Przy do\u017cynaniu \u017cyta ma miejsce zwyczaj przepi\u00f3rki. Poni\u017cej jego opis utrwalony przez Zygmunta Glogera.<\/p>\n
„Przez ca\u0142y czas trwania \u017cniwa oziminy \u017cniwiarka najpr\u0119dzej \u017cn\u0105ca zajmuje zawsze pierwszy zagon z brzegu; wyprzedza ona w swej pracy wszystkich \u017cniwiarzy, czyli \u017ce\u0144cow i zowie si\u0119 postatnic\u0105 lub zostaj\u0105c\u0105 na postaci: tym daje sobie przywilej niesienia wianka przy do\u017cynkach. Postaci\u0105 nazywa si\u0119 ca\u0142y rz\u0105d \u017cniwiarzy i przestrze\u0144 pola ze zbo\u017cem, kt\u00f3r\u0105 oni \u017cn\u0105c zajmuj\u0105, postatnica za\u015b bierze sw\u0105 nazw\u0119 od tego, i\u017c \u017cn\u0105c na przodzie, prowadzi niby ca\u0142\u0105 posta\u0107, jest jakby jej prze\u0142o\u017con\u0105, bo pierwsz\u0105 w postaci, daje jej przyk\u0142ad. Inna \u017cniwiarka, po postatnicy \u017cn\u0105ca naj\u015bpieszniej, zajmuje drugi zagon z brzegu, przyleg\u0142y zagonowi postatnicy, ta zowie si\u0119 postaciank\u0105, a przy do\u017cynkach niesie r\u00f3wniank\u0119. Do\u017cynaj\u0105c \u017cyta, zostawiaj\u0105 ostatnich kilkana\u015bcie lub wi\u0119cej k\u0142os\u00f3w w gromadce niez\u017c\u0119tych (zwykle to bywa przy drodze lub miedzy, gdzie r\u017cysko si\u0119 ko\u0144czy, gdzie wi\u0119c \u017cyta do\u017cynaj\u0105), wtedy to odbywa si\u0119 w nast\u0119pny spos\u00f3b obrz\u0119d strojenia przepi\u00f3rki. Gromadk\u0119, czyli k\u0119pk\u0119 niez\u017c\u0119tych k\u0142os\u00f3w, wi\u0105zuj\u0105 u g\u00f3ry s\u0142omian\u0105 przepask\u0105; dwa za\u015b bywaj\u0105 tego zwi\u0105zania sposoby: albo k\u0142osy wszystkie razem lub podzielone na cztery r\u00f3wne cz\u0119\u015bci, tylko cz\u0119\u015bci przeciwleg\u0142e zwi\u0105zuj\u0105 ze sob\u0105 u g\u00f3ry. Oczyszczaj\u0105 doko\u0142a i w \u015brodku z zielska i trawy, przyozdabiaj\u0105 ca\u0142\u0105 niekiedy k\u0119pk\u0119 polnymi lub przyniesionymi ze dworu albo ogr\u00f3dk\u00f3w swoich kwiatami, niekiedy kolorowymi ga\u0142gankami, zawis\u0142o to od fantazji m\u0142odych dziewoi, do kt\u00f3rych zatrudnienie to nale\u017cy. W \u015brodku tych k\u0142os\u00f3w k\u0142ad\u0105 na ziemi niewielki kamie\u0144, na nim kawa\u0142ek chleba, cz\u0119stoposolony (niekiedy sam\u0105 sk\u00f3rk\u0119), i czasem pieni\u0105dz (zwykle trzy grosze); k\u0119pka ta zbo\u017ca nazywa si\u0119 przepi\u00f3rk\u0105, a zaj\u0119cie ko\u0142o tego strojeniem przepi\u00f3rki.<\/strong><\/em><\/p>\n My\u015bl tego staro\u017cytnego zwyczaju jest pi\u0119kn\u0105, gdy bowiem pola zostaj\u0105 ze zbo\u017ca ogo\u0142ocone, chce ona przepi\u00f3rce (maj\u0105cej u ludu pewne znaczenie) zostawi\u0107 garstk\u0119 tego zbo\u017ca, ptak ten bowiem w zbo\u017cu gnie\u017adzi si\u0119 i \u017cyje. Co za\u015b do chleba, soli i monety, kt\u00f3re k\u0142ad\u0105 w przepi\u00f3rce, czyli w tej k\u0119pce k\u0142os\u00f3w, to lud jako symbole swoich potrzeb k\u0142adzie je tam w my\u015bli, aby urodzaj zaspokajaj\u0105cy rolnikowi jego potrzeby w roku nast\u0119pnym dopisa\u0142. My\u015bl opielania, czyli oczyszczania przepi\u00f3rki, mog\u0142a by\u0107 albo po prostu w celu ozdobienia jej, lub \u017ceby w roku nast\u0119pnym zbo\u017ce tak bez chwast\u00f3w i trawy si\u0119 urodzi\u0142o.