{"id":41525,"date":"2025-10-22T08:14:35","date_gmt":"2025-10-22T06:14:35","guid":{"rendered":"https:\/\/edabrowka.net\/?p=41525"},"modified":"2025-10-22T08:14:51","modified_gmt":"2025-10-22T06:14:51","slug":"wiesci-gminne","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/edabrowka.net\/?p=41525","title":{"rendered":"Nieco wspomnie\u0144 – „Wie\u015bci Gminne”"},"content":{"rendered":"

\u00a0<\/strong>Historia Lelisa w \u201eWie\u015bciach Gminnych\u201d<\/strong><\/p>\n

\u00a0<\/strong>\u201eWie\u015bci Gminne\u201d osi\u0105gn\u0119\u0142y liczb\u0119 100 egzemplarzy, co jak na dwumiesi\u0119cznik redagowany w gminie jest bardzo dobrym osi\u0105gni\u0119ciem. Z kronikarsko-historycznego obowi\u0105zku odnotujmy, ze pierwszy numer ukaza\u0142 si\u0119 w kwietniu 2005 r. w nak\u0142adzie 3 000 egzemplarzy, pocz\u0105tkowo by\u0142 on kwartalnikiem, rozdawanym bezp\u0142atnie a \u017ce jego redaktorem by\u0142 Antoni Kustusz. Dzisiaj po 16 latach czasopismo ukazuje si\u0119 nadal, ju\u017c nie jako kwartalnik a dwumiesi\u0119cznik, nadal rozdawany jest bezp\u0142atnie i nadal jego redaktorem jest Antoni Kustusz.<\/p>\n

Wprawdzie w pierwszym numerze nie znalaz\u0142 si\u0119 zak\u0142adany program czasopisma ale z lektury\"\" poszczeg\u00f3lnych numer\u00f3w mo\u017cna jednoznacznie stwierdzi\u0107, \u017ce g\u0142\u00f3wnym jego celem by\u0142o i jest rzetelne informowanie mieszka\u0144c\u00f3w gminy o aktualnych, najwa\u017cniejszych problemach gminy w tym o decyzjach w\u0142adz uchwa\u0142odawczych i wykonawczych, pracy urz\u0119d\u00f3w i instytucji gminnych, najwa\u017cniejszych wydarzeniach w gminie, o o\u015bwiacie, kulturze, sporcie i rekreacji oraz \u017cyciu religijnym. Nale\u017cy tak\u017ce z pe\u0142nym przekonaniem przyzna\u0107, \u017ce historia znalaz\u0142a tak\u017ce nale\u017cyte miejsce na \u0142amach \u201eWie\u015bci\u201d jakby na potwierdzenie staro\u017cytnej maksymy \u201eHistoria magistra vitae est (historia jest nauczycielk\u0105 \u017cycia).<\/p>\n

Historia w \u201eWie\u015bciach\u201d wyst\u0119puje niejako w dw\u00f3ch postaciach. Pierwsza to artyku\u0142y b\u0105d\u017a informacje sensu stricto historyczne, druga natomiast to w zasadzie wszystkie wydarzenia bie\u017c\u0105ce, kt\u00f3re wkr\u00f3tce sta\u0142y si\u0119 histori\u0105. Wszak\u017ce to co si\u0119 dzieje dzi\u015b, ju\u017c jutro jest histori\u0105.<\/p>\n

Zajmijmy si\u0119 pierwszym tematem. Ju\u017c w drugim numerze w prezentacji gminy znalaz\u0142y si\u0119 informacje o zabytkach, w tym m. in. o zabytkowym ko\u015bciele drewnianym w D\u0105br\u00f3wce z 1756 r. , drewnianej dzwonnicy z 1892 r. i cmentarzach wojennych w miejscowo\u015bciach Szkwa i Kurpiewskie. W kolejnym numerze, w materiale pt. \u201ePod\u0105\u017cajmy tam gdzie bar\u0107 cudowna sta\u0142a\u201d autor Antoni Kustusz omawiaj\u0105c bie\u017c\u0105ce wydarzenie jakim by\u0142 II Przegl\u0105d Piosenki Pielgrzymkowej po\u0142\u0105czony z z przybyciem pielgrzym\u00f3w odni\u00f3s\u0142 si\u0119 do legendy i historii dotycz\u0105cej cudownej barci w D\u0105br\u00f3wce: D\u0105br\u00f3wka jest jedna z najstarszych wsi w gminie Lelis. Od czasu objawie\u0144, kt\u00f3re mia\u0142y miejsce w 1850 roku miejscowo\u015b\u0107 sta\u0142a si\u0119 s\u0142ynna. W miejscu w kt\u00f3rym sta\u0142a cudowna bar\u0107 ci\u0105gn\u0119li ludzie z okolicznych wsi, ci\u0105gn\u0119\u0142y pielgrzymki, przy drzewie modlili si\u0119 powsta\u0144cy styczniowi. Modlono si\u0119 i proszono o \u0142aski, a wiele jest \u015bwiadectw, \u017ce takie otrzymywano, bowiem niewidomi odzyskiwali wzrok, kalecy pozostawiali kule, wracaj\u0105c uzdrowieni do dom\u00f3w. Ko\u015bci\u00f3\u0142 parafialny w D\u0105br\u00f3wce nale\u017cy do najstarszych ko\u015bcio\u0142\u00f3w drewnianych w regionie. Zosta\u0142 przeniesiony w 1891 r. z Kadzid\u0142a gdzie powsta\u0142a du\u017ca \u015bwi\u0105tynia murowana. Po\u015bwi\u0119cony zosta\u0142 w 1933 roku. W miejscu, gdzie sta\u0142a kiedy\u015b stara bar\u0107 stan\u0119\u0142a kaplica, kt\u00f3ra kaza\u0142 wybudowa\u0107 biskup p\u0142ocki Szembek[1]<\/strong><\/a>. <\/em>Do tematu historii ko\u015bcio\u0142a w D\u0105br\u00f3wce \u201eWie\u015bci Gminne\u201d b\u0119d\u0105 wraca\u0142y jeszcze niejednokrotnie. Tak np. w numerze 6 (15) z listopada 2007 r. zawarte by\u0142y informacje o dw\u00f3ch wydarzeniach zwi\u0105zanych z ta \u015bwi\u0105tyni\u0105. Pierwsze z nich to tradycyjna pielgrzymka ponad 1 000 wiernych z okolicznych parafii oraz Warszawy i \u0141om\u017cy. Przyby\u0142ych tam 9 wrze\u015bnia pielgrzym\u00f3w wita\u0142 serdecznie ks. Proboszcz i kustosz sanktuarium Stanis\u0142aw Grosfeld, karmi\u0142y wypiekami swojej roboty gospodynie z KGW P\u0142oszyce, a miejscowi przygotowali plac wok\u00f3\u0142 kaplicy na przyj\u0119cie go\u015bci. Przed rozpocz\u0119ciem nabo\u017ce\u0144stwa dla pielgrzym\u00f3w na nowym podwy\u017cszeniu przy kaplicy w IV Przegl\u0105dzie Piosenki Pielgrzymkowej wyst\u0105pi\u0142y zespo\u0142y ze szk\u00f3\u0142 w D\u0105br\u00f3wce i Nasiadkach[2]<\/strong><\/a>. <\/em>Druga informacja w tej notatce dotyczy\u0142a konferencji naukowej odbytej 25 wrze\u015bnia w Szkole Podstawowej. Konferencj\u0119 zorganizowali: W\u00f3jt Gminy Lelis, proboszcz parafii w D\u0105br\u00f3wce, Stowarzyszenie Przyjaci\u00f3\u0142 Ziemi Kurpiowskiej \u201ePuszcza\u201d w Lelisie, tamtejsza szko\u0142a i GOK-O. W trakcie konferencji referaty wyg\u0142osili: ks. Zbigniew Borawski, ks. dr J\u00f3zef Stanis\u0142aw \u0141upi\u0144ski i ks. Stanis\u0142aw Grosfeld.<\/p>\n

