{"id":43079,"date":"2025-11-14T22:01:55","date_gmt":"2025-11-14T20:01:55","guid":{"rendered":"http:\/\/edabrowka.net\/?p=43079"},"modified":"2025-11-14T22:02:56","modified_gmt":"2025-11-14T20:02:56","slug":"byc-swiadkiem-egzekucji-2","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/edabrowka.net\/?p=43079","title":{"rendered":"By\u0107 \u015bwiadkiem egzekucji"},"content":{"rendered":"
\n
\n

Egzekucja El\u017cbiety Zahorskiej mia\u0142a miejsce 03.11.1939 r., zosta\u0142a\u00a0 zabita przez Niemc\u00f3w za to, \u017ce o\u015bmieli\u0142a si\u0119 zerwa\u0107 plakat niemiecki. Nasz rodak – ks. Stanis\u0142aw Tworkowski, w tym czasie pe\u0142ni\u0142 funkcje wi\u0119ziennego kapelana. Niemcy pozwolili mu uczestniczy\u0107 w egzekucji El\u017cbiety oraz rozstrzelanej tego samego dnia Eugenii W\u0142odarz.<\/p>\n<\/div>\n

\n
\"\"Ma\u0142o kto dzi\u015b pami\u0119ta o El\u017cbiecie \u201eLitce\u201d Zahorskiej \u2014 jednej z pierwszych prekursorek ma\u0142ego sabota\u017cu w okupowanej Polsce. W domu wo\u0142ano na ni\u0105 po prostu Litka.<\/div>\n
By\u0142a c\u00f3rk\u0105 szachisty i prawnika Eugeniusza Zahorskiego oraz pisarki Anny Zahorskiej ps. \u201eSavitri\u201d, autorki wiersza \u201eLitka\u201d, napisanego po tragicznej \u015bmierci c\u00f3rki. Jej matka zgin\u0119\u0142a w 1942 roku w Auschwitz-Birkenau, ojciec zmar\u0142 w 1947 roku \u2014 jeszcze przed wojn\u0105 Litka mog\u0142a liczy\u0107 na ich blisko\u015b\u0107; tu\u017c przed \u015bmierci\u0105 pozwolono jej spotka\u0107 si\u0119 z ojcem, kt\u00f3ry przyni\u00f3s\u0142 jej ciastka i r\u0119kawiczki.<\/span><\/div>\n
Litka mia\u0142a pi\u0119cioro rodze\u0144stwa: Bronis\u0142awa, Jerzego, J\u00f3zefa, Wand\u0119 i Krystyn\u0119. Rodzina Zahorskich wyj\u0105tkowo tragicznie do\u015bwiadczy\u0142a wojny \u2014 obie jej siostry zgin\u0119\u0142y: jedna w obozie koncentracyjnym, druga podczas bombardowania Warszawy w czasie powstania warszawskiego. Brat J\u00f3zef zmar\u0142 jako ma\u0142e dziecko jeszcze przed wojn\u0105; Bronis\u0142aw, prawnik i romanista, urz\u0119dnik Najwy\u017cszej Izby Kontroli, zmar\u0142 w 1984 roku; Jerzy, in\u017cynier i lotnik RAF-u, zmar\u0142 w Anglii w 2005 roku.<\/span><\/div>\n
„Wielki, ci\u0119\u017carowy samoch\u00f3d, jeden z tych, kt\u00f3re p\u00f3\u017aniej nazywali\u015bmy budami, z trudem przebija\u0142 si\u0119 przez ulice. Co chwila musia\u0142 omija\u0107 g\u0142\u0119bokie leje i stosy gruz\u00f3w zawalaj\u0105cych jezdni\u0119.<\/span><\/div>\n
Obok samochodu, na motocyklach jechali niemieccy \u017co\u0142nierze, uzbrojeni w karabiny i r\u0119czne granaty. Widzia\u0142em ich pos\u0119pne twarze: korow\u00f3d grabarzy w szarych p\u0142aszczach i hetmach znaczonych <\/span>swastyk\u0105. <\/span><\/div>\n
