{"id":40401,"date":"2025-04-26T19:34:53","date_gmt":"2025-04-26T17:34:53","guid":{"rendered":"http:\/\/edabrowka.net\/?p=40401"},"modified":"2025-04-26T19:34:53","modified_gmt":"2025-04-26T17:34:53","slug":"kilka-slow-o-wiosce-szafarczyska","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/edabrowka.net\/?p=40401","title":{"rendered":"Kilka s\u0142\u00f3w o wiosce Szafarczyska"},"content":{"rendered":"

\"\"W 1789 w wiosce Szafarczyska by\u0142o 11 gospodarzy, p\u0142acono czynszu 160 z\u0142, propinacji 44 z\u0142. 1828 – 13 gospodarzy, by\u0142 te\u017c\u00a0 1 lu\u017anik, czyli ch\u0142op nie maj\u0105cy zaj\u0119cia i sta\u0142ego miejsca zamieszkania. W latach 1921\u20131939 wie\u015b le\u017ca\u0142a w wojew\u00f3dztwie bia\u0142ostockim w powiecie ostro\u0142\u0119ckim, w gminie Nasiadki od 1931 w gminie Durlasy).\u00a0Wed\u0142ug Powszechnego Spisu Ludno\u015bci z 1921 roku wie\u015b zamieszkiwa\u0142o 190 os\u00f3b w 32 budynkach mieszkalnych. Miejscowo\u015b\u0107 nale\u017ca\u0142a do parafii rzymskokatolickiej w Ostro\u0142\u0119ce. Podlega\u0142a pod S\u0105d Grodzki w Ostro\u0142\u0119ce i Okr\u0119gowy w \u0141om\u017cy; w\u0142a\u015bciwy urz\u0105d pocztowy Ostro\u0142\u0119ka. Obecnie W wiosce\u00a0 jest 61 zabudowa\u0144 mieszkalnych. W pobli\u017cu przep\u0142ywa rzeka Rozoga , kt\u00f3ra na tym odcinku ma nieuregulowany bieg.<\/p>\n

\"SzafarczyskaNa \u0142amach gazety\u00a0 Kronika Wiadomo\u015bci Krajowych i Zagranicznych\u201d 1860 rok zanotowano: \u201e\u2026Musia\u0142 by\u0107 z tej puszczy znakomity sp\u0142aw drzewa towarnego i innych produkt\u00f3w le\u015bnych gdy\u017c nad rzek\u0105 Rozog\u0105 w tych miejscach, gdzie dzi\u015b le\u017c\u0105 wsie Szafarnia lub Szafarczyska i \u0141odziska , mieszkali szafarze, to jest dostawcy tych produkt\u00f3w i lodziarze czyli fabrykanci rozmaitych \u0142odzi i barek<\/em>„. Inna teza m\u00f3wi, i\u017c nazwa miejscowo\u015bci pochodzi od s\u0142owa „szafarze” czyli osoby posiadaj\u0105ce maj\u0105tki ziemskie i dobrze na nich gospodarowali, czyli kt\u00f3rym dobrze si\u0119 wiod\u0142o. Mieszka\u0144cy Szafarczyk mieli te\u017c swoje przezwisko – kiedy\u015b nazywano ich \u201eciurami\u201d. W 1853 roku wok\u00f3\u0142 wioski rozlega\u0142y si\u0119 piaszczyste wydmy szkodliwe dla przyleg\u0142ych grunt\u00f3w ornych, gro\u00ad\u017c\u0105ce im zasypaniem. W\u00f3wczas ich powierzchnia wynosi\u0142a\u00a0 572 morgi.<\/p>\n

W aktach archiwum w M\u0142awie znajduje si\u0119 wykaz poborowych z powiatu ostro\u0142\u0119ckiego, kt\u00f3rzy w 1895 roku nie stawili si\u0119 do poboru wojskowego. W\u015br\u00f3d „niepos\u0142usznych” rekrut\u00f3w widnieje osoba Antoniego Kaliszewskiego s. Ignacego z Szafarczysk. W 1927 roku w wiosce funkcjonowa\u0142 sklep kolonialno \u2013 spo\u017cywczy nale\u017c\u0105cy do Antoniego Mielnickiego w Szfarczyskach gm. Nasiadki – nr 2971 Rejestru Handlowego w \u0141om\u017cy<\/p>\n

