{"id":40859,"date":"2025-06-11T06:00:39","date_gmt":"2025-06-11T04:00:39","guid":{"rendered":"http:\/\/edabrowka.net\/?p=40859"},"modified":"2025-06-11T06:00:39","modified_gmt":"2025-06-11T04:00:39","slug":"kilka-slow-o-wiosce-olszewka","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/edabrowka.net\/?p=40859","title":{"rendered":"Kilka s\u0142\u00f3w o wiosce Olszewka"},"content":{"rendered":"
<\/div>\n

\"\"Olszewka<\/b> \u2013 wioska po\u0142o\u017cona w gminie Lelis pow. ostro\u0142\u0119cki. W latach 1921\u20131939 wie\u015b le\u017ca\u0142a w gminie Dylewo woj. bia\u0142ostockie, a od 1931 roku w gminie Durlasy. w latach 1975-1998 miejscowo\u015b\u0107 administracyjnie nale\u017ca\u0142a do wojew\u00f3dztwa ostro\u0142\u0119ckiego. Wierni Ko\u015bcio\u0142a rzymsko-katolickiego nale\u017c\u0105 do parafii w Obierwi. Nazwa wsi pochodzi od olszyny, czyli drzewa z rodziny brzozowatych lub olsu, formacji ro\u015blinnej, kt\u00f3ra ro\u015bnie na terenach wilgotnych, dobrze nawodnionych.<\/p>\n

Lustracja starostwa ostro\u0142\u0119ckiego z 1789 roku podaje, \u017ce Olszewka p\u0142aci\u0142a 224 z\u0142 i propinacji \/op\u0142aty za alkohol, obowi\u0105zek kupowania przez ch\u0142op\u00f3w okre\u015blonych ilo\u015bci trunk\u00f3w\/ i czynszu p\u0142aconego do Skarbu Koronnego przez poszczeg\u00f3lne wsie z naszego terenu\/ i 650 z\u0142. czynszu. W.H. Gawarecki w Pami\u0119tnik historyczny p\u0142ocki, Warszaw 1828 r, podaje i\u017c wie\u015b Olszewka le\u017c\u0105ca w \u00f3wczesnej Ekonomii Ostro\u0142\u0119ckiej, posiada\u0142a: gospodarzy 23, lu\u017anik\u00f3w 6. Na terenie wioski kopana bursztyn.<\/span><\/p>\n

Jak podaje Go\u015b\u0107 Puszcza\u0144ski nr 2 R.2, 20 luty 1920 Wincenty Paw\u0142owski z Olszewski by\u0142 cz\u0142onkiem Tymczasowej Rady Zwi\u0105zku Puszcza\u0144skiego.<\/p>\n

\"\"

Olszewka -dom – Go\u015b\u0107 Puszcza\u0144ski R.2, 1920, nr 5, 25 kwietnia 1920<\/p><\/div>\n

Na \u0142amach Gazety \u015awi\u0105tecznej R6, nr 26(286) z 1886 roku, znajduje si\u0119 kilka cennych informacji o \u00f3wczesnej wiosce Olszewka parafia ostro\u0142\u0119cka: „Wie\u015b Olszewka sk\u0142ada si\u0119 z 37-miu osad czyli kolo\u0144ij i\u00a0\u00a03-ch morgownik\u00f3w, to jest takich, co na jednym morgu gruntu siedz\u0105. Dym\u00f3w ma 57. Ludno\u015bci wszystkiej, opr\u00f3cz dzieci nie maj\u0105cych jeszcze lat o\u015bmiu, jest 306 dusz; w tej liczbie umiej\u0105cych czyta\u0107 znajduje si\u0119 181, a takich, co napisa\u0107 potrafi\u0105, 51. Nie umiej\u0105cych czyta\u0107 ani pisa\u0107 jest 125. Szko\u0142\u0119 mamy w gminie,\u00a0 we wsi Kadzidle, kt\u00f3r\u0105 co\u00a0 rok op\u0142acamy. Ale c\u00f3\u017c z tego, kiedy do niej mamy 10 wiorst! Z tego powodu ani jedno dziecko od nas w niej si\u0119 nie uczy, tylko sami jak mo\u017cera’ staramy si\u0119, aby swoje dzieci o\u015bwieca\u0107. I jako\u015b przy pomocy Bo\u017cej wi\u0119cej nas jest czytelnych, ni\u017c nieo\u015bwieconych, bo teraz, dzi\u0119ki Bogu, lepij lud bierze si\u0119 do nauki, ni\u017ali pierwej. Spodziewam si\u0119, \u017ce za 10 lat zaledwie ju\u017c czwarta cz\u0119\u015b\u0107 zostanie tych ciemnych, co to tylko g\u0142owami potrz\u0105saj\u0105 i m\u00f3wi\u0105: \u201eCo tam uczy\u0107 si\u0119! m\u00f3j dziad i ojciec nie byli uczeni, a chleb jedli!”.\u00a0<\/strong><\/em><\/p>\n