<\/strong><\/em><\/p>\n Po ustrojeniu przepi\u00f3rki jest zwyczaj obmywania jej; ch\u0142opaki i dziewcz\u0119ta pochwyciwszy tak\u0105, kt\u00f3ra raz pierwszy w \u017cyciu by\u0142a dopiero w tym roku u \u017cniwa, wzi\u0105wszy j\u0105 za r\u0119ce i nogi, w\u015br\u00f3d \u015bmiechu i gwaru, obci\u0105gaj\u0105 po r\u017cysku doko\u0142a przepi\u00f3rki i to si\u0119 zowie oboraniem przepi\u00f3rki. Zwyczaj ten, kt\u00f3ry poniek\u0105d nazwa\u0107 by mo\u017cna frycowym m\u0142odej \u017cniwiarki, powsta\u0107 musia\u0142 pierwotnie z my\u015bli ludu utrwalenia w pami\u0119ci tej, kt\u00f3ra raz pierwszy bra\u0142a udzia\u0142 w \u017cniwie, starego zwyczaju strojenia przepi\u00f3rki. Pustota i weso\u0142o\u015b\u0107 ch\u0142opak\u00f3w i dziewcz\u0105t cz\u0119sto sprawia, \u017ce z sam\u0105 postatnic\u0105 lub gumiennym (karbowym), albo i ka\u017cd\u0105 \u017cniwiark\u0105 i \u017cniwiarzem, kogo tylko uchwyc\u0105, robi\u0105 to samo, co z pierwszy raz u \u017cniwa b\u0119d\u0105c\u0105 dziewczyn\u0105.<\/strong><\/em><\/p>\n Zwa\u017cywszy, i\u017c stary zwyczaj zakazuje niszczy\u0107 przepi\u00f3rki przy oraniu r\u017cyska po \u017cniwach, czyli jej zaorywa\u0107, a rataje zawsze s\u0105 zwyczajowi pos\u0142uszni, w wy\u017cej opisanym oborywaniu przepi\u00f3rki widzie\u0107 tak\u017ce si\u0119 daje, jakby wyobra\u017cenie tego jej zachowania przy oraniu pola, zabezpieczenie od zaorania. Mo\u017ce rzeczywi\u015bcie niegdy\u015b, dla lepszego oznaczenia i zachowania przepi\u00f3rki, oborywano j\u0105 naprawd\u0119 zaraz przy ustrojeniu, zdaje si\u0119 jednak, i\u017c do zachowania jej wystarczaj\u0105cym jest samo przekonanie ludu, \u017ce p\u00f3ki przepi\u00f3rka nie odleci na zim\u0119 do ciep\u0142ych kraj\u00f3w (wyraju), poty zostawionych jej k\u0142os\u00f3w niszczy\u0107 nie mo\u017cna. Przy strojeniu przepi\u00f3rki prawie nie ustaje \u015bpiewanie stosownych pie\u015bni; oto pocz\u0105tek jednej z nich:<\/strong><\/em><\/p>\n Oj, wyle\u0107, wyle\u0107 raby (pstry) sokolec,<\/strong><\/em><\/p>\n Bo ju\u017c nie przyjdziem w to czyste pole.<\/strong><\/em><\/p>\n Oj, wyle\u0107, wyle\u0107 raba przepi\u00f3rko,<\/strong><\/em><\/p>\n Bo ju\u017c nie przyjdziem w to czyste polko itd.”<\/strong><\/em><\/p>\n \u0179r\u00f3d\u0142o: Zygmunt Gloger – Biblioteka Warszawska 1867, t. II, s. 274-287;<\/p>\n Przy do\u017cynaniu \u017cyta ma miejsce zwyczaj przepi\u00f3rki. Poni\u017cej jego opis utrwalony przez Zygmunta Glogera. „Przez ca\u0142y czas trwania \u017cniwa oziminy \u017cniwiarka najpr\u0119dzej \u017cn\u0105ca zajmuje zawsze pierwszy zagon z brzegu; wyprzedza ona w swej pracy wszystkich \u017cniwiarzy, czyli \u017ce\u0144cow i zowie si\u0119 postatnic\u0105 lub zostaj\u0105c\u0105 na postaci: tym daje sobie przywilej niesienia wianka przy do\u017cynkach. Postaci\u0105 nazywa si\u0119 ca\u0142y rz\u0105d \u017cniwiarzy… Read more »<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":3096,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":["post-3097","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualnosci"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3097","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=3097"}],"version-history":[{"count":0,"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3097\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/3096"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=3097"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=3097"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=3097"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}