\"\"Pierwsza wzmianka o istnieniu szko\u0142y w wiosce pochodzi z1891: a szko\u0142a we wsi Szafarczyska, kt\u00f3ra mia\u0142a tylko 154 mieszka\u0144c\u00f3w. <\/em>Powszechny Spis w Cesarstwie Rosyjskim z 1897 roku tak m\u00f3wi o szkole w Szafarczyskach: Budynek szkolny sk\u0142ada\u0142 si\u0119 z 1 izby lekcyjnej i 1 mieszkania dla nauczyciela i by\u0142 murowany. By\u0142a to szko\u0142a carska. Budynek zosta\u0142a zniszczony w czasie II wojny \u015bwiatowej.\u00a0W\u00f3wczas w gminie Nasiadki na 5863 mieszka\u0144c\u00f3w zamieszka\u0142ych w 23 wioskach, z kt\u00f3rych najdalsza oddalona by\u0142a\u00a0 o ponad 20 km od siedziby szko\u0142y, by\u0142o tylko 25 uczni\u00f3w. W rz\u0105dowych materia\u0142ach statystycznych w gminie Nasiadki w 1892 roku szko\u0142y nie by\u0142o \u017cadnej. Taki stan istnia\u0142 tak\u017ce przed 1905 rokiem. Kierownikiem szko\u0142y w Szafarczyskach by\u0142 natomiast Lewi\u0144ski Edmund \/14.09.1936 \u2013 30.12.2002\/. W 1905 roku na terenie gminy Nasiadki by\u0142a tylko jedna szko\u0142a w Szafarczyskach.- 1 klasowa z jednym nauczycielem. W 1914 roku na terenie gminy Nasiadki by\u0142y trzy 1 klasowe szko\u0142y z jednym nauczycielem: Szafarczyskach, Obierwi i Nasiadkach. W Nasiadkach by\u0142a to szko\u0142a prywatna\u00a0 Dane a roku 1922 m\u00f3wi\u0105 o szkole z 1 klas\u0105\u00a0 i 44 uczniami. Lata nast\u0119pne przedstawiaj\u0105 si\u0119 nast\u0119puj\u0105co: rok 1923 – 44 uczni\u00f3w, rok 1924 – 49 uczni\u00f3w, rok 1925 – 67 uczni\u00f3w, rok 1930 – 64 uczni\u00f3w. W roku szkolnym 1925\/1926 szko\u0142a mog\u0142a poszczyci\u0107 si\u0119 66 metrow\u0105 powierzchni\u0105 swego budynku.\"Szafarczyska<\/p>\n

Przyjemne obcowanie z natur\u0105 zapewnia le\u015bna \u015bcie\u017cka edukacyjna po\u0142o\u017cona w lasach pomi\u0119dzy Kurpiewskim, Szafarczyskami a \u0141\u0119giem. \u015acie\u017cka ta, jest dobr\u0105 propozycj\u0105 do sp\u0119dzenia wolnego czasu z natur\u0105 i nasz\u0105 histori\u0105. To oferta dla wszystkich: starszych i m\u0142odszych, rowerami i pieszo, samotnie i w grupie. Konne ni\u0105 jazdy w siodle zapewne tak\u017ce stanowi\u0105 jeden ze sposob\u00f3w jej wykorzystania.<\/p>\n

Ok 20 lat temu wi\u0119kszo\u015b\u0107 mieszka\u0144c\u00f3w zajmowa\u0142a si\u0119 upraw\u0105 roli, hodowl\u0105 byd\u0142a, upraw\u0105 roli siano zbo\u017ca koszono traw\u0119, produkowano mleko, sadzono ziemniaki. \u00a0Obecnie jest tu jedynie kilku wi\u0119kszych gospodarzy, pozostali zajmuj\u0105 si\u0119 prac\u0105 zarobkow\u0105 w pobliskim mie\u015bcie lub wyje\u017cd\u017caj\u0105 za granic\u0119. Wioska wok\u00f3\u0142 otoczona jest naturalnymi lasami. W wiosce jest sklep spo\u017cywczo-przemys\u0142owy, tartaki, czy firmy handlowo-us\u0142ugowe. Miejscowo\u015b\u0107 ma boisko sportowe powsta\u0142e dzi\u0119ki staraniom mieszka\u0144c\u00f3w, \u015brodk\u00f3w samorz\u0105dowych i unijnych. To miejscowo\u015b\u0107 rozwijaj\u0105ca si\u0119 nowe domy zak\u0142ady pracy, Wszyscy dbaj\u0105 o swoje posesje, domy, ogr\u00f3dki.<\/p>\n

