{"id":43377,"date":"2025-11-30T08:04:27","date_gmt":"2025-11-30T06:04:27","guid":{"rendered":"http:\/\/edabrowka.net\/?p=43377"},"modified":"2025-11-30T09:52:58","modified_gmt":"2025-11-30T07:52:58","slug":"w-obronie-najslabszych-ks-pralat-stanislaw-tworkowski","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/edabrowka.net\/?p=43377","title":{"rendered":"W obronie najs\u0142abszych \u2013 ks. pra\u0142at Stanis\u0142aw Tworkowski\u00a0"},"content":{"rendered":"

\"\"Ks. pra\u0142at p\u0142k Stanis\u0142aw Tworkowski (1901-1999) uwa\u017ca\u0142, \u017ce jego obowi\u0105zkiem jako kap\u0142ana i patrioty jest walka o wielk\u0105 i katolick\u0105 Polsk\u0119, kraj nowoczesny, ale wierny Chrystusowi1<\/sup><\/a>. Wierno\u015b\u0107 ta, przejawia\u0142a si\u0119 w wielu kartach jego \u017cycia, a jedna z nich m\u00f3wi o obronie \u017cycia pocz\u0119tego. Kap\u0142an ten, obok Walentego Majda\u0144skiego i paulina o. Krzysztofa Kotnisa, sta\u0142 si\u0119 jednym z najbardziej znanych w Polsce jego or\u0119downikiem.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

\u201eNie zabijaj\u201d<\/b><\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Jedna z najwi\u0119kszych zbrodni w dziejach ludzko\u015bci sw\u00f3j pocz\u0105tek datuje na dzie\u0144 18 listopada 1920 r. W\u00f3wczas bolszewicki rz\u0105d Lenina, jako pierwsza w\u0142adza pa\u0144stwowa na \u015bwiecie zni\u00f3s\u0142 wszelkie kary za zabijanie dzieci nienarodzonych2<\/sup><\/a>. J\u00f3zef Stalin w 1936 roku znacznie ograniczy\u0142 t\u0119 swobod\u0119 aborcyjn\u0105 (w tym swobod\u0119 udzielania rozwod\u00f3w). Taki stan, jego g\u0142\u00f3wny oponent, Lew Trocki, uzna\u0142 za dow\u00f3d post\u0119puj\u0105cego \u201ekonserwatyzmu\u201d re\u017cimu sowieckiego. <\/span>J<\/span>eden z najwi\u0119kszych morderc\u00f3w w dziejach paradoksalnie przyczyni\u0142 si\u0119 <\/span>wi\u0119c <\/span>do ocalenia jakiej\u015b liczby swoich najs\u0142abszych poddanych. <\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Ponad 30 lat p\u00f3\u017aniej, <\/span>27 kwietnia 1956 r. sejm PRL uchwali\u0142 ustaw\u0119 o warunkach dopuszczalno\u015bci przerywania ci\u0105\u017cy, kt\u00f3ra legalizowa\u0142a aborcj\u0119 \u201eze wzgl\u0119d\u00f3w spo\u0142ecznych\u201d. <\/span>Wprowadzenie jej wywo\u0142a\u0142o sprzeciw m.in. ks. Stanis\u0142awa Tworkowskiego, kt\u00f3ry <\/span>rozpocz\u0105\u0142 antyaborcyjn\u0105 krucjat\u0119. <\/span>Sta\u0142 si\u0119 proliferem (od \u201epro-lifer}, czyli osob\u0105 g\u0142osz\u0105c\u0105 prawo do \u017cycia od pocz\u0119cia do naturalnej \u015bmierci. <\/span>Ten niepokorny kap\u0142an z Milan\u00f3wka na kartach ksi\u0105\u017cki Krzy\u017c Dowbora tak pisa\u0142: \u201e<\/span>…Usankcjonowanie gwa\u0142cenia pi\u0105tego przykazania, milcz\u0105ca spo\u0142eczna aprobata samozag\u0142ady wzywa pomsty Bo\u017cej. Jak mo\u017ce spo\u0142ecze\u0144stwo katolickie godzi\u0107 si\u0119 na tego rodzaju wyst\u0119pki i dzia\u0142alno\u015b\u0107 takich lekarzy…”<\/i> 3<\/sup><\/a>.<\/span><\/span><\/p>\n

