904","title":{"rendered":"1881 – obraz Kurpiowszczyzny"},"content":{"rendered":"\n
Korespondencya \u201eWieku\u201d. Z Myszy\u0144ca.<\/p>\n\n\n\n
Zanotowa\u0142em w przesz\u0142ej korespondencyi z Myszy\u0144ca, \u017ce na miejscu zasta\u0142em ju\u017c ca\u0142\u0105 komisy\u0119, wydelegowan\u0105 dla niesienia pomocy g\u0142odnym Kurpiom. By\u0142 to w\u0142a\u015bnie dzie\u0144 w kt\u00f3rym rozpocz\u0119\u0142a ona swoj\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107. Straszny widok roztacza\u0142 si\u0119 dooko\u0142a jedynego murowanego domku w Myszy\u0144cu\u2014plebanii. T\u0142um biedak\u00f3w otacza\u0142 mieszkanie ksi\u0119dza Gryfkowicza, b\u0142agaj\u0105c o wsparcie. Na ulicy jednak niepodobna by\u0142o rozdawa\u0107 pieni\u0119dzy, z kt\u00f3rych wyliczy\u0107 si\u0119 potrzeba og\u00f3\u0142owi. Ca\u0142a wi\u0119c komisya postanowi\u0142a objecha\u0107 s\u0105siednie wioski i rozpatrzy\u0107 si\u0119 w n\u0119dzy. <\/p>\n\n\n\n
Dodam tylko chyba jeszcze, \u017ce jest to nar\u00f3d bardzo schludny, co stanowi jedn\u0105 z najwi\u0119kszych jego zalet. Kiedym wszed\u0142 do jednej z chat dotkni\u0119tych rzeczywi\u015bcie g\u0142odem, jakie\u017c zdziwienie mnie opanowa\u0142o! Spodziewa\u0142em si\u0119 zasta\u0107 nieporz\u0105dek i nie\u0142ad, tymczasem izba by\u0142a umieciona, sprz\u0105tni\u0119ta, czy\u015bciutka, a\u017c mi\u0142o. Tylko wyn\u0119dznia\u0142e twarze \u015bwiadczy\u0142y, i\u017c pod tym pozornym spokojem kryje si\u0119 b\u00f3l i nieszcz\u0119\u015bcie.<\/p><\/blockquote><\/figure>\n\n\n\n
Nic dziwnego! po raz to pierwszy ujrza\u0142 on niesion\u0105 sobie pomoc, chocia\u017c ju\u017c nie po raz pierwszy cierpia\u0142 g\u0142\u00f3d i niedostatek! Wprawdzie ju\u017c par\u0119 razy otrzymywali Kurpie pomoc od rz\u0105du, kt\u00f3ry rozkaza\u0142 wyda\u0107 im z twierdzy Modlina zasi\u0142ki, ale z zastrze\u017ceniem ich zwrotu. Na razie by\u0142o jako tako, ale przesz\u0142o la to, nasta\u0142a zima, a Kurp\u2019 biedny nie potrafi\u0142 si\u0119 przy swojej n\u0119dznej ziemi wycofa\u0107 z interesu. Tymczasem nadesz\u0142a chwila zwrotu wypo\u017cyczonych zasob\u00f3w: egzekwowano je, je\u015bli kt\u00f3ry sam dobrowolnie nie zap\u0142aci\u0142, w skutek czego wielu gospodarzy podupadlo zupe\u0142nie. <\/p>\n\n\n\n
I zn\u00f3w nic dziwnego. Ciemny wie\u015bniak nie rozumie jeszcze \u201eterminu\u201d i prowadzi sw\u00f3j interes tak, jak mu wygodniej. Dzi\u015b nie m\u0142\u00f3ci i nie sprzedaje zbo\u017ca, bo musi ora\u0107, lub jecha\u0107 do boru po drzewo; jutro wypadnie \u015bwi\u0119to, pojutrze furmanka, to zn\u00f3w st\u00f3jka, lub wreszcie odpust; tak schodzi dzie\u0144 za dniem; rata zalega; komornik zje\u017cd\u017ca i sprzedaje ostatni dobytek. Zdaje nam si\u0119, \u017ce eubordynaeya wojskowa szczeg\u00f3\u0142em tym naruszona, nieco zosta\u0142a. <\/p>\n\n\n\n