Gazet\u0119 \u015awi\u0105teczn\u0105 sprowadzamy sobie w 5-ciu egzemplarzach, jako to: J\u00f3zef Paw\u0142owski jeden\u00a0 egzemplarz, Wojciech Prusaczyk i Jak\u00f3b Grabowski drugi, J\u00f3zef Kra\u015bniewski trzeci, Romuald Kisel czwarty, Feliks Pawlikowski, so\u0142tys, pi\u0105ty egzemplarz. Bogu najwy\u017cszemu niech b\u0119d\u0105 dzi\u0119ki, \u017ce\u00a0przecie u nas o\u015bwiata wzi\u0119\u0142a g\u00f3r\u0119 nad ciemnot\u0105.\u00a0Dzisiaj, kiedy kto w naszej wsi umrze, to si\u0119 tylu zejdzie na pogrzeb, \u017ce dla samych \u015bpiewak\u00f3w miejsca zabraknie, i nieboszczyka przyzwoicie, po chrze\u015bcija\u0144sku, ze \u015bpiewaniem odprowadzamy do\u00a0krzy\u017ca na drodze.\u00a0<\/strong><\/em><\/p>\n

A znowu kiedy ksi\u0105dz przyjedzie do chorego z Panem Jezusem, to ze \u015bwiat\u0142em i\u00a0 ze \u015bpiewaniem wprowadzamy ksi\u0119dza do izby, gdzie st\u00f3\u0142 pi\u0119knie ubrany, a na nim stoj\u0105\u00a0dwa lichtarze ze\u00a0 \u015bwiecami woskowemi, kt\u00f3re s\u0105 sprawione za sk\u0142adane od ca\u0142ej\u00a0wsi\u00a0\u00a0pieni\u0105dze.\u00a0<\/strong><\/em><\/p>\n

Tak\u017ce w Wielki Czwartek i Pi\u0105tek wieczorem zbiera si\u0119 nas niema\u0142o i odprawiamy stacje do krzy\u017c\u00f3w. W Maju odprawiamy nabo\u017ce\u0144stwo zwane majowem przez ca\u0142y miesi\u0105c. Odprawia si\u0119 to a\u017c w trzech domach, bo nasza wie\u015b jest bardzo rozleg\u0142a, a do ko\u015bcio\u0142a mamy blisko 10 wiorst. Lecz kiedym powiedzia\u0142 o dobrem, to nie zamilcze\u0107 i o z\u0142em, bo\u0107 gdzie jest pszenica, tam i k\u0105kol si\u0119 znajdzie. Du\u017co\u0107 jest mi\u0119dzy nami dobrego, ale, jak to mi\u0119dzy lud\u017ami i troch\u0119 z\u0142ego znale\u017a\u0107 si\u0119 musi. Ot, naprzyk\u0142ad niedawno m\u0142odzie\u017c wystawi\u0142a sobie a\u017c dwie hu\u015btawki, czyli bujawki,\u00a0 i zacz\u0119\u0142a przy nich zbiera\u0107 si\u0119. Czy \u015bwi\u0119to, czy niedziela przy hu\u015btawkach pe\u0142no m\u0142odzie\u017cy. Co si\u0119 tam dzia\u0142o wieczorami, a czasem i przez noc ca\u0142\u0105, to si\u0119 ka\u017cdy wnet domy\u015bli\u0107 mo\u017ce. So\u0142tys i gospodarze\u00a0 ostrzegali, y te hu\u015btawki sprz\u0105tn\u0105\u0107, ale m\u0142odzie\u017c, a z ni\u0105 i dwaj gospodarze, nie bardzo wida\u0107 rozs\u0105dni, odpowiedzieli: \u201eA co komu do tego? przecie\u017c to nikomu nie zawadza, bo stoi na nasz\u00e9e ziemi.”\u2014A\u017c raz so\u0142tys wzi\u0105\u0142 ze sob\u0105 czterech gospodarzy, poszli\u015bmy z pi\u0142ami owe hu\u015btawki pozrzynali\u015bmy, i na tem si\u0119 sko\u0144czy\u0142o. Jest u nas jeszcze i paru pijak\u00f3w; o jednym z nich\u00a0 nawet kto\u015b napisa\u0142 w Gazecie i od tego czasu bardzo si\u0119 on poprawi\u0142.<\/strong><\/em><\/p>\n