W roku szkolnym 2008\/2009 redakcja \u201eWie\u015bci Gminnych\u201d rozpocz\u0119\u0142a seri\u0119 22 artyku\u0142\u00f3w prezentuj\u0105cych gminne so\u0142ectwa, pod tytu\u0142em \u201eCzy znasz swoj\u0105 ma\u0142\u0105 ojczyzn\u0119?\u201d wyra\u017caj\u0105c przy tym nadzieje (i s\u0142usznie), \u017ce prezentowane materia\u0142y zainteresuj\u0105, a zarazem zaskocz\u0105 czytelnik\u00f3w oraz, \u017ce stan\u0105 si\u0119 inspiracj\u0105 dla bada\u0144 historycznych. \u201eNa pierwszy ogie\u0144\u201d posz\u0142a miejscowo\u015b\u0107 \u0141\u0119g Staro\u015bci\u0144ski, o kt\u00f3rej informacje autorstwa Beaty Kraski, znalaz\u0142y si\u0119 w numerze 6 (21) i 1 (22) z listopada 2008 i stycznia 2009 roku[3]<\/a>. Z obszernego materia\u0142u uka\u017cmy niekt\u00f3re fragmenty: Do drugiej wojny \u015bwiatowej so\u0142ectwo \u0141\u0119g Staro\u015bci\u0144ski wchodzi\u0142o w sk\u0142ad gminy Durlasy <\/em>(informacja niezbyt \u015bcis\u0142a bowiem do 1931 r. by\u0142a to gmina Nasiadki \u2013 pm. JK) i sk\u0142ada\u0142o si\u0119 z nast\u0119puj\u0105cych dzielnic: \u0141\u0119g-G\u00f3ry, \u0141\u0119g-Adamka, \u0141\u0119g-Ma\u0142a Wioska, Le\u015bna G\u00f3ra, \u0141\u0119g Walery, \u0141\u0119g Ga\u0107. Od 1973 roku wie\u015b \u0141\u0119g Staro\u015bci\u0144ski znalaz\u0142a si\u0119 w gminie Lelis. W latach p\u00f3\u017aniejszych nast\u0105pi\u0142 podzia\u0142 \u0141\u0119gu Staro\u015bci\u0144skiego na dwa so\u0142ectwa: \u0141\u0119g Staro\u015bci\u0144ski i \u0141\u0119g Walery. Pod wzgl\u0119dem administracyjnym w sk\u0142ad wsi wchodzi 5 kolonii: G\u00f3ry, Adamka, Le\u015bna G\u00f3ra, Ma\u0142a Wioska, Podgr\u0105dzie. (\u2026) Poza rolnictwem miejscowa ludno\u015b\u0107 trudni\u0142a si\u0119 produkcj\u0105 p\u0142\u00f3tna i obr\u00f3bk\u0105 drewna (wyrabiano niecki, wiadra, beczki, koryta, baki, sochy, \u0142y\u017cki, fajki, brony, jarzma itp.). Cz\u0119\u015b\u0107 mieszka\u0144c\u00f3w zajmowa\u0142a si\u0119 wyr\u0119bem las\u00f3w, a niewielka grupa sz\u0142a jako oryle na flisy, kieruj\u0105c sp\u0142ywem drzewa \u2013 Narwi\u0105 i Wis\u0142\u0105 do Torunia. Szczeg\u00f3lnie istotn\u0105 rol\u0119 przed I wojn\u0105 \u015bwiatow\u0105 odgrywa\u0142a emigracja zarobkowa\u00a0 zar\u00f3wno sezonowa do Prus, jak i ta sta\u0142a do Stan\u00f3w Zjednoczonych Ameryki P\u00f3\u0142nocnej gdzie na sta\u0142e wyje\u017cd\u017ca\u0142 co pi\u0105ty mieszkaniec wsi[4]<\/strong><\/a>.<\/em><\/p>\n

O pi\u0119knym jubileuszu biblioteki mogli\u015bmy z kolei dowiedzie\u0107 si\u0119 z artyku\u0142u \u201eJubileusz 55- lecia Gminnej Biblioteki Publicznej\u201d: Pierwszy ksi\u0119gozbi\u00f3r utworzony w gminie Lelis 55 lat temu<\/em> –\u00a0 czytamy w tej informacji \u2013 liczy\u0142 1 043 woluminy i mie\u015bci\u0142 si\u0119 na kilku rega\u0142ach w jednej z sal budynku obecnego Urz\u0119du Gminy. Dzia\u0142alno\u015b\u0107 biblioteki prowadzi\u0142 w\u00f3wczas Aleksander Gontarzewski. Z ksi\u0119gozbioru mo\u017cna by\u0142o korzysta\u0107 tylko w godzinach pracy urz\u0119du[5]<\/strong><\/a>. <\/em>Tak\u017ce kolejny jubileusz, zosta\u0142 odnotowany w \u201eWie\u015bciach\u201d: Z okazji jubileuszu 60.-lecia Gminnej Biblioteki Publicznej w Lelisie – czytamy w artykule pt. \u201eBiblioteka go\u015bcinna dla czytelnik\u00f3w i bibliotekarzy\u201d \u2013 do sali widowiskowej GOK-O zjechali 6 maja reprezentanci bibliotek powiatu ostro\u0142\u0119ckiego, aby w go\u015bcinnych progach leliskiej plac\u00f3wki kultury obchodzi\u0107 tegoroczny Powiatowy Dzie\u0144 Bibliotekarza. (\u2026) Wszystkich serdecznie wita\u0142 w\u00f3jt Stanis\u0142aw Subda, za\u015b szczere i dowcipne gratulacje bibliotece-jubilatce (\u2026) kt\u00f3rej histori\u0119 w prezentacji multimedialnej przedstawi\u0142a kierownik GBP Barbara S\u0119k, sk\u0142ada\u0142 Mieczys\u0142aw Romqanik, dyr. Miejskiej biblioteki Publicznej w Ostro\u0142\u0119ce, kt\u00f3ry podkre\u015bli\u0142, ze ci\u0105g\u0142e starania w\u0142adz gminnych o zachowanie kondycji bibliotek w gminie Lelis, doprowadzi\u0142o je do stabilnej, dobrze zabezpieczonej i zorganizowanej dzia\u0142alno\u015bci wyr\u00f3\u017cniaj\u0105cej si\u0119 na tle innych gmin w powiecie[6]<\/strong><\/a>.<\/em><\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 <\/em>Bie\u017c\u0105ce informacje o pracy bibliotek bardzo cz\u0119sto go\u015bci\u0142y na \u0142amach \u201eWie\u015bci\u201d. Oto jeden z wielu przyk\u0142ad\u00f3w zawarty w artykule \u201eBiblioteczna lekcja historii literatury\u201d:XIII Spotkania Literackie na kurpiach zorganizowane przez Miejsk\u0105 Bibliotek\u0119 Publiczn\u0105 im. W. Gomulickiego w Ostro\u0142\u0119ce, Stowarzyszenie Przyjaci\u00f3\u0142 Bibliotek i Ksi\u0105\u017cki w Ostro\u0142\u0119ce i Towarzystwo Przyjaci\u00f3\u0142 Ostro\u0142\u0119ki\u00a0 obj\u0119\u0142y swoim zasi\u0119giem r\u00f3wnie\u017c Fili\u0119 Biblioteczn\u0105 w Obierwi gdzie 25 wrze\u015bnia 2009 r. Odby\u0142a si\u0119 lekcja literacka dla m\u0142odzie\u017cy gimnazjalnej. Poprowadzi\u0142 j\u0105 warszawski eseista i krytyk literacki Jan Zdzis\u0142aw Brudnicki. Temat spotkania: \u201eTw\u00f3rczo\u015b\u0107 Juliusza S\u0142owackiego\u201d, zosta\u0142 wybrany zreszt\u0105 nieprzypadkowo, gdy\u017c bie\u017c\u0105cy rok og\u0142oszony jest rokiem tego\u017c poety[7]<\/a>.<\/p>\n

