{"id":39944,"date":"2025-04-08T08:26:11","date_gmt":"2025-04-08T06:26:11","guid":{"rendered":"http:\/\/edabrowka.net\/?p=39944"},"modified":"2025-04-12T12:13:04","modified_gmt":"2025-04-12T10:13:04","slug":"kilka-slow-o-wiosce-gaski","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/edabrowka.net\/?p=39944","title":{"rendered":"Kilka s\u0142\u00f3w o wiosce G\u0105ski"},"content":{"rendered":"

\"G\u0105skiG\u0105ski \u2013 wie\u015b po\u0142o\u017cona na styku wojew\u00f3dztw mazowieckiego i podlaskiego. Rozci\u0105ga si\u0119 nad rzek\u0105 Szkw\u0105,\u00a0 wzd\u0142u\u017c drogi\u00a0 biegn\u0105cej na skraju lasu od wioski Bienduszka \/woj. podlaskie\/ do wioski Brzozowa \/gm. Kadzid\u0142o, woj. mazowieckie\/. Jej krajobraz ubogacaj\u0105 rozleg\u0142e nadrzeczne \u0142\u0105ki.\u00a0 Administracyjnie le\u017cy w gminie Lelis, pow. ostro\u0142\u0119cki, woj. mazowieckie. W latach 1921\u20131939 wie\u015b le\u017ca\u0142a do wojew\u00f3dztwa bia\u0142ostockiego, powiat kolne\u0144ski (od 1932 w powiecie ostro\u0142\u0119ckim), w gminie Gawrychy. W wyniku agresji Niemiec we wrze\u015bniu 1939, miejscowo\u015b\u0107 znalaz\u0142a si\u0119 pod okupacj\u0105 niemieck\u0105. Zosta\u0142a w\u0142\u0105czona w sk\u0142ad III Rzeszy. Do 1954 roku wie\u015b nale\u017ca\u0142a do giny Gawrychy, powiat Kolno. W latach 1975-1998 wioska nale\u017ca\u0142a administracyjnie do wojew\u00f3dztwa ostro\u0142\u0119ckiego.<\/strong><\/h4>\n

Jak podaje S\u0142ownik Geograficzny Kr\u00f3lestwa Polskiego i innych kraj\u00f3w s\u0142owia\u0144skich, Warszawa 1880 t.1\u00a0 pod red. Filipa Sulimierskiego w roku 1800 w G\u0105skach by\u0142o:8 bartnik\u00f3w posiadaj\u0105cych 33 w\u0142\u00f3ki i 29 morgi ziemi; <\/span>11 czynszownik\u00f3w; <\/span>4 cha\u0142upnik\u00f3w; <\/span>1 szynkarz.\u00a0<\/span>Administracyjnie wioska nale\u017ca\u0142a do gm. Gawrychy, par. Nowogr\u00f3d, powiat kolne\u0144ski.\u00a0Do seminarium w Pu\u0142tusku p\u0142aci\u0142a dziesi\u0119cin\u0119 w wysoko\u015bci 1 talara i 83 groszy.<\/strong><\/h4>\n

W roku 1892 liczba ludno\u015bci: G\u0105sk wynosi\u0142a \u00a0– 239 os\u00f3b. Wed\u0142ug Powszechnego Spisu Ludno\u015bci z 1921 roku zamieszkiwa\u0142o tu 155 os\u00f3b, 149 by\u0142o wyznania rzymskokatolickiego a 6 moj\u017ceszowego. Jednocze\u015bnie wszyscy mieszka\u0144cy zadeklarowali polsk\u0105 przynale\u017cno\u015b\u0107 narodow\u0105. By\u0142o tu 29 budynk\u00f3w mieszkalnych. Miejscowo\u015b\u0107 nale\u017ca\u0142a do parafii rzymskokatolickiej w m. Zb\u00f3jna. Podlega\u0142a pod S\u0105d Grodzki w Kolnie i Okr\u0119gowy w \u0141om\u017cy; w\u0142a\u015bciwy urz\u0105d pocztowy mie\u015bci\u0142 si\u0119 w m. Zb\u00f3jna.<\/strong><\/h4>\n