Wjechali\u015bmy na Okopow\u0105. By\u0142 wczesny, listopadowy poranek. <\/span>W budzie by\u0142em ja, jako kapelan wi\u0119zienny, milcz\u0105cy oficer o zimnym, bezbarwnym spojrzeniu, <\/span>nieznana mi kobieta lat oko\u0142o trzydziestu, wieziona r\u00f3wnie\u017c na rozstrzelanie i Zahorska. <\/span><\/div>\n
Nigdy nie zapomn\u0119 twarzy tej dziewczyny o rysach kszta\u0142tnych i zdecydowanych, ani spojrzenia\u00a0<\/span>jej du\u017cych, niebieskich oczu, Ubrana w \u017co\u0142niersk\u0105 bluz\u0119, by\u0142a zupe\u0142nie spokojna i nie zdradza\u0142a najmniejszego l\u0119ku czy niepokoju.\u00a0<\/span><\/div>\n
Wiedzia\u0142em, \u017ce walczy\u0142a z broni\u0105 w r\u0119ku. (…) <\/span><\/div>\n
W budzie panowa\u0142o milczenie. Do uszu naszych dochodzi\u0142 jedynie warkot motor\u00f3w. Nozdrza <\/span>dra\u017cni\u0142 ostry zapach spalin.<\/span><\/div>\n
– Prosz\u0119 ksi\u0119dza kapelana szwabi gotowi s\u0105 pomy\u015ble\u0107, \u017ce Polacy boj\u0105 si\u0119 \u015bmierci… Jedziemy rzeczywi\u015bcie jak na pogrzeb. Trzeba im pokaza\u0107, \u017ce nie l\u0119kamy si\u0119 \u015bmierci.<\/span><\/div>\n
Leutenant, oficerze <\/span>usi\u0142owa\u0142a m\u00f3wi\u0107 po niemiecku <\/span>– wollen Sie, mo\u017ce chcesz pozna\u0107 nasz\u0105 pie\u015b\u0144i pogrzebow\u0105? Pos\u0142uchaj!<\/span><\/div>\n
Zanim Niemiec zdo\u0142a\u0142 co\u015b odpowiedzie\u0107, za\u015bpiewa\u0142a: <\/span>Umar\u0142 Maciek, umar\u0142, i le\u017cy na desce, \u017ceby mu zagrali, podskoczytby jeszcze, <\/span>bo w Mazurze taka dusza, <\/span>\u017ce cho\u0107 umrze, to si\u0119 rusza. <\/span>Oj dana\u017c moja dana, dana, dana, da! <\/span><\/div>\n
Oficer t\u0119po patrz\u0105c przed siebie jeszcze bardziej zacisn\u0105\u0142 w\u0105skie wargi. Dwaj \u017co\u0142nierze z podziwem <\/span>spogl\u0105dali na dziewczyn\u0119, kt\u00f3ra kpi\u0142a z ca\u0142ej niemieckiej pot\u0119gi i ciska\u0142a naje\u017ad\u017acy wyzwanie. (…) <\/span><\/div>\n
Wyszli\u015bmy z samochodu. Pierwszy szed\u0142 oficer, za nim \u017co\u0142nierze, prowadz\u0105cy skazan\u0105 Zahorsk\u0105, <\/span>by\u0142a ca\u0142kowicie opanowana. <\/span>\u015amier\u0107 nie jest straszna – rzek\u0142a do mnie, gdy u\u015bcisn\u0105\u0142em jej r\u0119k\u0119. <\/span>Stan\u0105\u0142em z boku, modl\u0105c si\u0119. <\/span><\/div>\n
Cisze przerywa\u0142 jedynie szcz\u0119k broni i ostre, urywane s\u0142owa komendy. Pluton egzekucyjny ustawi\u0142 si\u0119 naprzeciwko drzewa, do kt\u00f3rego prowadzono Zahorsk\u0105. <\/span>Nagle Elbieta zatrzyma\u0142a si\u0119. Pluton egzekucyjny znieruchomia\u0142. Mia\u0142o si\u0119 co\u015b sta\u0107. Poczu\u0142em gwa\u0142towne bicie serca. Dziewczyna stan\u0119\u0142a na baczno\u015b\u0107. Jej twarz dotychczas zarumieniona, przyblad\u0142a oczy ja\u015bnia\u0142y. Wyda\u0142a mi si\u0119 pos\u0105giem, wizj\u0105 polskiej Nike. <\/span><\/div>\n
W ciszy poranka rozleg\u0142 si\u0119 jej silny, dzwieczny g\u0142os. Skierowany do wroga w jego j\u0119zyku, by\u0142 <\/span>g\u0142osem Polski nieugi\u0119tej i dumnej: <\/span><\/div>\n