Jaka kap\u0142an na co dzie\u0144 \u017cyj\u0105cy i pos\u0142uguj\u0105cy w Warszawie naocznie widzia\u0142, i\u017c stolica Polski by\u0142a przed wojn\u0105 siedliskiem rozpusty i dopuszczania si\u0119 najwi\u0119kszej liczby aborcji w Europie4<\/sup><\/a>. Ogromny wp\u0142yw na osobowo\u015b\u0107 kap\u0142ana, w\u00f3wczas ju\u017c \u017co\u0142nierza dowborczyka i uczestnika wojny 1920 roku,, kt\u00f3ry tu\u017c przed \u015bwi\u0119ceniami kap\u0142a\u0144skimi (przyp.red. \u015bwi\u0119cenia przyj\u0105\u0142 23 maja<\/i> 1926 roku<\/i>)<\/i> wywar\u0142y bratob\u00f3jczych walki na ulicach Warszawy w czasie zamachu majowego. Po latach we wspomnieniach kap\u0142an pisa\u0142: \u201eNie zapomn\u0119 nigdy tych chwil. Szed\u0142em jako diakon do garnizonowego ko\u015bcio\u0142a na D\u0142ugiej, asystowa\u0107 do Mszy ks. biskupowi WP dr Stanis\u0142awowi Gallowi. Na rogu Senatorskiej i Miodowej sta\u0142 karabin maszynowy zwr\u00f3cony w stron\u0119 fort\u00f3w Cytadeli, kt\u00f3rej broni\u0142 p<\/i>\u0142k<\/i> Modelski, wierny rz\u0105dowi. <\/i>Przechodz\u0105c obok ogniowego stanowiska poczu\u0142em nap\u0142yw gniewu. Bratob\u00f3jcy!…\u017bo\u0142nierz kl\u0119cz\u0105cy przy karabinie na m\u00f3j widok zerwa\u0142 si\u0119 i zdejmuj\u0105c z g\u0142owy he\u0142m powiedzia\u0142: Niech b\u0119dzie pochwalony Jezus Chrystu<\/i>s<\/i>. Wygl\u0105da\u0142 na m\u0142odego wiejskiego ch\u0142opca. Ostatni rocznik. W jego oczach pe\u0142nych niepokoju wyczyta\u0142em pytanie: Prosz\u0119 ksi\u0119dza, dlaczego musz\u0119 strzela\u0107 w tamt\u0105 stron\u0119, przecie\u017c tam s\u0105 tacy sami tacy sami jak ja \u017co\u0142nierze!\u201d Gniew ust\u0105pi\u0142! Ch\u0142opiec ten nie by\u0142 winien\u201d5<\/sup><\/a><\/i>. <\/span><\/span><\/p>\n