Ju\u017c od pierwszego numeru \u201eWie\u015bci\u201d w cyklu \u201eO\u015bwiata w gminie\u201d ukazywa\u0142y si\u0119 prezentacje\u00a0 materia\u0142\u00f3w o poszczeg\u00f3lnych plac\u00f3wkach o\u015bwiatowych w gminie zaczynaj\u0105cych si\u0119 zazwyczaj od ich historii. Jako pierwsza przedstawiona zosta\u0142a szko\u0142a w Obierwi: Obierwia to stara kurpiowska wie\u015b. Z pierwszych dost\u0119pnych informacji (ok. 1760 r.) dowiadujemy si\u0119, \u017ce zabudowania ch\u0142opskie skupia\u0142y si\u0119 tylko wok\u00f3\u0142 obecnego placu szkolnego. W miar\u0119 przyrostu ludno\u015bci wyodr\u0119bni\u0142y si\u0119 trzy kolonie: Smoliska, Ma\u0142achowo i Kurzyska. We wsi panowa\u0142 powszechny analfabetyzm. Na 600 mieszka\u0144c\u00f3w \u2013 zaledwie 10 umia\u0142o czyta\u0107 i pisa\u0107. Z relacji najstarszych Obierwian wiadomo, ze pierwszym nauczycielem by\u0142 pan D\u0105browski. Zorganizowa\u0142 on w 1870 r. grup\u0119 ch\u0119tnych uczni\u00f3w, kt\u00f3rych w miesi\u0105cach zimowych uczy\u0142 czyta\u0107 i pisa\u0107. Robi\u0142 to dobrowolnie, bez zap\u0142aty z potrzeby serca. Za swoj\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 by\u0142 prze\u015bladowany przez w\u0142adze carskie, a p\u00f3\u017aniej wywieziony na Sybir. W latach 1909-1910 uzyskano zezwolenie w\u0142adz carskich na budow\u0119 szko\u0142y. Wybudowano j\u0105 przy ogromnym wysi\u0142ku mieszka\u0144c\u00f3w[8]<\/strong><\/a>.<\/em><\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Nast\u0119p<\/em>na plac\u00f3wka szkolna zaprezentowana w cyklu \u201eO\u015bwiata w gminie\u201d to Szko\u0142a Podstawowa w Nasiadkach. Dzieje o\u015bwiaty w Nasiadkach – <\/em>czytamy w tym materiale \u2013 nieod\u0142\u0105cznie zwi\u0105zane s\u0105 z historia s\u0105siedniej wsi Szafarczyska. Przed wybuchem II wojny \u015bwiatowej szko\u0142a mie\u015bci\u0142a si\u0119 bowiem w Szafarczyskach w parterowym budynku o niewielkiej ilo\u015bci sal i liczy\u0142a 4 oddzia\u0142y. Ucz\u0119szcza\u0142o do niej oko\u0142o 50 dzieci ze wsi Nasiadki i Szafarczyska. W czasie II wojny \u015bwiatowej budynek szko\u0142y zosta\u0142 ca\u0142kowicie zniszczony. W roku 1946 we wsi Nasiadki zorganizowa\u0142 szko\u0142\u0119 Aleksander Nalewajk, kt\u00f3ry przez dwa lata uczy\u0142 dzieci tak\u017ce z pobliskich Szafarczysk. W latach 1946-1947 nauka odbywa\u0142a si\u0119 w domach prywatnych. Warunki lokalowe by\u0142y bardzo trudne. W roku 1965 rozpocz\u0119to budow\u0119 szko\u0142y w Nasiadkach. W pracach budowlanych pomagali spo\u0142ecznie mieszka\u0144cy wsi. Nauk\u0119 w nowym budynku rozpocz\u0119to w w roku szkolnym 1967\/1968[9]<\/strong><\/a>.<\/em><\/p>\n

Historia Szko\u0142y Podstawowej w D\u0105br\u00f3wce liczy ju\u017c 72 lata<\/em> \u2013 dowiadujemy si\u0119 z kolejnej prezentacji szko\u0142y \u2013 Pierwszy drewniany budynek powsta\u0142 w 1936 r. Zosta\u0142 zbudowany na dzia\u0142ce podarowanej przez miejscowych gospodarzy. W budynku mie\u015bci\u0142y si\u0119 4 sale lekcyjne. Przed II wojn\u0105 \u015bwiatow\u0105 w szkole pracowa\u0142o 3 nauczycieli w sze\u015bciu klasach. W czasie okupacji budynek przeznaczono na szpital polowy dla \u017co\u0142nierzy niemieckich. Podczas walk i ostrza\u0142u artylerii budynek szkolny zosta\u0142 powa\u017cnie uszkodzony. Po wojnie zosta\u0142 odbudowany i wyremontowany przez mieszka\u0144c\u00f3w okolicznych miejscowo\u015bci[10]<\/strong><\/a>.<\/em><\/p>\n

Kolejna szko\u0142a, kt\u00f3ra zosta\u0142a przedstawiona w \u201eWie\u015bciach\u201d to Szko\u0142a Podstawowa w Bia\u0142obieli. Szko\u0142a Podstawowa w Bia\u0142obieli powsta\u0142a przed II wojn\u0105 \u015bwiatow\u0105. <\/em>\u2013 informowa\u0142o czasopismo – . Wybudowa\u0142 j\u0105 Andrzej P\u0119dzich. By\u0142 to budynek drewniany, kryt\u0105 dach\u00f3wk\u0105, o trzech izbach lekcyjnych. W czasie wojny niestety zosta\u0142 zniszczony. Dlatego tu\u017c po wojnie szko\u0142\u0119 przeniesiono na kr\u00f3tki okres do domu pa\u0144stwa Denkiewicz\u00f3w. Po remoncie starej szko\u0142y nauczanie zn\u00f3w wr\u00f3ci\u0142o do poprzedniego budynku, kt\u00f3ry nale\u017ca\u0142 ju\u017c do syna Andrzeja P\u0119dzicha \u2013 W\u0142adys\u0142awa.<\/em> W latach 60-tych izby lekcyjne znajdowa\u0142y si\u0119 w prywatnych pomieszczeniach u pa\u0144stwa P\u0119dzich\u00f3w oraz pa\u0144stwa Szczube\u0142k\u00f3w. W 1977 roku nast\u0105pi\u0142o zredukowanie stopnia organizacyjnego plac\u00f3wki. Ze szko\u0142y 8-klasowej zosta\u0142y tylko klasy 0, I, II i III. Uczni\u00f3w klas IV-VIII dowo\u017cono do Szko\u0142y Podstawowej nr 4 w Ostro\u0142\u0119ce. Od 1987 roku rozpocz\u0119to systematyczne starania o przywr\u00f3cenie szko\u0142y 8-klasowej, kt\u00f3re zosta\u0142y uwie\u0144czone sukcesem. Stopie\u0144 organizacyjny szko\u0142y zosta\u0142 rozszerzony. Od 1 listopada 1992 r. nauka odbywa\u0142a si\u0119 w budynku prywatnym u pana Jerzego Tercjaka. W 1993 roku spo\u0142ecze\u0144stwo Bia\u0142obieli wraz z \u00f3wczesn\u0105 pani\u0105 dyrektor Aleksandr\u0105 Cich\u0105 rozpocz\u0119\u0142o budow\u0119 nowej szko\u0142y. Z w\u0142asnych \u015brodk\u00f3w zakupi\u0142o dzia\u0142k\u0119 oraz w\u0142o\u017cy\u0142o du\u017co pracy podczas budowy. W 1994 roku wykonano stan surowy i okryto budynek. Dzi\u0119ki wsparciu gminy, kt\u00f3ra wzi\u0119\u0142a na siebie g\u0142\u00f3wny ci\u0119\u017car budowy i zagospodarowania ostatecznie przeprowadzka nast\u0105pi\u0142a 1 marca 1997 r. Zagospodarowano teren wok\u00f3\u0142, powsta\u0142o boisko, plac zabaw dla dzieci. W otoczeniu szko\u0142y ustawiono \u0142aweczki, za\u0142o\u017cono kwietniki i skalniaki.<\/em><\/p>\n

Szkolnictwo w Olszewce si\u0119ga jeszcze XIX wieku<\/em> \u2013 dowiadujemy si\u0119 z kolejnych informacji z cyklu \u201eO\u015bwiata w gminie\u2019 zamieszczonym w numerze 5 (8) z sierpnia 2006 r. – nauka odbywa\u0142a si\u0119 w\u00f3wczas w domach prywatnych. Na pocz\u0105tku XX wieku w centrum wsi powsta\u0142 okaza\u0142y budynek o ciekawej architekturze z przeznaczeniem na szko\u0142\u0119. W latach mi\u0119dzywojennych pracowa\u0142o w nim dwoje nauczycieli. Do tej szko\u0142y ucz\u0119szczali uczniowie z Olszewki, Szwendrowego Mostu, Przystani, a nawet Bia\u0142obrzegu Dalszego. Po II wojnie \u015bwiatowej w budynku mie\u015bci\u0142a si\u0119 pe\u0142na siedmio-, p\u00f3\u017aniej o\u015bmioklasowa szko\u0142a podstawowa. Obw\u00f3d szkolny stanowi\u0142y wsie: Olszewka, Szwendrowy Most. W latach 1975-1983 szko\u0142a swym zasi\u0119giem obejmowa\u0142a tak\u017ce punkt filialny w Obierwi. Plac\u00f3wk\u0105 kierowali m. in.: Wies\u0142aw Hryniewicz, Zygmunt Kowalczyk, Stefan Kwiatkowski, Roman Wilga, Iwona Murawska, Barbara Paw\u0142owska, Genowefa Duszak[11]<\/strong><\/a>.<\/em><\/p>\n