Dum\u0105 tej wioski s\u0105 jej mieszka\u0144cy. Z pewno\u015bci\u0105 nale\u017celi do ludzi \u015bwiat\u0142ych, bowiem na \u0142amach gazety Zorza z 1915 roku zachowa\u0142 si\u0119 list jednego z mieszka\u0144c\u00f3w Franciszek Fijo\u0142eka. 28 lutegio 1934 roku w miejscowej szkole odby\u0142o si\u0119 Walne Zgromadzenie cz\u0142onk\u00f3w zwi\u0105zku Rezerwist\u00f3w gminy Durlasy w liczbie 98 os\u00f3b. Waldemar i Marianna P\u0119dzich – sportowcy, spo\u0142ecznicy, mecenasi miejscowej kultury, laureaci nagrody Kurpika, pi\u0119knie potwierdzaj\u0105 bogactwo miejscowo\u015bci. Waldemar P\u0119dzich trenuj\u0105c pod okiem trenera Stanis\u0142awa Dzi\u0119gielewskiego w maratonie nabiega\u0142 pierwsz\u0105 klas\u0119 sportow\u0105 z wynikiem 2:21:24. Ten wynik jest do dzisiaj rekordem Ostro\u0142\u0119ki i powiatu Jest on jednym z najlepszych zawodnik\u00f3w na \u015bwiecie w biegach d\u0142ugich i ultra d\u0142ugich Poka\u017ana kolekcja medali i puchar\u00f3w sama m\u00f3wi za siebie o wynikach sportowych biegacza z Szafarczysk. Gazeta Wsp\u00f3\u0142czesna z 11 czerwca 2008 roku tak pisa\u0142a: \u201eSzafarczyska. Waldemar P\u0119dzich z Szafarczysk pod Lelisem potwierdzi\u0142, \u017ce jest najlepszym w Polsce specjalist\u0105 od bieg\u00f3w ultrad\u0142ugich. Wygra\u0142 w Krakowie 1. Mistrzostwa Polski w biegu 24-godzinnym.\u00a047-letni Waldemar P\u0119dzich, reprezentuj\u0105cy barwy ALKS-u Kurp Ostro\u0142\u0119ka, przebieg\u0142 dok\u0142adnie 243 kilometry i 621 metr\u00f3w. Tym samym poprawi\u0142 nieoficjalny rekord Polski”.\u00a0<\/em>Marianna P\u0119dzich to nie tylko nauczycielka, trenerka, wychowawczyni wielu sportowych talent\u00f3w, ale r\u00f3wnie\u017c ambasadorka kultury kurpiowskiej.\u00a0Przemys\u0142aw D\u0105browski \/ur. 1989 r. z Borawego\/ \u2013 aktualny wicemistrz Polski w maratonie m\u0119\u017cczyzn, w\u00a0 rozmowie z Jakubem Wolskim na \u0142amach og\u00f3lnopolskiego pisma \u201eBieganie\u201d z marca 2018 roku o swej pierwszej trenerce Mariannie P\u0119dzich z Szafarczysk tak m\u00f3wi:\u00a0\u201e\u2026Najwa\u017cniejszym momentem by\u0142o spotkanie mojej pierwszej trenerki, pani Marianny P\u0119dzich. Ona pochodzi z Szafarczysk, to jest, w stosunku do Borawego, po drugiej stronie Ostro\u0142\u0119ki. Ona pokaza\u0142a mi co dalej. Po p\u00f3\u0142 roku treningu zaj\u0105\u0142em 19 miejsce w mistrzostwach Polski w prze\u0142ajach, potem zrezygnowa\u0142em z pi\u0142ki no\u017cnej i ju\u017c zaj\u0105\u0142em si\u0119 bieganiem<\/em>\u201d. Obecna So\u0142tys wioski , to tak\u017ce kuzynka jednego z najwa\u017cniejszych z Kurpi, czyli W\u0142adys\u0142awa \u017bebrowski pochodz\u0105cego z Surowego, znanego w \u015bwiecie a zw\u0142aszcza w Japonii jako Brat Zeno.<\/p>\n