\"\"Wioska G\u0105ski ma tak\u017ce swoje epizody w powstaniach narodowych. 8 i 9 stycznia 1831 roku wys\u0142ano z \u0141om\u017cy do Pu\u0142tuska dwa transporty wojska zaci\u0105gowego: 120 i 95 osobowy. Z G\u0105sk zaci\u0105gowymi byli:<\/span>\u00a0<\/span>Olbry\u015b Szymon lat 26, syn Wojciecha i Katarzyny, urodzony w G\u0105skach i\u00a0<\/span>Pokornicki Mateusz lat 20, syn \u0141ukasza i Marii, urodzony w G\u0105skach. Powstanie Styczniowe na swych kartach zapisa\u0142o, i\u017c w G\u0105skach mia\u0142o miejsce powieszenie niejakiego W\u0142odkowskiego. Zarz\u0105dzenie carskie o karze wobec Lendo Micha\u0142a nosi dat\u0119 10.01.1864 r.<\/span><\/strong><\/h4>\n

W 1919\u00a0 do G\u0105sk\u00a0 dociera\u0142a kolej w\u0105skotorowa, najprawdopodobniej do tartaku po\u0142o\u017conego w lesie pomi\u0119dzy G\u0105skami a Laskami..\u00a0 W roku 1928 w wiosce funkcjonowa\u0142a garbarnia we\u0142ny. W czasie II wojny \u015bwiatowej na terenie wioski pr\u0119\u017cnie dzia\u0142a\u0142a Armia Krajowa. Do grona jej cz\u0142onk\u00f3w nale\u017celi m.in.: Ceka\u0142a Stefan \u2013 G\u0105ski, Pokornicki Franciszek \u2013 Przeczniak, Deptu\u0142a W\u0142adys\u0142aw \u2013 G\u0105ski, Deptu\u0142a Czes\u0142aw \u2013 G\u0105ski, Pokornicki J\u00f3zef \u2013 Przeczniak, Deptu\u0142a J\u00f3zef \u2013 G\u0105ski, Deptu\u0142a Stanis\u0142aw \u2013 G\u0105ski, Prusi\u0144ski Konstanty \u2013 G\u0105ski, Barszcz Jan \u2013 G\u0105ski, Szwarc Henryk \u2013 Przeczniak, Kobrzy\u0144ski Mieczys\u0142aw \u2013 G\u0105ski, \u015amiarowski Stanis\u0142aw \u2013 G\u0105ski, Parzych W\u0142adys\u0142aw \u2013 G\u0105ski.<\/strong><\/h4>\n

W okresie mi\u0119dzywojennym do mieszka\u0144c\u00f3w G\u0105sk dociera\u0142a r\u00f3wnie\u017c prasa. Adam Ch\u0119tnik na \u0142amach Go\u015bcia Puszcza\u0144skiego w 1921 roku wymienia p. Barszcza do kt\u00f3rego wysy\u0142a gazet\u0119 przez Zb\u00f3jn\u0119. \u015alady dzia\u0142alno\u015bci ko\u0142a Stronnictwa Ludowego w wiosce datowane s\u0105 na rok 1931. W tym\u017ce te\u017c roku trwa\u0142a regulacja rzeki Szkwa, a dla jej cel\u00f3w powo\u0142ano sp\u00f3\u0142k\u0119 wodn\u0105. Do tej sp\u00f3\u0142ki z G\u0105sk nale\u017ca\u0142o 28 gospodarzy i 9 gospodarzy z wioski Przeczniak.<\/strong><\/h4>\n