Opr\u00f3cz o\u015bwiaty bardzo du\u017co miejsca na \u0142amach \u201eWie\u015bci\u201d zajmowa\u0142a kultura g\u0142\u00f3wnie ludowa kultura kurpiowska. Informacje o niej zar\u00f3wno dotyczy\u0142y historii i tradycji jak r\u00f3wnie\u017c doniesie\u0144 o aktualnych wydarzeniach. Autorami tych informacji, poza rzecz jasna Antonim Kustuszem, byli m. in. Anna Ogniewska dyrektor Gminnego O\u015brodka Kulturalno-O\u015bwiatowego w Lelisie i Henryk Kulesza kierownik O\u015brodka Etnograficznego Dziedzictwa Kulturowego i Przyrodniczego Kurpi\u00f3w. W jednym tylko numerze (nr 3\/6) ukaza\u0142y si\u0119 materia\u0142y; Anny Ogniewskiej \u2013 \u201eLelis \u015bpiewa\u0142 w Warszawie\u201d i \u201ePalma Kurpiowska\u201d w Lelisie, Henryka Kuleszy \u201eZapraszamy do O\u015brodka Etnograficznego Dziedzictwa Kulturowego i Przyrodniczego Kurpi\u00f3w\u201d oraz Antoniego Kustusza \u2013 \u201eDarcie pierza po kurpiowsku\u201d[12]<\/a>.<\/p>\n

\u201eFolklor w gminie nie zaginie\u201d to kolejny artyku\u0142 Anny Ogniewskiej odnosz\u0105cy si\u0119 do szerszych problem\u00f3w kultury ludowej. Region Kurpiowskiej Puszczy Zielonej<\/em> \u2013 pisze autorka \u2013 posiada bogat\u0105 kultur\u0119 i wieloletnie tradycje. Niestety w okresie szybko zachodz\u0105cych przemian w stylu \u017cycia wynikaj\u0105cych cz\u0119sto z bezkrytycznego kopiowania zagranicznej mody w spo\u0142ecznym odbiorze polskiej ludowej tradycji zagra\u017ca upadek i zapomnienie. Gin\u0105 wi\u0119c nasze dokonania literackie i artystyczne, tw\u00f3rczo\u015b\u0107 ludowa, a tak\u017ce spo\u0142ecznikowska, amatorska dzia\u0142alno\u015b\u0107 artystyczna i kulturalna. W tej sytuacji plac\u00f3wki kultury, stowarzyszenia kulturalne, kt\u00f3re dzia\u0142aj\u0105 w naszym regionie, podejmuj\u0105 r\u00f3\u017cne dzia\u0142ania, kt\u00f3re nie pozwalaj\u0105 zapomnie\u0107 o folklorze Kurpiowszczyzny. Kultywowanie i ochrona dziedzictwa kulturowego kurpi\u00f3w to jedno z naczelnych zada\u0144 Gminnego O\u015brodka Kulturalno-O\u015bwiatowego w Lelisie. W ramach realizacji tego zadania staramy si\u0119 ocali\u0107 od zapomnienia materialne pami\u0105tki oraz tradycje obrz\u0119d\u00f3w, kt\u00f3rymi \u017cyli nasi przodkowie, a pozostawili nam w spadku. Zach\u0119camy do udzia\u0142u w r\u00f3\u017cnorodnych formach pracy kulturalnej dzieci i m\u0142odzie\u017c, uczymy muzykowania i \u015bpiewu zgodnie z tradycja regionu.. promujemy nasz region, nasza gmin\u0119, uczymy dzieci, m\u0142odzie\u017c i doros\u0142ych szacunku do folkloru poprzez uczestnictwo w przegl\u0105dach i konkursach \u2013 lokalnych, regionalnych, wojew\u00f3dzkich i og\u00f3lnokrajowych[13]<\/strong><\/a><\/em>.<\/p>\n

\u201eW gronie najlepszych teatr\u00f3w ludowych na Mazowszu\u201d, pod tym tytu\u0142em ukaza\u0142a si\u0119 informacja w \u201eWie\u015bciach\u201d donosz\u0105ca o wyr\u00f3\u017cnieniu jakie spotka\u0142o grup\u0119 teatraln\u0105 z GOK-O Lelis za sztuk\u0119 pt. \u201eW chacie \u015bkwa\u0144skiego bartnika\u201d. Obrazy prezentowane w sztuce, wzbogacone o autentyczn\u0105 prac\u0119 garncarza Paw\u0142a Muracha z P\u0142oszyc, wycinankarki Wies\u0142awy Chaberek z Lelisa i wielu innych postaci, m. in. ksi\u0119dza, starosty bartnego, przedstawia\u0142y rodz\u0105c\u0105 si\u0119 chrze\u015bcija\u0144sk\u0105 Kurpiowszczyzn\u0119. W tre\u015bci przedstawienia nie zabrak\u0142o r\u00f3wnie\u017c element\u00f3w humorystycznych opartych na g\u0142\u0119bokiej tre\u015bci historycznej. Przecie\u017c Zagajnica Szkwa\u0144ska nazywana by\u0142a r\u00f3wnie\u017c \u201espeluna latronum\u201d \u2013 jaskini\u0105 \u0142otr\u00f3w, a prawo bartne, czy te\u017c p\u00f3\u017aniej rozwijaj\u0105ce si\u0119 chrze\u015bcija\u0144stwo zaledwie ch\u0142odzi\u0142y krn\u0105brny charakter puszcza\u0144skiego ludu \u2013 stwierdzi\u0142 autor widowiska Henryk Kulesza[14]<\/strong><\/a>.<\/em><\/p>\n

Operacja g\u0142az<\/em> \u2013 pod takim tytu\u0142em ukaza\u0142a si\u0119 informacja o ustawieniu g\u0142azu na postumencie: Wiele czasu\u00a0 trwa\u0142o zanim uda\u0142o si\u0119 ruszy\u0107 g\u0142az narzutowy ustawiony przy dworcu autobusowym w Lelisie, ale uda\u0142o si\u0119 i od 10 maja <\/em>(2008 r. – pm. JK) g\u0142az stoi ju\u017c na swoim postumencie. Operacje g\u0142az prowadzono pod okiem w\u00f3jta gminy Stanis\u0142awa Subdy 10 maja, a pomogli nam w tym mistrzowie od obs\u0142ugi ci\u0119\u017ckich d\u017awig\u00f3w. Teraz ju\u017c mo\u017cemy zaprasza\u0107 wszystkich turyst\u00f3w do odwiedzania Lelisa i podziwiania g\u0142azu wydobytego z kurpiowskiej ziemi.<\/em><\/p>\n

Klasycznie historycznym materia\u0142em jest artyku\u0142 Henryka Kuleszy zamieszczony w numerze 4\/7 \u201eWie\u015bci\u2019 pt. \u201e\u015aladami historii gminy Lelis\u201d. Autor historyk z wykszta\u0142cenia, d\u0142ugoletni nauczyciel, znany nie tylko w Lelisie ale w ca\u0142ym regionie artysta ludowy i dzia\u0142acz spo\u0142eczny przedstawi\u0142 tam \u201ew pigu\u0142ce\u201d dzieje Lelisa i okolic. Rozpocz\u0105\u0142 od analizy nazwy miejscowo\u015bci \u201eLelis\u201d, a zako\u0144czy\u0142 utworzeniu O\u015brodka Etnograficznego w 1997 r. kt\u00f3ry zreszt\u0105 sam utworzy\u0142 i kt\u00f3rym przez wiele lat kierowa\u0142. Najciekawsze informacje dotyczy\u0142y najdawniejszych dziej\u00f3w. Na mapach Kr\u00f3lestwa Polskiego miejscowo\u015b\u0107 Ruda Lelis istnieje ju\u017c w XVI wieku <\/em>\u2013 pisze Kulesza \u2013 i pojawia si\u0119 do 1789. Zlokalizowana jest bezpo\u015brednio nad rzek\u0105 Rozog\u0105. Kolejnym \u015bladem jest jest zapis, w kt\u00f3rym w roku 1634 kr\u00f3l W\u0142adys\u0142aw IV nada\u0142 Wo\u0142oszom zamieszka\u0142ym w Rudzie Olszewskiej (Olszewka) prawo do wykopu rudy. Najwi\u0119ksza sie\u0107 osiedle\u0144cza na naszym terenie powsta\u0142a podczas potopu szwedzkiego. W XVIII wieku tereny te nale\u017ca\u0142y do Zagajnicy Szkwa\u0144skiej, kt\u00f3rej nazwa pochodzi od rzeki Szkwy i obejmowa\u0142y cz\u0119\u015b\u0107 dawnej Puszy Kurpiowskiej si\u0119gaj\u0105cej a\u017c po Myszyniec. O skali rozwoju osadnictwa \u015bwiadczy fakt, ze w XVII wieku nad rzek\u0105 Szkwa istnia\u0142a jedyna wie\u015b rolnicza o nazwie Szkwa. W wieku XVIII na obszarze dzisiejszej gminy Lelis istnia\u0142o ju\u017c 18 wsi[15]<\/strong><\/a>.<\/em><\/p>\n