\"\"W 1971 roku w wiosce mo\u017cna by\u0142o spotka\u0107 ule k\u0142odowe. Przemierzaj\u0105c miejscowo\u015b\u0107 mo\u017cna spotka\u0107 zabytkowy krzy\u017c z 1901 roku. Stoi on na posesji nr 22 nale\u017c\u0105cej do Kabacik Jadwigi. Ten pi\u0119kny znak wiary i kultury stoi na betonowym postumencie i posiada kute ogrodzenie. Jak m\u00f3wi w\u0142a\u015bcicielka posesji \u201e<\/em><\/strong>Jest to najstarszy krzy\u017c we wsi. Postawiono go w 1901 roku. To do niego odprowadzano zmar\u0142ych, przychodzi\u0142y procesje na po\u015bwi\u0119cenie p\u00f3l. Przy nim odbywa\u0142y si\u0119 r\u00f3\u017cne modlitwy i nabo\u017ce\u0144stwa. Z czasem powsta\u0142y nowocze\u015bniejsze kapliczki i krzy\u017ce i tam mieszka\u0144cy zacz\u0119li si\u0119 zbiera\u0107\u201d. <\/strong><\/em>Katalog zabytk\u00f3w wioski uzupe\u0142nia stara chata kurpiowska \/przyp. red. z 1897 roku\/ usytuowana na posesji nr 11 u Marianny i Waldemara P\u0119dzich\u00f3w. W chacie gospodarze zgromadzili wiele cennych pami\u0105tek o kurpiowskich przodkach. Przed cha\u0142up\u0105 stoj\u0105 dwie drewniane figury kurpia i kurpianki. Postacie te, dobrze wkomponowane s\u0105 w otoczenie domu. Stanowi\u0105 niejako jego uzupe\u0142nienie i ozdob\u0119. Naocznie pokazuj\u0105 stroje naszych przodk\u00f3w i to co w ich \u017cyciu by\u0142o najwa\u017cniejsze: chleb i strzelba. Kurpie pami\u0119taj\u0105 o okresach g\u0142odu i z nale\u017cytym szacunkiem odnosz\u0105 si\u0119 do chleba, kt\u00f3rym dziel\u0105 si\u0119 drugim cz\u0142owiekiem. Powiedzenie \u201estrzela jak Kurp\u201d obrazuje strzelba \u2013 nieod\u0142\u0105czny atrybut Kurpia, Kurpie byli bowiem wy\u015bmienitymi strzelcami. Tu\u017c przed ow\u0105 cha\u0142up\u0105 stoi ludowa kapliczka z wyj\u0105tkow\u0105 tabliczk\u0105. Napis na niej brzmi: \u201eMEMORA BILIS\u201d\u00a0 Aleksandra P\u0119dzich\u00a01925-2016\u00a0\u201eCz\u0142owiek to biedak, kt\u00f3ry wszystko wyprasza u Boga\u201d. <\/em>Uzupe\u0142nieniem tablicy jest zdj\u0119cie. W ten oto spos\u00f3b w\u0142a\u015bciciele posesji uhonorowali swego przodka \u2013 Aleksandr\u0119 Pedzich. Tytu\u0142owe s\u0142owa memora bilis, czyli godna\/godny pami\u0119ci, pi\u0119knie oddaj\u0105 istot\u0119 ludzkiego \u017cycia. \u017bycia, kt\u00f3re w ten oto spos\u00f3b, wci\u0105\u017c jest obecne w spo\u0142eczno\u015bci tej wioski. Spocz\u0119\u0142a na cmentarzu grzebalnym, ale pozosta\u0142a u siebie, gdzie stale przekazuje ka\u017cdemu, kto patrzy na ow\u0105 kapliczk\u0119, i\u017c \u201ewszystko jest w r\u0119ku Boga\u201d. Znicze i kwiaty dope\u0142niaj\u0105 wymow\u0119 tego miejsca.<\/p>\n