W<\/span>ymownym \u015bwiadectwem prawdziwego oblicza sanacyjnej Polski jest kodeks karny, kt\u00f3ry wszed\u0142 w \u017cycie 1 wrze\u015bnia 1932 r. Wprowadza\u0142 on kary do 3 lat wi\u0119zienia dla kobiety, kt\u00f3ra dopuszcza si\u0119 lub zezwala na \u201esp\u0119dzenie p\u0142odu\u201d, i do 5 lat wi\u0119zienia dla osoby, kt\u00f3ra tego dokonuje lub udziela przy tym pomocy. Jednocze\u015bnie w kodeksie zapisano, \u017ce nie ma przest\u0119pstwa, je\u015bli \u201ezabieg\u201d zosta\u0142 dokonany przez lekarza i by\u0142 \u201ekonieczny ze wzgl\u0119du na zdrowie ci\u0119\u017carnej\u201d albo ci\u0105\u017ca by\u0142a wynikiem przest\u0119pstwa wymienionego w czterech innych paragrafach kodeksu karnego: chodzi\u0142o o osoby nieletnie, upo\u015bledzonych umys\u0142owo, gwa\u0142t, kazirodztwo, nadu\u017cycie stosunku zale\u017cno\u015bci lub wyzyskanie krytycznego po\u0142o\u017cenia6<\/sup><\/a><\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Marta Cywi\u0144ska tak m\u00f3wi\u0142a o krucjacie ks. Tworkowskiego wobec tragizmu wsp\u00f3\u0142czesnego cz\u0142owieka: Ks. Tworkowski by\u0142 nie tylko cz\u0142owiekiem literatury, ale cz\u0142owiekiem czynu. By\u0142 jednym z najbardziej znanych w Polsce, o czym niestety nie pami\u0119tamy teraz, obok Walentego Majda\u0144skiego i o. Krzysztofa Kotnisa, paulina, obro\u0144c\u00f3w \u017cycia pocz\u0119tego w czasach PRL. W czasach PRL istnieli ludzie, kt\u00f3rym po wielokro\u0107 trudniej by\u0142o toczy\u0107 boje o warto\u015bci, poniewa\u017c cen\u0105 na co dzie\u0144 by\u0142o uwi\u0119zienie, a nawet utrata \u017cycia7<\/sup><\/a><\/i>.<\/span><\/span><\/p>\n

Piotr B\u0142aszkowski zanotowa\u0142: Powiedzia\u0142 mi kiedy\u015b co cytuj\u0119 z pami\u0119ci: „Widzia\u0142em nagie cia\u0142a, dzieci (powsta\u0144c\u00f3w) sk\u0142adanych do do\u0142\u00f3w. Podszed\u0142em do matki poleg\u0142ego. By\u0142a postawna, solidnej postury. Spojrza\u0142em i spyta\u0142em (twardo). – Ile mia\u0142a\u015b dzieci? –\u00a0 Zacz\u0119\u0142a szlocha\u0107 i przyzna\u0142a si\u0119, \u017ce mia\u0142a trzy aborcje. Odpowiedzia\u0142em – Jab\u0142ko pada niedaleko od jab\u0142oni, przynajmniej tw\u00f3j syn umar\u0142 jak bohater”<\/i><\/span> 8<\/sup><\/a><\/i><\/span><\/span><\/p>\n