Skoro m\u00f3wimy o Henryku Kuleszy to by\u0142 on tak\u017ce autorem informacji o O\u015brodku Etnograficznym, w tym jego zwi\u0105zkach z Ostro\u0142\u0119ckim Towarzystwem Naukowym. O\u015brodek zorganizowa\u0142 przy wsp\u00f3\u0142pracy z OTN kilka sesji popularnonaukowych, w tym m. in. \u201eKurpiowszczyzna w okresie rozbior\u00f3w\u201d, \u201eTradycyjne rzemios\u0142o Kurpi\u00f3w i jego rola w zjednoczonej Europie\u201d. W zakresie poznawania tradycji i dziedzictwa historycznego Kurpi\u00f3w na tle innych grup spo\u0142eczno-zawodowych<\/em> \u2013 informowa\u0142 H. Kulesza \u2013 zorganizowano I Regionaln\u0105 Olimpiad\u0119 Wiedzy o Kurpiowszczy\u017anie oraz II Regionaln\u0105 Olimpiad\u0119 Wiedzy o dziedzictwie kulturowym i historycznym powiatu ostro\u0142\u0119ckiego. (\u2026) Tak urozmaicona dzia\u0142alno\u015b\u0107 spowodowa\u0142a wzrost zainteresowania zbiorami i dorobkiem O\u015brodka w\u015br\u00f3d naukowc\u00f3w, m. in. pracownik\u00f3w Instytutu Historii Kultury Materialnej Polskiej Akademii Nauk oraz coraz cz\u0119stsze umieszczanie tre\u015bci dziedzictwa zgromadzonego w o\u015brodku w pracach magisterskich i licencjackich przez student\u00f3w wielu uczelni. Pozwoli\u0142o to przyst\u0105pi\u0107 do pracy nad opracowaniem monografii Lelisa oraz informacji o dorobku i zbiorach O\u015brodka do informatora o Mazowszu[16]<\/strong><\/a>. <\/em><\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 <\/em>Kolejna konferencja pt. \u201eDziedzictwo historyczne i kulturowe p\u00f3\u0142nocno-wschodniego Mazowsza z szczeg\u00f3lnym uwzgl\u0119dnieniem Kurpiowszczyzny\u201d odby\u0142a si\u0119 1 czerwca 2009 r. w Szkole Podstawowej w Obierwi. Informacja o niej znalaz\u0142a si\u0119 w \u201eWie\u015bciach\u201d w nr 4 (25) z lipca 2009 r. Odnotowana zosta\u0142a w niej tematyka wyst\u0105pie\u0144 oraz lista referent\u00f3w, w kt\u00f3rej obok prof. Barbary Fali\u0144skiej, dr. Stanis\u0142awa Kub\u0142a i dr. Jerzego Kijowskiego znalaz\u0142 si\u0119 w\u00f3jt Lelisa Stanis\u0142aw Subda i dyrektor GOK-O Anna Ogniewska. Nast\u0119pna konferencja odby\u0142a si\u0119 niewiele ponad rok p\u00f3\u017aniej dla uczczenia 25-lecia Ostro\u0142\u0119ckiego Towarzystwa Naukowego oraz 20-lecia odnowionego samorz\u0105du terytorialnego.<\/p>\n

Kolejna konferencja 25 listopada 2010 r. z bardzo ciekawymi referatami prof. Barbary Fali\u0144skiej, prof. J\u00f3zefy Ba\u0142achowicz oraz Anny Ogniewskiej, kt\u00f3ra przedstawi\u0142a po\u017cywienie Kurpi\u00f3w w dawnych czasach. Do XVIII w. po\u017cywieniem by\u0142o mi\u0119so z upolowanej zwierzyny i ptactwa, ryby i mi\u00f3d z barci le\u015bnych, Zbierano jagody, owoce le\u015bne, k\u0142\u0105cza i korzenie r\u00f3\u017cnych ro\u015blin. Zdobycie po\u017cywienia by\u0142o bardzo trudne. Po sukcesywnej rezygnacji z zaj\u0119\u0107 le\u015bnych i upowszechnieniu si\u0119 rolnictwa nast\u0105pi\u0142a tak\u017ce zmiana po\u017cywienia. Dawne potrawy, w wi\u0119kszo\u015bci mi\u0119sne i rybne musia\u0142y zej\u015b\u0107 na dalszy plan. W domach rolnik\u00f3w pieczono chleb i\u00a0 ko\u0142acze oraz wyrabiano kasz\u0119. Wa\u017cn\u0105 rol\u0119 odgrywa\u0142o odpowiednie zgromadzenie zapas\u00f3w na zim\u0119 i wiosn\u0119. Istnia\u0142 podzia\u0142 obowi\u0105zk\u00f3w na gospodarza i gospodyni\u0119. Gospodarz dba\u0142 o ziarno na chleb, gromadzi\u0142 kasze, kartofle, groch, rzepak na olej i opa\u0142, gospodyni zajmowa\u0142a si\u0119 tuczeniem \u015bwi\u0144, dojeniem kr\u00f3w, chowem drobiu, wyrabianiem mas\u0142a, sera, kwaszeniem kapusty i burak\u00f3w ,\u00a0 zbieraniem zi\u00f3\u0142 i przypraw. Zbo\u017ca przechowywano w spichlerzach, w kojcach, stodo\u0142ach oraz na strychach w kad\u0142ubach i s\u0142omiankach, kartofle w piwnicach i specjalnych do\u0142ach (kopcach) ob\u0142o\u017conych s\u0142om\u0105 i darni\u0105. Gromadzono tak\u017ce solon\u0105 s\u0142onin\u0119 i sad\u0142o oraz mi\u00f3d, suszone grzyby, kiszon\u0105 kapust\u0119 i buraki[17]<\/a>.<\/p>\n

W\u015br\u00f3d autor\u00f3w pisz\u0105cych r\u00f3\u017cnych ciekawych faktach z dziej\u00f3w Lelisa i okolic nie mog\u0142o zabrakn\u0105\u0107 wybitnego badacza tych teren\u00f3w dr. Stanislawa Pajki. W artykule \u201eOddany zakonnik i kap\u0142an rodem z Obierwi\u2019 przedstawi\u0142 sylwetk\u0119 ksi\u0119dza kapucyna Karola Szczepanka sprawuj\u0105cego pos\u0142ug\u0119 kap\u0142a\u0144sk\u0105 na Ukrainie i w Kazachstanie[18]<\/a>.<\/p>\n

Z nauk\u0105 i kultur\u0105 \u015bci\u015ble \u0142\u0105czy\u0142a i \u0142\u0105czy si\u0119 dzia\u0142alno\u015b\u0107 bibliotek. O jednej z nich, w Obierwi, mo\u017cna si\u0119 dowiedzie\u0107 z artyku\u0142u pt. \u201e\u0106wier\u0107 wieku biblioteki w Obierwi\u201d, przy czym pocz\u0105tki przypomnia\u0142 znany regionalista, urodzony w Obierwi, Tadeusz Grec: Klimat do powstania biblioteki w Obierwi kszta\u0142towa\u0142 si\u0119 od chwili wznowienia nauki w szkole <\/em>\u2013 relacjonowa\u0142 T. Grec – , co nast\u0105pi\u0142o 16 kwietnia 1945 roku. Wydobyto w\u00f3wczas ukryte przed Niemcami ksi\u0105\u017cki m. in. w domu ojca by\u0142y ukryte za piecem. Zaczytywano je, wymieniano pomi\u0119dzy domami i tak powsta\u0142a potrzeba czytania. A czyta\u0142o si\u0119 w\u00f3wczas bardzo du\u017co i tak powsta\u0142a na tyle obfita biblioteka szkolna, kt\u00f3ra stworzy\u0142a podwaliny pod obecn\u0105 fili\u0119 Biblioteki Gminnej w Obierwi[19]<\/strong><\/a>. <\/em>Dodajmy do tego, \u017ce faktyczna filia powsta\u0142a w 1982 r. Mie\u015bci\u0142a si\u0119 w domu Czes\u0142awa Kisiela, a jej pierwsz\u0105 kierowniczk\u0105 by\u0142a Halina Augustyniak.<\/p>\n