Mamy tu jeszcze jedn\u0105 rzecz, kt\u00f3ra nas czasem do niezgody doprowadza.\u00a0Jest to pastwisko og\u00f3lne.\u00a0Wie\u015b nasza jest rozdzielona na\u00a0dwie cz\u0119\u015bci strug\u0105, na kt\u00f3rej le\u017cy jeden mostek.\u00a0Pr\u00f3cz\u00a0tego\u00a0osady\u00a0u nas s\u0105\u00a0rozleg\u0142e, bo\u00a0pola momy\u00a0po cz\u0119\u015bci\u00a0liche\u00a0i du\u017co jest nieu\u017cytk\u00f3w.\u00a0Tote\u017c od pierwszej\u00a0cha\u0142upy a\u017c do ostatniej\u00a0b\u0119dzie z 5 wiorst,\u00a0a pastwisko nasze\u00a0rozci\u0105ga si\u0119\u00a0za ostatni\u0105 osad\u0105;\u00a0droga za\u015b do\u00a0pastwiska jest\u00a0bardzo piaszczysta.\u00a0Zamiast wi\u0119c po\u017cywi\u0107 dobytek\u00a0to\u00a0go si\u0119 ususzy p\u0119dz\u0105c t\u0105\u00a0drog\u0105.\u00a0Tote\u017c nikt z dalszych\u00a0tam do tego pastwiska\u00a0nie goni swojego\u00a0dobytku,\u00a0tylko\u00a0na\u00a0swoich\u00a0osadach,\u00a0jak\u00a0mog\u0105\u00a0tak\u00a0go\u00a0\u017cywi\u0105\u00a0i\u00a0niejeden\u00a0gospodarz\u00a0musi\u00a0rzuci\u0107\u00a0kawa\u0142\u00a0\u0142\u0105ki albo pola dla swojego dobytku.\u00a0Lecz za to ci, kt\u00f3rzy\u00a0bli\u017cej\u00a0tego pastwiska\u00a0mieszkaj\u0105, dobrze korzystaj\u0105\u00a0z niego, bo s\u0105 panami ca\u0142ego kawa\u0142a.\u00a0Ju\u017c par\u0119 razy radzili\u015bmy nad\u00a0tem,\u00a0aby podzieli\u0107 ten\u00a0pastewnik\u00a0na dzia\u0142ki,\u00a0bo\u0107 na ka\u017cdego wypada po 5 morg\u00f3w.\u00a0Ale gdzie tam!\u00a0Bli\u017csi nie chc\u0105 ani s\u0142ysze\u0107 o tem.\u00a0Po co im pi\u0119\u0107\u00a0morg\u00f3w,\u00a0kiedy oni u\u017cywaj\u0105 wszystkiego, a ca\u0142a wie\u015b za\u00a0to p\u0142aci?\u00a0Podawali\u015bmy o to ju\u017c pro\u015bb\u0119 do komisarza; ale powiedziano nam, \u017ce nie\u00a0 mo\u017cna nic zrobi\u0107, a\u017c p\u00f3ki ni\u0107 b\u0119dzie nas dwa razy tyle, co tych, kt\u00f3rzy nie chc\u0105 pomiaru.\u00a0 A tu jeszcze nam brak 8 g\u0142os\u00f3w do dwu cz\u0119\u015bci.\u00a0<\/strong><\/em><\/p>\n