W roku 1946 dow\u00f3dcy partyzantki Okr\u0119gu Ostro\u0142\u0119ka cz\u0119sto korzystali z kryj\u00f3wki w okolicach Czarni w le\u015bnicz\u00f3wce Wyk \u2013 dzi\u015b okolica wsi G\u0105ski, Przeczniak. Ranny kapitan Aleksander Bednarczyk ps. \u201dAdam\u201d zmar\u0142 w drodze do szpitala w Ostro\u0142\u0119ce. Za\u015b kapitan Roman Sadowski na przes\u0142uchaniu w gminie Lelis za przynale\u017cno\u015b\u0107 do Ruchu Wolno\u015b\u0107 i Niepodleg\u0142o\u015b\u0107 (WiN) zosta\u0142 skazany na d\u0142ugoletnie wi\u0119zienie – k<\/em>s. J\u00f3zef Wyzner Kr\u00f3tki zarys dziej\u00f3w wsi i parafii Czarnia \/gmina Kadzid\u0142o\/ i okolicznych miejscowo\u015bci, Czarnia 2014, s.30.<\/strong><\/h4>\n

\"\"<\/strong><\/h4>\n

Po drugiej wojnie \u015bwiatowej wioska G\u0105ski wch\u0142on\u0119\u0142a s\u0105siedni\u0105 wiosk\u0119 Przeczniak, kt\u00f3ra w 1892 liczy\u0142a 54 mieszka\u0144c\u00f3w.\u00a0 Z tej wioski pochodzi\u0142 Stanis\u0142aw Olbry\u015b \/1907-1993\/ \u2013 ostatni kurpiowski lutnik. By\u0142 \u00a0cenionym kurpiowskim lutnikiem ludowym. Jego dzie\u0142a \/skrzypce, ligawki i basetle\/ wysoko oceniano na konkursach i\u00a0 wystawach krajowych. To dzi\u0119ki niemu zosta\u0142a dokonana rekonstrukcja kurpiowskich skrzypiec ludowych. Adam Ch\u0119tnik zainteresowa\u0142 si\u0119 m\u0142odym utalentowanym ch\u0142opcem i zatrudni\u0142 go przy pracach powstaj\u0105cego skansenu w Nowogrodzie, gdzie pracowa\u0142 a\u017c do emerytury. Pobyty u rodziny Ch\u0119tnik\u00f3w znacz\u0105co wp\u0142yn\u0119\u0142y na rozw\u00f3j jego talentu. Po powrocie z Rosji osiad\u0142 w D\u0119bnikach ko\u0142o Nowogrodu i wraz z \u017con\u0105 silnie zwi\u0105za\u0142 si\u0119 z kurpiowskim zespo\u0142em ludowym za\u0142o\u017conym przez Adama Ch\u0119tnika.<\/strong><\/h4>\n

Henryk D\u0105browski – rodak z D\u0105br\u00f3wki wspominaj\u0105c pisa\u0142 ciekawe epizody z \u017cycia m\u0142odego pokolenia G\u0105ski D\u0105br\u00f3wki: M<\/strong>o\u017cna by\u0142o i\u015b\u0107 ze starszymi kolegami i bratem k\u0105pa\u0107 si\u0119 do strugi. Jaka\u017c to by\u0142a przyjemno\u015b\u0107 na golasa przykrywaj\u0105c d\u0142oni\u0105 ptaszka pobiega\u0107 nad brzegiem, obsypany piaskiem skoczy\u0107 do wody . Do strugi przychodzili tak\u017ce dzieci z drugiej strony, z G\u0105sk. Nie wiem dlaczego nazywali\u015bmy ich \u201ejonami\u201d. Oni te\u017c nie byli nam d\u0142u\u017cni. Wymy\u015blali nam od najgorszych. Bardzo popularna by\u0142a pysk\u00f3wka zar\u00f3wno z jednej jak i z drugie strony: g\u0105szczenie lub d\u0105browienie dobre ludzie oprawili suk\u0119 w budzie, jeszcze jednej nie po\u017celi, a ju\u017c za drug\u0105 si\u0119 derli. Po tych s\u0142owach najcz\u0119\u015bciej rozpoczyna\u0142a si\u0119 walka jak rzucanie si\u0119 b\u0142otem, k\u0119pami, kijami czym si\u0119 da\u0142o. W zale\u017cno\u015bci od przewagi odganiali\u015bmy si\u0119 nawzajem od rzeki, zn\u00f3w przychodzili\u015bmy i tak woko\u0142o. Zabawy i k\u0142\u00f3tnie ko\u0144czy\u0142y si\u0119 szybko\u201d.<\/em><\/strong><\/p>\n