– Noch ist Polen nicht verloren!<\/span><\/div>\n
El\u017cbieta podesz\u0142a szybko do drzewa. Kaza\u0142a odej\u015b\u0107 precz \u017co\u0142nierzowi, kt\u00f3ry chcia\u0142 jej zawi\u0105za\u0107 chustka oczy.\u00a0<\/span>Podnios\u0142em r\u0119k\u0119 i pos\u0142a\u0142em jej znak krzy\u017ca.<\/span>B\u0142ysk szabli daj\u0105cej komend\u0119 i trzask salwy. <\/span>Cia\u0142o El\u017cbiety osun\u0119\u0142o si\u0119 na ziemie. Podesz\u0142em. Nie \u017cy\u0142a. Kula zniosta wierzch czaszki. M\u00f3zg <\/span>zmieszany z krwia zbryzga\u0142 jej jasne w\u0142osy. Oczy miata otwarte, ale nie zna\u0107 w nich by\u0142o trwogi. Na\u00a0<\/span>lekko rozchylonych ustach dogasa\u0142o echo s\u0142\u00f3w Tej, kt\u00f3ra nie zgin\u0119\u0142a. <\/span>Kl\u0119cz\u0105c, nama\u015bci\u0142em Olejem \u015bwi\u0119tym jej czo\u0142o. By\u0142a ju\u017c wolna! <\/span>Zaraz potem Niemcy rozstrzelali drug\u0105 skazan\u0105”.<\/span><\/div>\n<\/blockquote>\n<\/div>\n
\n
\n
Ks. Stanis\u0142aw Tworkowski<\/div>\n<\/blockquote>\n
\u0179r\u00f3d\u0142o: https:\/\/www.facebook.com\/MemoryofNationsFoundation?__cft__[0]=AZXbzsJpr4EF_JBN7OZQuYtLl1obzkcfE8udkz_33C8vrxjFSR_ETNXYkE53XG8Y7wHuN1MqF7vqO8bSgUR46WYVnAa_6oT6wGgecxd-KXxMfGieZ1Jke-JEb19LGGP4veabNVBdJ-MNROK1WD4mniNnlCB40hLCkENwX5_6F5DtI2IouvkEjTEwK2443IAyXnwVDM1ZcPxcq3uSuEsZh6p3ogIiLUNBPbHhqcTV9Zx0Uw&__tn__=-]C%2CP-y-R<\/a><\/div>\n<\/div>\n
<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Egzekucja El\u017cbiety Zahorskiej mia\u0142a miejsce 03.11.1939 r., zosta\u0142a\u00a0 zabita przez Niemc\u00f3w za to, \u017ce o\u015bmieli\u0142a si\u0119 zerwa\u0107 plakat niemiecki. Nasz rodak – ks. Stanis\u0142aw Tworkowski, w tym czasie pe\u0142ni\u0142 funkcje wi\u0119ziennego kapelana. Niemcy pozwolili mu uczestniczy\u0107 w egzekucji El\u017cbiety oraz rozstrzelanej tego samego dnia Eugenii W\u0142odarz. Ma\u0142o kto dzi\u015b pami\u0119ta o El\u017cbiecie \u201eLitce\u201d Zahorskiej \u2014 jednej z pierwszych prekursorek ma\u0142ego… Read more »<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":43081,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":["post-43079","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualnosci"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/43079","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=43079"}],"version-history":[{"count":3,"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/43079\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":43083,"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/43079\/revisions\/43083"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/43081"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=43079"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=43079"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=43079"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}