\u201eKainka\u201d<\/b><\/span><\/span><\/span><\/p>\n

„Kainka” <\/span><\/span><\/span>(od imienia biblijnego bratob\u00f3jcy, Kaina)<\/span><\/span><\/span> napisana <\/span><\/span><\/span>w lutym <\/span><\/span><\/span>1942 rok<\/span><\/span><\/span>u w <\/span><\/span><\/span>Warszawie w domu dr. Kazimierza Raczy\u0144skiego-Woli\u0144skiego, ulica Marsza\u0142ka Focha 4. Poprawion<\/span><\/span><\/span>a<\/span><\/span><\/span> i uzupe\u0142nion<\/span><\/span><\/span>a<\/span><\/span><\/span> w Warszawie, w marcu 1951 roku. <\/span><\/span><\/span>Zosta\u0142a wydana tylko raz, <\/span><\/span><\/span>i to w drugim obiegu, <\/span><\/span><\/span>w nak\u0142adzie 500 egzemplarzy w<\/span><\/span><\/span> 1958 nielegalnie (bez zgody cenzury i pod pseudonimem <\/span><\/span><\/span>Stanis\u0142aw <\/span><\/span><\/span>Tworzykowski). <\/span><\/span><\/span>Z<\/span><\/span><\/span>a co <\/span><\/span><\/span>jej autor \u2013 ks. Stanis\u0142aw Tworkowski <\/span><\/span><\/span>w 1959 roku sp\u0119dzi\u0142 2 miesi\u0105ce w areszcie a 11.01,1960 skazano go na 6 tygodni wi\u0119zienia, <\/span><\/span><\/span> p\u00f3\u017aniej r\u00f3wnie\u017c wielorako szykanowany. <\/span><\/span><\/span>Sa<\/span><\/span><\/span>ma ksi\u0105\u017cka trafi\u0142a na list\u0119 ksi\u0105\u017cek zakazanych jako szkodliwa dla interes\u00f3w PRL-u. <\/span><\/span>K<\/span><\/span><\/span>si\u0105\u017cka, pot\u0119piaj\u0105ca aborcj\u0119, by\u0142a pierwsz\u0105 publikacj\u0105 w drugim obiegu po 19569<\/sup><\/a>. <\/span><\/span><\/span>W opinii cenzora z G\u0142\u00f3wnego Urz\u0119du Kontroli Prasy, Publikacji i Widowisk napisano: <\/span><\/span><\/span><\/strong>\u201ePowie\u015b\u0107 napisana jest do\u015b\u0107 sugestywnie i na niekt\u00f3re \u015brodowiska naszego spo\u0142ecze\u0144stwa mo\u017ce wywrze\u0107 du\u017cy wp\u0142yw. Napisana z pozycji wojuj\u0105cego klerykalizmu. Aczkolwiek akcja powie\u015bci toczy si\u0119 w okresie mi\u0119dzywojennym, wszystkie poruszane zagadnienia w chwili obecnej s\u0105 dla Ko\u015bcio\u0142a nad wyraz aktualne. Rozwini\u0119te w tej ksi\u0105\u017cce problemy maj\u0105 znaczenie nie tylko dla wojuj\u0105cego klerykalizmu, maj\u0105 one oczywist\u0105 i aktualn\u0105 wymow\u0119 polityczn\u0105, ostrzem wyra\u017anie skierowan\u0105 przeciwko naszym zasadom etycznym, moralnym i politycznym. I dlatego publikowanie i rozpowszechnianie tej ksi\u0105\u017cki jest z punktu widzenia interes\u00f3w naszego pa\u0144stwa szkodliwe<\/i><\/span><\/span><\/span><\/strong>\u201d<\/span><\/span><\/span><\/strong>10<\/sup><\/a><\/span><\/span><\/span><\/em><\/p>\n

Jest ona <\/span>wstrz\u0105saj\u0105cym \u015bwiadectwem post\u0119puj\u0105cego upadku moralnego mi\u0119dzywojennej Polski. <\/span>To <\/span> jedn<\/span>a<\/span> z niewielu w polskiej literaturze katolickich powie\u015bci antyaborcyjnych. Przewodnia my\u015bl ksi\u0105\u017cki to walka o ca\u0142o\u015b\u0107 i nieskazitelno\u015b\u0107 Rodziny Polskiej, a intencja autora to budzenie sumie\u0144, <\/span>obudzenie sumienia naszego narodu i uwra\u017cliwienie ka\u017cdego Polaka na wielk\u0105, nienaruszaln\u0105 warto\u015b\u0107 \u017cycia i godno\u015b\u0107 ka\u017cdego cz\u0142owieka od chwili pocz\u0119cia. <\/span><\/span><\/p>\n