Lata 70 XX wieku, to czas kiedy w \u017cyciu wioski pojawi\u0142o si\u0119 Ko\u0142o Zwi\u0105zku M\u0142odzie\u017cy Wiejskiej. Ko\u0142a te prowadzi\u0142y\u00a0 \u017cycie kulturalne na wsi. To z ich inicjatywy powstawa\u0142y Kluby M\u0142odego Rolnika, organizowano wyst\u0119py teatralne, imprezy sportowe, upowszechniano pras\u0119, konkursy, brano udzia\u0142 w Korespondencyjnym Technikum Ogrodniczym w Lubiejewie.\u00a0<\/span><\/strong><\/h4>\n

Wierni Ko\u015bcio\u0142a rzymskokatolickiego nale\u017c\u0105 do parafii p.w. \u015bw. Anny w D\u0105br\u00f3wce. G\u0105ski pierwotnie nale\u017ca\u0142y do parafii Nowogr\u00f3d, nast\u0119pnie by\u0142y w parafii Zb\u00f3jna, by ostatecznie w roku 1947 znale\u017a\u0107 si\u0119 w obr\u0119bie d\u0105browskiej parafii. Z tej wioski pos\u0142ug\u0119 ko\u015bcielnego w parafii pe\u0142nili: Czes\u0142aw Bac\u0142awski i Czes\u0142aw Suchecki. W aktach metrykalnych ostro\u0142\u0119ckiej parafii z lat 1753-1770 znajduj\u0105 si\u0119 dwa nazwiska dzieci z G\u0105sk, kt\u00f3re zosta\u0142y ochrzczone w Ostro\u0142\u0119ce, chocia\u017c w\u00f3wczas wioska nale\u017ca\u0142a do parafii Nowogr\u00f3d, s\u0105 to: Magdalena Parzych i Mateusz Deptu\u0142a. Mieszka\u0144cy miejscowo\u015bci opiekuj\u0105 si\u0119 jedn\u0105 z kapliczek znajduj\u0105cych si\u0119 na terenie przyko\u015bcielnym, a jest ni\u0105 figura NMP z 1904 roku.<\/strong><\/h4>\n

Do dzisiaj w G\u0105skach kultywuje si\u0119 kurpiowski obrz\u0119d bo\u017cego obiadu. Przez wiele lat przewodniczy\u0142 mu mieszkaniec wioski Czes\u0142aw Bac\u0142awski – znany i zas\u0142u\u017cony \u015bpiewak pie\u015bni religijnych i pogrzebowych. 29 marca 2025 roku obrz\u0119d ten te\u017c mia\u0142 miejsce w \u015bwietlicy wiejskiej \/dawnej szkole\/. W tej miejscowo\u015bci znajduje si\u0119 kurpiowski krzy\u017c ludowy datowany na rok 1906 po\u0142o\u017cony przy drodze do posesji rodziny Myszk\u00f3w. Ten materialny \u015blad bytno\u015bci cz\u0142owieka na tym terenie usytuowany jest pod wysokim roz\u0142o\u017cystym d\u0119bem. Na kamiennym postumencie wyryty jest napis: \u201eFUNDATOR MACIEJ MYSZKA Z G\u0104SK 1806 R.\u201d<\/strong><\/h4>\n