Prosz\u0119 pana Pisarza Gazety \u015awi\u0105tecznej o t\u0119 lask\u0119, aby raczy\u0142 t\u0119 nasz\u0105 spraw\u0119 o tem pastwisku dobrze rozebra\u0107 i odpowiedzie\u0107 w Gazecie par\u0119 s\u0142\u00f3w, to jest: czy poprzesta\u0107 na tem co komisarz powiedzia\u0142, czy si\u0119 udawa\u0107 gdzie-indziej, aby uzyska\u0107 ten pomiar?<\/strong><\/em><\/p>\n

J\u00f3zef Paw\u0142owski”<\/strong><\/em><\/div>\n
<\/div>\n
<\/div>\n
<\/div>\n
\n

W lipcu 1904 roku w wiosce zawi\u0105zano sp\u00f3\u0142k\u0119 roln\u0105, kt\u00f3ra liczy\u0142a 18 cz\u0142onk\u00f3w (w tym 2 niewiasty) z wk\u0142adem po 5 rubli ka\u017cdy.\u00a0 Zarz\u0105d sp\u00f3\u0142ki tworzyli: J\u00f3zef Wo\u0142osz, Stanis\u0142aw Wo\u0142osz i Sypniewski. Skarbnikiem by\u0142 Paw\u0142owski – za Czytelnia dla Wszystkich : tygodnik ilustrowany po\u015bwi\u0119cony nauce, literaturze, polityce i \u017cyciu bie\u017c\u0105cemu, R.1, nr 32 (11 sierpnia 1904).<\/p>\n

\"Olszewka\"Lektura dokumentu Ministerstwa Wyzna\u0144 Religijnych i O\u015bwiecenia Publicznego z 1927 roku: \u00a0Szko\u0142y powszechne Rzeczypospolitej Polskiej w roku szkolnym 1925\/26 : (stan z dn. 1 grudnia 1925 roku), przynosi kilka ciekawych danych o szkole w Olszewce: szko\u0142a mia\u0142a<\/span> 2 izby 103,8 m kw. w budynku w\u0142asnym z 3 mieszkaniami dla nauczyciela, dzia\u0142ka dla nauczyciela 0,4 ha, 2 nauczycieli etatowych, 64 godziny lekcyjne tygodniowo, 87 uczni\u00f3w. W 1934 roku kierownikiem szko\u0142y by\u0142 M. Gutza. Obecnie wioska ma tak\u017ce swoj\u0105 szko\u0142\u0119 podstawow\u0105.<\/span><\/p>\n

Od 05.10.1954 roku obszar obecnej gminy Lelis zosta\u0142 podzielony na 4 gromady wiejskie. Ka\u017cda gromada swym zasi\u0119giem obejmowa\u0142a kilka otaczaj\u0105cych j\u0105 miejscowo\u015bci. Decyzj\u0105 w\u0142adz wojew\u00f3dzkich w Warszawie powsta\u0142y gromady: D\u0105br\u00f3wka, Lelis, Siedliska i Olszewka- Olszewka, Obierwia,\u00a0 Szwendrowy Most, Aleksandrowo. <\/span>Rok 1912 \u2013 powstaje k\u00f3\u0142ko rolnicze w wiosce Olszewka ko\u0142o Ostro\u0142\u0119ki w guberni \u0142om\u017cy\u0144skiej. Do Olszewki do\u0142\u0105cza tak\u017ce Miastkowo. Tak\u0105 informacj\u0119 odnajdujemy na \u0142amach Gazety \u015awi\u0105tecznej nr 1635. <\/span>W \u00f3wczesnym czasie k\u00f3\u0142ka rolnicze by\u0142y m.in. ostoj\u0105 narodowo\u015bci polskiej, podobnie jak stra\u017ce ogniowe. Wzajemna pomoc, wsp\u00f3lne dzia\u0142anie, rozw\u00f3j kultury rolniczej, wy\u017csze dochody, lepsze \u017cycie etc to efekty tego rodzaju organizacji spo\u0142ecznych.\u00a0<\/span><\/p>\n