Niezwykle ciekawy i warto\u015bciowy materia\u0142 znalaz\u0142 si\u0119 w nr 9 \u201eWie\u015bci\u201d. \u201eDurlasy we wspomnieniach Czes\u0142awa Parzycha\u201d. By\u0142a to swoista, przedstawiona niezwykle barwnie, mini historia wioski, kt\u00f3ra odgrywa\u0142a wa\u017cn\u0105 rol\u0119 w dziejach gminy m. in. b\u0119d\u0105c przez kilkadziesi\u0105t lat jej siedzib\u0105. Czes\u0142aw Parzych to nie tylko b. mieszkaniec tej wioski ale dzia\u0142acz spo\u0142eczny, autor i publicysta, pisarz i poeta, d\u0142ugoletni kronikarz Ostro\u0142\u0119ki. W opisie swej rodzinnej wsi od jej powstania a\u017c do wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci zawar\u0142 wiele wa\u017cnych i ma\u0142o znanych lub wcale nie znanych fakt\u00f3w historycznych. Ciekawy jest fragment dotycz\u0105cy okresu okupacji hitlerowskiej. W\u00f3jtem gminy Durlasy z siedzib\u0105 w Lelisie (\u2026) \u2013 wspomina Cz. Parzych \u2013 by\u0142 niejaki Pac (Mazur z Prus Wschodnich). Oboje z \u017con\u0105 dobrze m\u00f3wili po polsku. Pac w pocz\u0105tkowych miesi\u0105cach okupacji by\u0142 komisarzem las\u00f3w pa\u0144stwowych w Wachu, potem kr\u00f3tko w Kadzidle, a nast\u0119pnie do ko\u0144ca okupacji niemieckiej by\u0142 w\u00f3jtem gminy. W\u00f3jt Pac \u2013 co wspominali mieszka\u0144cy Durlas \u2013 jak na warunki okupacyjne, nie stara\u0142 si\u0119 stwarza\u0107 sytuacji niebezpiecznych. Tote\u017c mieszka\u0144cy wioski, poza wykonywaniem przymusowych dodatkowych prac, us\u0142ug i r\u00f3\u017cnych okupacyjnych obowi\u0105zk\u00f3w, nie doznali wi\u0119kszych tragicznych prze\u017cy\u0107. Byli zreszt\u0105 solidarnie z sob\u0105 zjednoczeni, czujni i przebiegli w omijaniu lub ignorowaniu narzuconych im praw okupanta[20]<\/strong><\/a><\/em>.<\/p>\n

Bardzo wa\u017cne miejsce na Kurpiach, szczeg\u00f3lnie w XVI-XVIII wieku odgrywa\u0142o bartnictwo. Jego histori\u0119 i sposoby wybierania miodu dzikim pszczo\u0142om przedstawi\u0142 H. Kulesza w interesuj\u0105cym szkicu pt. \u201eBartnictwo w Puszczy Szkwa\u0144skiej\u201d[21]<\/a>. Praca bartnika by\u0142a ci\u0119\u017cka,<\/em> \u2013\u00a0 powt\u00f3rzmy za autorem szkicu. – Wymaga\u0142a od niego pracowito\u015bci oraz gruntownej znajomo\u015bci zawodu. W lesie bartnik przebywa\u0142 od wczesnej wiosny do jesieni. Podczas pobytu w lesie bartnik mieszka\u0142 w \u201estanie\u201d, czyli w budzie skleconej z ga\u0142\u0119zi i \u017cerdzi. Wiosn\u0105 podczas rozlewisk bartnik podje\u017cd\u017ca\u0142 do barci cz\u00f3\u0142nem. Zaczyna\u0142 prace od przegl\u0105dania barci, ich naprawy, a tak\u017ce oczyszczenia ze szkodliwego robactwa. Nast\u0119pnie wynajdywa\u0142 nowe barcie do zamieszkania nowych roj\u00f3w pszczelich. Na barcie wybiera\u0142 ponad 120-letnie sosny, d\u0119by i buki[22]<\/strong><\/a><\/em>.<\/p>\n

Na \u0142amach \u201eWie\u015bci\u201d pojawi\u0142a si\u0119 pierwsza informacja o planowanym opracowaniu wydaniu monografii gminy. Stwierdzaj\u0105c, \u017ce przed 20 laty po transformacji ustrojowej samorz\u0105dy terytorialne rozpocz\u0119\u0142y wielki program przebudowy w\u00f3jt Stanis\u0142aw Subda stwierdzi\u0142 m. in.: Chcemy aby ten dorobek sta\u0142 si\u0119 do\u015bwiadczeniem dost\u0119pnym dla wszystkich. Dlatego Rada Gminy postanowi\u0142a o opracowaniu monografii gminy Lelis, kt\u00f3rej wykonanie zlecono doktorowi Jerzemu Kijowskiemu, znanemu w regionie historykowi, cz\u0142onkowi w\u0142adz Ostro\u0142\u0119ckiego Towarzystwa Naukowego. Monografia b\u0119dzie opisem dziej\u00f3w ziemi kurpiowskiej i dokona\u0144 jej mieszka\u0144c\u00f3w, a zarazem histori\u0105 dokona\u0144 naszej gminy, co mo\u017ce sta\u0107 si\u0119 podr\u0119cznikiem naszej lokalnej historii[23]<\/strong><\/a>.<\/em> Nast\u0119pstwem tej decyzji by\u0142o opracowanie i wydanie monografii gminy i jej promocja 10 sierpnia 2011 roku o czym informowa\u0142y \u201eWie\u015bci Gminne\u201d w numerze 5 (38) z wrze\u015bnia 2011 r. w materiale pt. \u201eDzieje Lelisa i okolic opisane\u201d[24]<\/a>.<\/p>\n

W\u00f3jt Stanis\u0142aw Subda pojawi\u0142 si\u0119 tak\u017ce na \u0142amach nast\u0119pnego numeru \u201eWie\u015bci\u201d z bardzo ciekawym materia\u0142em, zawieraj\u0105cym w\u0142asne przemy\u015blenia i zwi\u0105zanym z 20. rocznic\u0105 odrodzenia samorz\u0105du terytorialnego w Polsce stwierdzaj\u0105c w nim m.\u00a0 in.: Wprowadzenie Samorz\u0105du terytorialnego spowodowa\u0142o uwolnienie niezb\u0119dnej dla rozwoju ka\u017cdej wsp\u00f3lnoty emocji spo\u0142ecznej i potencja\u0142u indywidualnej tw\u00f3rczo\u015bci. Dla samorz\u0105du stanowi\u0105 one warunek kszta\u0142towania demokracji, rozumianej nie tylko jako mo\u017cliwo\u015bci demokratycznego wyboru w\u0142adzy politycznej, ale r\u00f3wnie\u017c jako mo\u017cliwo\u015bci wsp\u00f3\u0142odpowiedzialno\u015bci obywateli za sprawy publiczne. <\/em><\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Minione 20 lat dla bardzo wielu wsp\u00f3lnot samorz\u0105dowych to nie by\u0142 czas stracony. Zdaniem prof. Jerzego Regulskiego, jednego z g\u0142\u00f3wnych tw\u00f3rc\u00f3w nowego ustroju demokratycznego, cykl reform samorz\u0105dowych by\u0142 jednym z najbardziej udanych przedsi\u0119wzi\u0119\u0107 reformatorskich po 1989 r. Je\u015bli bowiem uzna\u0107, \u017ce podstawowym zadaniem nowych samorz\u0105dowc\u00f3w by\u0142o przywr\u00f3cenie autorytetu dobrego gospodarza i zwalczanie nieufno\u015bci do w\u0142adzy lokalnej, to mo\u017cna uzna\u0107, \u017ce w pe\u0142ni im si\u0119 to uda\u0142o[25]<\/strong><\/a><\/em>.<\/p>\n