Dlatego to Kurpie, nauczeni smutnem do\u015bwiadczeniem, woleli tym razem milcze\u0107, ani\u017celi wzywa\u0107 pomocy, kt\u00f3ra poratowawszy ich nieco w pierwszej chwili, p\u00f3\u017aniej tak dotkliwie dawa\u0142a si\u0119 we znaki. To milczenie wywo\u0142a\u0142o zapewne po cz\u0119\u015bci mniemanie, z kt\u00f3rem i tu na miejscu spotka\u0107 mi si\u0119 zdarzy\u0142o, \u017ce po\u0142o\u017cenie Kurpi\u00f3w nie jest zn\u00f3w tak z\u0142e, za jakie je og\u0142oszono. Przekona\u0142em si\u0119 dowodnie, \u017ce mniemanie to nie ma podstawy. <\/p>\n\n\n\n
Kurp jest oszcz\u0119dny a\u017c do sk\u0105pstwa; trzy razy do roku jada mi\u0119so, par\u0119 razy wi\u0119cej chleb, a ca\u0142e \u017cycie swoje opiera na kartoflach. Barszcz i kartofle z sol\u0105, to zwyk\u0142e po\u017cywi\u0119 nie Kurpia. To te\u017c zahartowany na takiej strawie lud dzielniej ni\u017c ka\u017cdy inny stawia czo\u0142o g\u0142odowi i silniejszy nawet stawia op\u00f3r napa\u015bciom tyfusu g\u0142odowego. Dla tego g\u0142\u00f3d nie objawia si\u0119 tutaj mo\u017ce w tak uderzaj\u0105cej postaci jak gdzie indziej, a pozory te mog\u0105 omyli\u0107 oko, g\u0142\u0119biej w rzecz niewgl\u0105daj\u0105ce. Zreszt\u0105 Kurp\u2019, \u017ceby tylko nie \u017cebra\u0107 cudzej pomocy, ryzykuje si\u0119 na wszelkiego rodzaju zarobki. Tak np. nara\u017ca nieraz \u017cycie dla lichej zap\u0142aty od \u017cyda, kt\u00f3ry go najmuje do przemycania w\u00f3dki lub innej kontrabandy na sw\u00f3j rachunek. St\u0105d zaj\u015bcia ze stra\u017c\u0105 graniczn\u0105, kt\u00f3re si\u0119 cz\u0119sto smutnie ko\u0144cz\u0105 dla przymusowego kotrabandzisty. <\/p>\n\n\n\n
Sam b\u0119d\u0105c w Myszy\u0144cu na dwa podobne natrafi\u0142em wypadki. O pierwszym nie b\u0119d\u0119 si\u0119 rozwodzi\u0142, powiem tylko, \u017ce Kurp\u2019 otrzyma\u0142 strza\u0142 z ty\u0142u w nog\u0119. <\/p>\n\n\n\n
Drugi by\u0142 gorszy. Prawo zakazuje wszystkim, nawet stra\u017cy ziemskiej, w pasie granicznym \u0142owienia kontrabandy, a je\u015bli kto wie o takowej, mo\u017ce tylko da\u0107 zna\u0107 do miejscowej komendy i prosi\u0107 o wsp\u00f3\u0142udzia\u0142 w \u0142owach. Wtedy nale\u017cy si\u0119 mu ze z\u0142apanej kontrabandy pewien procent. <\/p>\n\n\n\n
Tymczasem jeden ze stra\u017cnik\u00f3w myszynieckich, dowiedziawszy si\u0119 o przeprowadzonej kontrabandzie, bez zawiadomienia stra\u017cy granicznej uda\u0142 si\u0119 w nocy do boru aby schwyci\u0107 kontrabandzist\u0119. Poniewa\u017c mu si\u0119 to nie uda\u0142o, strzeli\u0142 za nim z ty\u0142u z rewolweru i rani\u0142 w nog\u0119 tak, \u017ce a\u017c ko\u015b\u0107 p\u0119k\u0142a. Stra\u017cnik zosta\u0142 wprawdzie oddany pod s\u0105d, ale Kurpia z niebezpieczn\u0105 ran\u0105 odstawiono naprz\u00f3d do szpitala ostro\u0142\u0119ckiego, a st\u0105d do Warszawy, gdzie nie wiadomo czy si\u0119 wyli\u017ce.<\/p>\n\n\n\n