Przez lata jednym ze \u017ar\u00f3de\u0142 utrzymania mieszka\u0144c\u00f3w by\u0142a produkcja mleka, kt\u00f3re dostarczano codziennie rano do zlewni mleka w D\u0105br\u00f3wce. Zadanie tzw wozaka wype\u0142nia\u0142 d\u0142ugo Zygmunt Nied\u017cwiecki, kt\u00f3ry wozem zaprz\u0119gni\u0119tym w konia, zbiera\u0142 banki z mlekiem i dostarcza\u0142 je do zlewni. Ka\u017cdy dostawca mleka mia\u0142 sw\u00f3j nr identyfikacyjny wymalowany na konwiach. Po ich opr\u00f3\u017cnieniu, banki wraca\u0142y do gospodarzy. Obecnie mleko odbiera si\u0119 bezpo\u015brednio z posesji.<\/strong><\/p>\n

Wed\u0142ug spisu z 2021 roku ludno\u015b\u0107 we wsi to 179 os\u00f3b. 76 gospodarstw domowych liczy\u0142a wioska w 2002 roku W\u015br\u00f3d nich dominowa\u0142y gospodarstwa zamieszka\u0142e przez jedn\u0105 osob\u0119 – takich gospodarstw by\u0142y 33. We wsi G\u0105ski w roku 2023 w rejestrze REGON zarejestrowanych by\u0142o 7 podmiot\u00f3w gospodarki narodowej, z czego 6 stanowi\u0142y osoby fizyczne prowadz\u0105ce dzia\u0142alno\u015b\u0107 gospodarcz\u0105. Przez Wie\u015b G\u0105ski nie przechodzi \u017cadna droga publiczna zaliczana do kategorii wojew\u00f3dzkiej lub wy\u017cszej.\"G\u0105ski<\/strong><\/p>\n

\n
\n
<\/div>\n

G\u0105ski mog\u0105 poszczyci\u0107 si\u0119 wa\u017cnymi spo\u0142ecznie osobami. W\u015br\u00f3d nich jest Bac\u0142awski Bronis\u0142aw ur. 1932 roku w rodzinie ch\u0142opskiej w G\u0105skach. Magister pedagogiki szkolnej. Nauczyciel. Pracownik Kuratorium O\u015bwiaty w Ostro\u0142\u0119ce Dzia\u0142acz spo\u0142eczny, zwi\u0105zkowy i polityczny. Autor kilku artyku\u0142\u00f3w prasowych o wsp\u00f3\u0142pracy wojska ze szko\u0142\u0105. Odznaczony wieloma odznaczeniami pa\u0144stwowymi, zwi\u0105zkowymi i spo\u0142ecznymi. Do\u0142\u0105cza do niego Zy\u015bk Zofia \/30.03.1934 \u2013 18.03.1995\/ urodzona w G\u0105skach, z domu Bac\u0142awska. Na prze\u0142omie lat 50-60 ubieg\u0142ego wieku uczy\u0142a matematyki w d\u0105browskiej szkole.\u00a0 Natomiast \u015amiarowski Edward l<\/em>.75, zm. 28.08.2017\/, by\u0142 organist\u0105 na Mazurach. Spoczywa na cmentarzu w D\u0105br\u00f3wce. Prusi\u0144ska Jadwiga – to wieloletnia nauczycielka w by\u0142ej miejscowej szkole.<\/strong><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n