Przegl\u0105d \u0141om\u017cy\u0144ski 04.03.1934 nr 9 donosi\u0142, i\u017c 11 lutego 1934 roku w Olszewce z inicjatywy W. Kraka odby\u0142 si\u0119 zjazd K\u00f3\u0142 Zwi\u0105zku M\u0142odzie\u017cy Ludowej. Prezesem Ko\u0142a w Olszewce by\u0142 w\u00f3wczas Antoskiewicz.<\/span><\/p>\n<\/div>\n

\n

Pamjatna zni\u017cka \u0141om\u017cinskoj Guberni na 1906 god podaje struktur\u0119 wyznaniow\u0105 powiatu ostro\u0142\u0119ckiego na dzie\u0144 01.01.1906 rok. W Olszewce by\u0142o w\u00f3wczas 169 wyznawc\u00f3w ko\u015bcio\u0142a\u00a0 rzymsko-katolickiego. W 1933 roku w wiosce dzia\u0142a\u0142o ko\u0142o Stowarzyszenia M\u0142odych Polek.<\/span><\/p>\n

W aktach archiwum w M\u0142awie znajduje si\u0119 m.in. wykaz poborowych z powiatu ostro\u0142\u0119ckiego, kt\u00f3rzy w 1895 roku nie stawili si\u0119 do poboru wojskowego. . W\u015br\u00f3d \u201eniepos\u0142usznych\u201d rekrut\u00f3w znajduje si\u0119 Feliks Dzieko\u0144ski syn Stanis\u0142awa z Olszewki. A\u00a0 w\u015br\u00f3d wi\u0119\u017ani\u00f3w politycznych okresu stalinowskiego byli: <\/span>Antoszewski W\u0142adys\u0142awa ur. 1914, zam. Olszewka wyrok 8 lat za pomoc NZW oraz <\/span>Augustyniak Aleksander ur. 1913 z Olszewki, wyrok 8 lat za pomoc NZW.<\/span><\/p>\n

\"Olszewka<\/p>\n

We wsi Olszewka w roku 2023 w rejestrze REGON zarejestrowanych by\u0142o 67 podmiot\u00f3w gospodarki narodowej. <\/span>W latach 2020-2025 ludno\u015b\u0107 wioski przedstawia\u0142a si\u0119 nast\u0119puj\u0105co:642, 639, 645,643, 627.<\/span>Od 2023 roku so\u0142tysem wioski jest Sypniewska Joanna. Sk\u0142ad rady so\u0142eckiej tworz\u0105: <\/span>Paw\u0142owski Arkadiusz, <\/span>Antoszewski Tomasz, <\/span>Wo\u0142osz Sylwia, <\/span>Pierzcha\u0142a Monika. W wiosce funkcjonuje pole paintballowe.\u00a0<\/span><\/p>\n

Opr. Krzysztof Bulak<\/p>\n

Fot. UG Lelis, FB<\/p>\n<\/div>\n

<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Olszewka \u2013 wioska po\u0142o\u017cona w gminie Lelis pow. ostro\u0142\u0119cki. W latach 1921\u20131939 wie\u015b le\u017ca\u0142a w gminie Dylewo woj. bia\u0142ostockie, a od 1931 roku w gminie Durlasy. w latach 1975-1998 miejscowo\u015b\u0107 administracyjnie nale\u017ca\u0142a do wojew\u00f3dztwa ostro\u0142\u0119ckiego. Wierni Ko\u015bcio\u0142a rzymsko-katolickiego nale\u017c\u0105 do parafii w Obierwi. Nazwa wsi pochodzi od olszyny, czyli drzewa z rodziny brzozowatych lub olsu, formacji ro\u015blinnej, kt\u00f3ra ro\u015bnie na… Read more »<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":41018,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":["post-40859","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualnosci"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/40859","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=40859"}],"version-history":[{"count":13,"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/40859\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":41019,"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/40859\/revisions\/41019"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/41018"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=40859"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=40859"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=40859"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}