Z 20.-leciem odrodzenia samorz\u0105du \u015bci\u015ble zwi\u0105zane by\u0142y wykazy radnych pi\u0119ciu pierwszych kadencji tj. z lat 1990-2012 zamieszczone w numerze 6 (33) \u201eWie\u015bci\u201d. z listopada 2010 r. Jest tu 96 nazwisk os\u00f3b, kt\u00f3re podj\u0119\u0142y si\u0119 spo\u0142ecznego trudu dzia\u0142alno\u015bci w tym najwy\u017cszym na szczeblu gminy organie uchwa\u0142odawczym jakim by\u0142a i jest Rada Gminy. Nie dokonuj\u0105c szczeg\u00f3\u0142owej analizy radnych z kronikarskiego obowi\u0105zku odnotuj\u0119 jedynie dwie sprawy. Po pierwsze liczba radnych ulega\u0142a w poszczeg\u00f3lnych kadencjach zmniejszeniu, o ile w pierwszej i drugiej by\u0142o to po 24 osoby, to w trzeciej tylko 17, a w czwartej 15, i po drugie parytet p\u0142ci by\u0142 zdecydowanie niekorzystny dla kobiet, w pierwszej i drugiej kadencji by\u0142a tylko jedna, w trzeciej \u2013 trzy, w czwartej nie by\u0142o \u017cadnej i w pi\u0105tej ponownie tylko jedna[26]<\/a>.<\/p>\n

W \u201eWie\u015bciach gminnych\u201d sukcesywnie odnotowywane by\u0142y wydarzenia zwi\u0105zane z dzia\u0142alno\u015bci\u0105 towarzystw regionalnych, szczeg\u00f3lnie zajmuj\u0105cych si\u0119 Kurpiowszczyzn\u0105. Obchody XV-lecia dzia\u0142alno\u015bci Zwi\u0105zku Kurpi\u00f3w po\u0142\u0105czone z II Zjazdem Rodak\u00f3w i Przyjaci\u00f3\u0142 Ziemi Kurpiowskiej, kt\u00f3re odby\u0142y si\u0119 20 pa\u017adziernika<\/em> (2011 r. – pm. JK.) w GOK-O<\/em> \u2013 czytamy w \u201eWie\u015bciach\u201d \u2013 sta\u0142y si\u0119 okazj\u0105 nie tylko do wspomnie\u0144, ale tak\u017ce sta\u0142y si\u0119 dobrym miejscem do wsp\u00f3lnego spotkania r\u00f3\u017cnych stowarzysze\u0144 dzia\u0142aj\u0105cych na rzecz Kurpiowszczyzny, by porozmawia\u0107 o potrzebie strategicznego, skoordynowanego dzia\u0142ania na regionalnej i krajowej niwie<\/em>. Jak stwierdzi\u0142 w trakcie tego spotkania Miros\u0142aw Grzyb prezes Zwi\u0105zku Kurpi\u00f3w: Lelis ze swym dorobkiem w dziedzinie upowszechniania kultury kurpiowskiej to doskonale miejsce do obchod\u00f3w naszego jubileuszu<\/em>, a zgadzaj\u0105c si\u0119 t\u0105 tez\u0105 Antoni Kustusz dodatkowo skonstatowa\u0142: Jeszcze raz okaza\u0142o si\u0119, \u017ce w Lelisie udaj\u0105 si\u0119 wszystkie spotkania tw\u00f3rc\u00f3w i przyjaci\u00f3\u0142 Ziemi Kurpiowskiej[27]<\/strong><\/a><\/em>.<\/p>\n

\u201eWie\u015bci Gminne\u201d zawsze odnosi\u0142y i odnosz\u0105 si\u0119 do wa\u017cnych rocznic historycznych szczeg\u00f3lnie je\u015bli dotyczy\u0142y one Kurpiowszczyzny, w tym Lelisa i okolic. Tak np. w numerach 48 i 49 znalaz\u0142 si\u0119 artyku\u0142 Jerzego Kijowskiego traktuj\u0105cy o powstaniu styczniowym. By\u0142o to szczeg\u00f3lnie zasadne zwa\u017cywszy, \u017ce rok 2013 ustanowiony zosta\u0142 przez Senat RP rokiem powstania styczniowego ze wzgl\u0119du na 150. rocznic\u0119 jego wybuchu. Doda\u0107 nale\u017cy, \u017ce w Puszczy Zielonej dzia\u0142ania powsta\u0144cze by\u0142y szczeg\u00f3lnie intensywne, w tym g\u0142o\u015bna bitwa pod Myszy\u0144cem stoczona 9 marca 1863 r. gdzie wojskami polskimi dowodzi\u0142 Zygmunt Padlewski.[28]<\/a> R\u00f3wnie\u017c \u015awi\u0119to Niepodleg\u0142o\u015bci tj. 11 listopada znajdowa\u0142o miejsce na \u0142amach \u201eWie\u015bci\u201d jak np. W numerze 1 (58) ze stycznia 2015. obok informacji o uroczysto\u015bciach w Lelisie znalaz\u0142y si\u0119 obszerne fragmenty referatu wyg\u0142oszonego podczas tych obchod\u00f3w przez Jerzego Kijowskiego[29]<\/a>.<\/p>\n

Bardzo ciekawe informacje, szczeg\u00f3lnie dotycz\u0105ce D\u0105br\u00f3wki, w \u201eWie\u015bciach\u201d zamieszcza od pewnego czasu Krzysztof Bulak. Do takich nale\u017cy m. in. informacja, kt\u00f3ra ukaza\u0142a si\u0119 w nr 3 (96) z maja 2021 r. pt. \u201eD\u0105browscy kap\u0142ani bojownicy\u201d gdzie przedstawione s\u0105 sylwetki trzech ksi\u0119\u017cy z parafii w D\u0105br\u00f3wce: Franciszka Chrapkiewicza, Walentego Placyda Podg\u00f3rskiego i Edwarda Adama Umi\u0144skiego. Charakter historyczno-obyczajowy maj\u0105 informacje zamieszczane przez Gra\u017cyn\u0119 Bednarczyk z Durlas\u00f3w, jak np. \u201eWspomnienia naszych senior\u00f3w\u201d[30]<\/a>, czy te\u017c \u201eWiosna ogrzewa wspomnienia\u201d[31]<\/a>.<\/p>\n

O wa\u017cnej pozycji prasy samorz\u0105dowej pisa\u0142a dr Marta Milewska w \u201eWie\u015bciach gminnych\u201d w 2016 r.: Na Mazowszu w\u0142asne pismo wydaje ju\u017c co drugi samorz\u0105d<\/em>. – Czytamy w artykule zatytu\u0142owanym \u201eMocne strony prasy samorz\u0105dowej\u201d \u2013 Dzi\u0119ki nim mieszka\u0144cy maja dost\u0119p do bie\u017c\u0105cych informacji na temat decyzji podejmowanych przez w\u0142adze. Ale nie tylko. Jak wynika z bada\u0144, prasa samorz\u0105dowa du\u017co miejsca po\u015bwi\u0119ca lokalnej kulturze i historii<\/em>. I to jest jej atut.<\/em> (…) Prasa samorz\u0105dowa ma spe\u0142nia\u0107 wa\u017cne zadanie \u2013 by\u0107 \u0142\u0105cznikiem pomi\u0119dzy w\u0142adza i mieszka\u0144cami, czyli przedstawia\u0107 i t\u0142umaczy\u0107 podejmowane decyzje\u00a0 oraz informowa\u0107 o tym, co w gminie najwa\u017cniejsze. Nie zapominajmy, \u017ce w wielu gminach to jedyne \u017ar\u00f3d\u0142o informacji lokalnej[32]<\/strong><\/a>.<\/em><\/p>\n

My\u015bl\u0119, a nawet jestem przekonany, \u017ce \u201eWie\u015bci Gminne\u201d w Lelisie dobrze wype\u0142niaj\u0105 te powinno\u015bci. A niejako \u201eprzy okazji\u201d dostarczaj\u0105 wa\u017cnych informacji obecnym i przysz\u0142ym dziejopisom, za co w imieniu kole\u017canek i koleg\u00f3w historyk\u00f3w, w tym swoim w\u0142asnym, gor\u0105co dzi\u0119kuj\u0119.<\/p>\n

Jerzy Kijowski<\/p>\n

[1]<\/a>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 A. Kustusz, Pod\u0105\u017cajmy, Tam gdzie bar\u0107 cudowna sta\u0142a<\/em>, \u201eWie\u015bci Gminne\u2019, nr 3, pa\u017adziernik 2005, s. 1 i 4<\/p>\n

[2]<\/a>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 A. Kustusz, Dwa spotkania \u201eTam gdzie bar\u0107 cudowna sta\u0142a\u201d<\/em>, \u201eWie\u015bci Gminne\u201d, nr 6 (15), listopada 2007, s. 8<\/p>\n

[3]<\/a>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 W zasadzie by\u0142a to kontynuacja rozpocz\u0119tego ju\u017c w numerze drugim cyklu pod tym tytu\u0142em, efektem kt\u00f3rej by\u0142a informacja o D\u0105br\u00f3wce<\/p>\n