Jak dotychczas miejscowo\u015b\u0107 nie doczeka\u0142a si\u0119 wielu d\u00f3br cywilizacyjnych w tym wodoci\u0105gu, gazoci\u0105gu, kanalizacji czy ca\u0142o\u015bciowego o\u015bwietlenia ulicznego. <\/span>13.01.2019 roku w G\u0105skach w budynku po by\u0142ej szkole i nauczycielskim mieszkaniu, otwarto \u015bwietlic\u0119 wiejsk\u0105. Mieszka\u0144cy w\u0142o\u017cyli ogromny wk\u0142ad w jej powstanie i urz\u0105dzenie. W wiosce pr\u0119\u017cnie te\u017c dzia\u0142a KGW \u201eG\u0105szczanki\u201d, powsta\u0142e we wrze\u015bniu 2020 roku. Cz\u0142onkinie ko\u0142a wydatnie organizuj\u0105 \u017cycie kulturalne miejscowej wsp\u00f3lnoty. Wioska potrzebuje sklepu spo\u017cywczego lub wielobran\u017cowego. W przesz\u0142o\u015bci, z przerwami w miejscowo\u015bci funkcjonowa\u0142 sklep spo\u017cywczy. Z uwagi na swe orbitalne po\u0142o\u017cenie od miejscowo\u015bci gminnej, mo\u017cliwo\u015bci rozwojowe wioski wydaj\u0105 si\u0119 by\u0142 ograniczone. Jak wspomniano wy\u017cej, mieszka\u0144cy utrzymuj\u0105 si\u0119 z pracy na roli i innych zaj\u0119\u0107 zarobkowych.\"\"<\/span><\/strong><\/h4>\n

Barszcz Jan, Deptu\u0142a Czes\u0142aw, Olbry\u015b Aleksander, Gawrych Czes\u0142aw, Milewski Stanis\u0142aw, Kobrzy\u0144ski Stanis\u0142aw to przyk\u0142adowe\u00a0 osoby, kt\u00f3re pe\u0142ni\u0142y samorz\u0105dowe funkcje radnych. Od 2019 roku funkcje so\u0142tysa pe\u0142ni Sylwia Kaczy\u0144ska. W obecnej sk\u0142ad rady so\u0142eckiej przedstawia si\u0119 nast\u0119puj\u0105co: Dorota Parzych Sebastian Myszka Grzegorz Ba\u0142dyga. Wcze\u015bniej so\u0142tysami byli m.in. Zofia Deptu\u0142a\/sk\u0142ad rady so\u0142eckiej: Pokornicka Janina, Olbry\u015b Miros\u0142aw, Bazyd\u0142o Mieczys\u0142aw, Czes\u0142aw Suchecki, Olbry\u015b Aleksander, Roch Myszka.<\/strong><\/p>\n

S\u0142owa podzi\u0119kowania dla Sylwii Kaczy\u0144skiej – So\u0142tys G\u0105sk za pomoc w opracowaniu tekstu. Dzi\u0119kuj\u0119!<\/strong><\/p>\n

Opracowa\u0142: Krzysztof Bulak<\/strong><\/p>\n

Foto: www.lelis.pl, zbiory w\u0142asne, So\u0142ectwo G\u0105ski<\/p>\n

<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

G\u0105ski \u2013 wie\u015b po\u0142o\u017cona na styku wojew\u00f3dztw mazowieckiego i podlaskiego. Rozci\u0105ga si\u0119 nad rzek\u0105 Szkw\u0105,\u00a0 wzd\u0142u\u017c drogi\u00a0 biegn\u0105cej na skraju lasu od wioski Bienduszka \/woj. podlaskie\/ do wioski Brzozowa \/gm. Kadzid\u0142o, woj. mazowieckie\/. Jej krajobraz ubogacaj\u0105 rozleg\u0142e nadrzeczne \u0142\u0105ki.\u00a0 Administracyjnie le\u017cy w gminie Lelis, pow. ostro\u0142\u0119cki, woj. mazowieckie. W latach 1921\u20131939 wie\u015b le\u017ca\u0142a do wojew\u00f3dztwa bia\u0142ostockiego, powiat kolne\u0144ski (od 1932… Read more »<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":34927,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":["post-39944","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualnosci"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/39944","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=39944"}],"version-history":[{"count":36,"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/39944\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":40111,"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/39944\/revisions\/40111"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/34927"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=39944"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=39944"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=39944"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}