Podobne stosunki naturalnie mog\u0105 na ten lud wp\u0142yn\u0105\u0107 dodatnio. Staje on si\u0119 podejrzliwym i niedowierzaj\u0105cym, a \u017cyd jest dla niego ostateczn\u0105 wyroczni\u0105, do kt\u00f3rej w ka\u017cdej potrzebie z zaufaniem Kurp\u2019 si\u0119 udaje. \u017byd poradzi na wszystko! Potrzeba Kurpiowi pieni\u0119dzy, da, z warunkiem, aby w nocy przywi\u00f3z\u0142 mu sztuk\u0119 drzewa z rz\u0105dowych las\u00f3w! <\/p>\n\n\n\n
Cz\u0119stokro\u0107 udaje si\u0119 na kradzie\u017c, a przecie\u017c niepodobna \u017ceby przy cz\u0119stej tego rodzaju praktyce ani raz nie zosta\u0142 z\u0142apany! a dosy\u0107 jest tego jednego razu, \u017ceby zap\u0142aci\u0142 za wszystkie skradzione sztuki. Tego wyrachowania Kurp nie ma, a z drugiej strony brak mu te\u017c o\u015bwiaty i moralnej podstawy do oparcia si\u0119 pokusie tego niemoralnego zarobku, wobec gniot\u0105cej go biedy. A sk\u0105d\u017ce on ma czerpa\u0107 t\u0119 o\u015bwiat\u0119, skoro np. na ca\u0142\u0105 parafi\u0119 myszynieck\u0105, licz\u0105c\u0105 22,000 ludno\u015bci, jest za ledwie jedna szko\u0142a w Myszy\u0144cu, a i do tej Kurpie ma\u0142o dzieci posy\u0142aj\u0105. <\/p>\n\n\n\n
Powy\u017cej przytoczone przeze mnie szczeg\u00f3\u0142y, mog\u0105, zdaje mi si\u0119, rzuci\u0107 niema\u0142e \u015bwiat\u0142o na obecny, chwilowy, jak i na normalny stan i stosunki Kurpi\u00f3w. Dodam tylko chyba jeszcze, \u017ce jest to nar\u00f3d bardzo schludny, co stanowi jedn\u0105 z najwi\u0119kszych jego zalet. Kiedym wszed\u0142 do jednej z chat dotkni\u0119tych rzeczywi\u015bcie g\u0142odem, jakie\u017c zdziwienie mnie opanowa\u0142o! Spodziewa\u0142em si\u0119 zasta\u0107 nieporz\u0105dek i nie\u0142ad, tymczasem izba by\u0142a umieciona, sprz\u0105tni\u0119ta, czy\u015bciutka, a\u017c mi\u0142o. Tylko wyn\u0119dznia\u0142e twarze \u015bwiadczy\u0142y, i\u017c pod tym pozornym spokojem kryje si\u0119 b\u00f3l i nieszcz\u0119\u015bcie. Wiktor Czajewski<\/p>\n\n\n\n
Wiek : gazeta polityczna, literacka i spo\u0142eczna, R. 9, nr 104 (11 maja 1881)<\/p>\n\n\n\n<\/figure>\n\n\n\n<\/figure>\n\n\n\n<\/figure>\n\n\n\n<\/figure>\n\n\n\nWiek : gazeta polityczna, literacka i spo\u0142eczna, R. 9, nr 104 (11 maja 1881)<\/figcaption><\/figure>\n
<\/figure>\n\n\n\n
<\/figure>\n\n\n\n
<\/figure>\n\n\n\n
<\/figure>\n\n\n\n
![\"\"](\"http:\/\/edabrowka.net\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/obraz-22.png\")