[4]<\/a>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Beata Kraska, \u0141 – jak \u0141\u0119g Staro\u015bci\u0144ski<\/em>, \u201eWie\u015bci Gminne\u201d, nr 6 (21), listopad 2008, s. 4<\/p>\n

[5]<\/a>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Jubileusz 55-lecia Gminnej Biblioteki Publicznej<\/em>, \u201eWie\u015bci Gminne\u201d, nr 3, stycze\u0144 2006, s. 5<\/p>\n

[6]<\/a>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 A. Kustusz, Biblioteka go\u015bcinna dla czytelnik\u00f3w i bibliotekarzy<\/em>, \u201eWie\u015bci Gminne\u201d, 4 (31), lipiec 2010, s. 9<\/p>\n

[7]<\/a>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Bo\u017cena Za\u0142\u0119ska, Biblioteczna lekcja historii literatury<\/em>, \u201eWie\u015bci Gminne\u201d, nr 6 (27), listopad 2009, s. 10<\/p>\n

[8]<\/a>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 O\u015bwiata w gminie, Zesp\u00f3\u0142 Szk\u00f3\u0142 w Obierwi<\/em>, \u201eWie\u015bci Gminne\u201d, nr 3\/pa\u017adziernik 2005, s. 6<\/p>\n

[9]<\/a>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 O\u015bwiata w gminie, Szko\u0142a Podstawowa w Nasiadkach<\/em>, \u201eWie\u015bci Gminne\u201d, nr 1\/4, stycze\u0144 2006, s. 6<\/p>\n

[10]<\/a>\u00a0\u00a0 Beata Kraska, Czy znasz swoj\u0105 ma\u0142\u0105 ojczyzn\u0119? D \u2013 jak D\u0105br\u00f3wka (cz. II)<\/em>, Wie\u015bci Gminne\u201d, nr 2\/5<\/p>\n

[11]<\/a>\u00a0\u00a0 O\u015bwiata w gminie. Szko\u0142a Podstawowa w Olszewce<\/em>, Wie\u015bci Gminne\u201d, nr 5(8), s. 6<\/p>\n

[12]<\/a>\u00a0\u00a0 \u201eWie\u015bci Gminne\u201d, nr 3\/6, maj 2006<\/p>\n

[13]<\/a>\u00a0\u00a0 Anna Ogniewska, Folklor w gminie nie zaginie<\/em>, \u201eWie\u015bci Gminne, nr 4 (13), lipiec 2007, s. 10<\/p>\n

[14]<\/a>\u00a0\u00a0 Antoni kustusz, W gronie najlepszych teatr\u00f3w ludowych na Mazowszu,<\/em> nr 1 (34), stycze\u0144 2011 r. s. 4<\/p>\n

[15]<\/a>\u00a0\u00a0 H. Kulesza, \u015aladami historii gminy Lelis<\/em>, \u201eWie\u015bci Gminne\u201d, nr 4\/7, czerwiec 2006, s. 11<\/p>\n

[16]<\/a>\u00a0\u00a0 H. Kulesza, \u201eKultura Kurpi\u00f3w \u2013 nasze prezentacje<\/em>, \u201eWiesci gminne\u201d, nr 5 (8), sierpie\u0144 2006, s. 10<\/p>\n

[17]<\/a>\u00a0\u00a0 Anna Ogniewska, Jak dawniej na Kurpiach jadano<\/em>, \u201eWie\u015bci Gminne\u201d nr 1 (34), stycze\u0144 2011, s. 8<\/p>\n

[18]<\/a>\u00a0\u00a0 Stanis\u0142aw Pajka, Oddany zakonnik i kap\u0142an rodem z Obierwi<\/em>, \u201eWie\u015bci Gminne\u201d, nr 5 (50), wrzesie\u0144 2013, s. 8<\/p>\n

[19]<\/a>\u00a0\u00a0 A. Kustusz, \u0106wier\u0107 wieku biblioteki w Obierwi<\/em>, \u201eWie\u015bci Gminne\u201d, nr 1 (16), stycze\u0144 2008, s. 5<\/p>\n

[20]<\/a>\u00a0\u00a0 Cz. Parzych, Durlasy we wspomnieniach Czes\u0142awa Parzycha<\/em>, \u201eWie\u015bci Gminne\u201d, nr 6 (9),s. 6-7<\/p>\n

[21]<\/a>\u00a0\u00a0 H. Kulesza, Bartnictwo w Puszczy Szkwa\u0144skiej\u201d<\/em>, \u201eWie\u015bci Gminne, nr 3 (12), maj 2007, s. 7<\/p>\n

[22]<\/a>\u00a0\u00a0 Tam\u017ce<\/p>\n

[23]<\/a>\u00a0\u00a0 Antoni Kustusz, Powstaje monografia gminy<\/em>, \u201eWie\u015bci Gminne\u201d, nr 3 (30), maj 2010, s. 3<\/p>\n

[24]<\/a>\u00a0\u00a0 Antoni Kustusz, Dzieje Lelisa i okolic opisane\u201d<\/em>, \u201eWie\u015bci Gminne\u201dnr 5 (38), wrzesie\u0144 2011, s. 9<\/p>\n

[25]<\/a>\u00a0\u00a0 Stanis\u0142aw Subda, W 20. rocznic\u0119 odrodzenia samorz\u0105du terytorialnego w Polsce<\/em>, \u201eWie\u015bci Gminne\u201d nr 4 (31), lipiec 2010 r., s. 3<\/p>\n

[26]<\/a>\u00a0\u00a0 Barbara \u017bebrowska, Radni Gminy Lelis w 20-leciu samorz\u0105du terytorialnego<\/em>, \u201eWie\u015bci Gminne\u201d, nr 6 (33), listopad 2010, s. 2-3<\/p>\n

[27]<\/a>\u00a0\u00a0 A. Kustusz, Lelis go\u015bcinny dla Zwi\u0105zku Kurpi\u00f3w<\/em>, \u201eWie\u015bci Gminne\u2019, 6 (39), listopad 2011, s. 5<\/p>\n

[28]<\/a>\u00a0\u00a0 Jerzy Kijowski, Mieszka\u0144cy Kurpiowszczyzny w Powstaniu Styczniowym<\/em>, \u201eWie\u015bci gminne\u201d, Cz\u0119\u015b\u0107 I i II, nr 3 (48) i nr 4 (49), maj i czerwiec 2013 r.<\/p>\n

[29]<\/a>\u00a0\u00a0 Jerzy Kijowski, \u201ePolsko nie jeste\u015b ty ju\u017c niewolnic\u0105\u2026\u201d<\/em>, \u201eWie\u015bci Gminne\u201d, nr 1 (58), stycze\u0144 2015, s. 8<\/p>\n

[30]<\/a>\u00a0\u00a0 Gra\u017cyna Bednarczyk, Wspomnienia naszych senior\u00f3w<\/em>, \u201eWie\u015bci Gminne\u201d, nr 2 (95), marzec 2021, s. 8<\/p>\n

[31]<\/a>\u00a0\u00a0 Gra\u017cyna Bednarczyk, Wiosna ogrzewa wspomnienia<\/em>, \u201eWie\u015bci Gminne, nr 3 (96), maj 2021, s. 8<\/p>\n

[32]<\/a>\u00a0\u00a0 Marta Milewska, Mocne strony prasy samorz\u0105dowej<\/em>, \u201eWie\u015bci Gminne\u201d, nr 6 (69), listopada 2016 r., s. 4<\/p>\n

<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u00a0Historia Lelisa w \u201eWie\u015bciach Gminnych\u201d \u00a0\u201eWie\u015bci Gminne\u201d osi\u0105gn\u0119\u0142y liczb\u0119 100 egzemplarzy, co jak na dwumiesi\u0119cznik redagowany w gminie jest bardzo dobrym osi\u0105gni\u0119ciem. Z kronikarsko-historycznego obowi\u0105zku odnotujmy, ze pierwszy numer ukaza\u0142 si\u0119 w kwietniu 2005 r. w nak\u0142adzie 3 000 egzemplarzy, pocz\u0105tkowo by\u0142 on kwartalnikiem, rozdawanym bezp\u0142atnie a \u017ce jego redaktorem by\u0142 Antoni Kustusz. Dzisiaj po 16 latach czasopismo ukazuje si\u0119… Read more »<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":42562,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":["post-41525","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualnosci"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/41525","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=41525"}],"version-history":[{"count":4,"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/41525\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":42564,"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/41525\/revisions\/42564"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/42562"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=41525"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=41525"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=41525"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}