\"\" \"\" \"\" \"\"<\/p>\n

W krajobraz wioski wpisuj\u0105 si\u0119 tak\u017ce nabo\u017ce\u0144stwa majowe nabo\u017ce\u0144stw majowych. To pi\u0119kny i jak\u017ce g\u0142\u0119boki, pe\u0142en wiary i oddania maryjnego obraz. Dawniej, przeje\u017cd\u017caj\u0105c przez wiosk\u0119, gdy tylko pozwala\u0142a aura, mo\u017cna by\u0142o spotka\u0107 siedz\u0105cych na \u0142aweczkach ludzi. By\u0142 to nadzwyczaj dobry spos\u00f3b na s\u0105siedzkie pogaduszki. W katalogu wioskowych zwyczaj\u00f3w nale\u017cy podkre\u015bli\u0107 cz\u0119ste pobyty mieszka\u0144c\u00f3w na \u0142aweczkach przy ogrodzeniach posesji. Pobyt na \u0142aweczce by\u0142 cz\u0119sto dobr\u0105 okazj\u0105 do s\u0105siedzkich spotka\u0144 i rozm\u00f3w. W wiosce mo\u017cna jeszcze spotka\u0107 \u015bpiew nabo\u017ce\u0144stw majowych, to pi\u0119kny i g\u0142\u0119boki, pe\u0142en wiary i oddania maryjnego obraz. Wioska posiada te\u017c tzw. wsp\u00f3lnot\u0119 wioskow\u0105, czyli kilkadziesi\u0105t hektar\u00f3w \u0142\u0105k i pastwisk wioskowych. Wsp\u00f3lny wypas byd\u0142a i troska o te grunta jednoczy, uczy szacunku i wsp\u00f3\u0142pracy. Od 2023 z inicjatywy so\u0142tyski wsi\"Szafarczyska zapocz\u0105tkowano w \u017cyciu wioskowym nowe tradycje, a w\u015br\u00f3d nich Wielkopostn\u0105 Drog\u0119 Krzy\u017cow\u0105 przez wie\u015b oraz zwyczaj zwi\u0105zany z odej\u015bciem z tego \u015bwiata mieszka\u0144ca wioski. W tej trudnej chwili so\u0142tys zbiera od mieszka\u0144c\u00f3w symboliczn\u0105 z\u0142ot\u00f3wk\u0119 na Msz\u0119 \u015bw. w intencji zmar\u0142ego, zakupuje wieniec od mieszka\u0144c\u00f3w i m\u00f3wi po\u017cegnanie na cmentarzu w imieniu mieszka\u0144c\u00f3w.<\/p>\n

Obecnie So\u0142tysem wioski jest P\u0119dzich Marianna, a rad\u0119 so\u0142eck\u0105 tworz\u0105 osoby: Kaliszewska Ewa, \u00a0Mr\u00f3z-Kabacik Gra\u017cyna. Wierni z tej wioski nale\u017c\u0105 do parafii pw. Mi\u0142osierdzia Bo\u017cego w \u0141\u0119gu Staro\u015bci\u0144skim. W 2021 roku miejscowo\u015b\u0107 zamieszkiwa\u0142o 246 os\u00f3b.<\/p>\n

 <\/p>\n

S\u0142owa podzi\u0119kowania dla Marianny P\u0119dzich – So\u0142tys Szafarczysk, za udzielon\u0105 pomoc w tworzeniu tekstu. Dzi\u0119kuj\u0119!!!<\/p>\n

Tekst opracowa\u0142 Krzysztof Bulak<\/p>\n

======================================================================<\/p>\n

Foto: www.lelis.pl. zbiory w\u0142asne Marianny P\u0119dzich z Szafarczysk i Krzysztofa Bulaka<\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W 1789 w wiosce Szafarczyska by\u0142o 11 gospodarzy, p\u0142acono czynszu 160 z\u0142, propinacji 44 z\u0142. 1828 – 13 gospodarzy, by\u0142 te\u017c\u00a0 1 lu\u017anik, czyli ch\u0142op nie maj\u0105cy zaj\u0119cia i sta\u0142ego miejsca zamieszkania. W latach 1921\u20131939 wie\u015b le\u017ca\u0142a w wojew\u00f3dztwie bia\u0142ostockim w powiecie ostro\u0142\u0119ckim, w gminie Nasiadki od 1931 w gminie Durlasy).\u00a0Wed\u0142ug Powszechnego Spisu Ludno\u015bci z 1921 roku wie\u015b zamieszkiwa\u0142o 190… Read more »<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":40391,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":["post-40401","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualnosci"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/40401","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=40401"}],"version-history":[{"count":9,"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/40401\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":40417,"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/40401\/revisions\/40417"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/40391"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=40401"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=40401"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=40401"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}