T<\/span>ytu\u0142owej Kaince nikt nie wsp\u00f3\u0142czu\u0142, by\u0142a zach\u0119cana do aborcji \u2013 \u00a0 sugerowanej jako jedyne \u201ewyj\u015bcie z sytuacji\u201d. Ks. Stanis\u0142aw Tworkowski \u00a0 pokaza\u0142, \u017ce \u00a0 decyzja o aborcji jest cz\u0119sto wynikiem dramatu samotno\u015bci, braku wsparcia ze strony m\u0119\u017cczyzny, ale tak\u017ce nieu\u015bwiadomienia rzeczywist ego charakteru tego \u201ezabiegu\u201d. \u201eKainka\u201d to tak\u017ce wnikliwa analiza dzia\u0142a\u0144 oraz mentalno\u015bci \u00a0ginekologa-aborcjonisty, odpowiedzialnego za proceder<\/i><\/span> zabijania i doprowadzenia spo\u0142ecze\u0144stwa polskiego do upadku moralnego. By\u0142a wydana jako fragment planowanej obszernej publikacji \u2013 \u00a0niestety, nigdy nie ukaza\u0142a si\u0119 w pe\u0142nej wers<\/i><\/span>ji11<\/sup><\/a>.<\/span> <\/span><\/span><\/p>\n

Powie\u015b\u0107 ks. Tworkowskiego pokazuje piek\u0142o aborcji <\/span>Piek\u0142o aborcji: <\/span>\u201eCa\u0142y \u015bwiat, sk\u0142adaj\u0105cy si\u0119 z blask\u00f3w elektrycznych lamp, d\u017awi\u0119k samochodowych syren, \u0142oskotu tramwaj\u00f3w, rozm\u00f3w i \u015bmiech\u00f3w nie mia\u0142 ju\u017c dost\u0119pu do jej duszy. Sz\u0142a oboj\u0119tnie, nie widz\u0105c \u00a0\u2013 umar\u0142a. Czu\u0142a tylko na ramionach swych ogromny ci\u0119\u017car krzy\u017ca. \u00a0 \u2013 \u00a0Kainka jestem, Kainka \u2013 \u00a0 \u00a0powtarza\u0142a dr\u017c\u0105cymi wargami. Gdzie jest m\u00f3j synek male\u0144ki?\u00a0 \u00a0 O Bo\u017ce, zmi\u0142uj si\u0119 nade mn\u0105 !\u201d12<\/sup><\/a><\/i><\/span> <\/span><\/span><\/p>\n

Wojciech Muszy\u0144ski na \u0142amach gazety \u201eNasz Dziennik\u201d tak pisa\u0142: <\/span>Z<\/span>osta\u0142a ona wydana nielegalnie w 195<\/i><\/span>7<\/i><\/span> roku pod pseudonimem Stanis\u0142aw Tworzynowski. Ks. Stanis\u0142aw Tworkowski by\u0142 za jej wydanie aresztowany, a sama ksi\u0105\u017cka trafi\u0142a na list\u0119 ksi\u0105\u017cek zakazanych jako szkodliwa dla interes\u00f3w PRL-u. Ksi\u0105\u017cka podejmuje trudny temat aborcji. <\/i><\/span>Ten <\/i><\/span>obro\u0144ca \u017cycia pocz\u0119tego \u2013 za \u201enielegalne\u201d wydanie antyaborcyjnej powie\u015bci \u201eKainka\u201d skazany <\/i><\/span>zosta\u0142<\/i><\/span> na w 1960 roku na 6<\/i><\/span> tygodni wi\u0119zienia, <\/i><\/span>kt\u00f3rego kar\u0119 odsiadywa\u0142 w wi\u0119zieniu mokotowskim<\/i><\/span>13<\/sup><\/a><\/span>, p\u00f3\u017aniej r\u00f3wnie\u017c wielorako szykanowany np.\u00a0odmowa przyznania mu emerytury z ZUS-u.<\/span> <\/span><\/span><\/p>\n

Gdy w 1956 r. w\u0142adze komunistyczne wprowadzi\u0142y ustaw\u0119 o dopuszczalno\u015bci przerywania ci\u0105\u017cy, ks. Tworkowski rozpocz\u0105\u0142 antyaborcyjn\u0105 krucjat\u0119. Mi\u0119dzy innymi w 1957 r. bez zgody cenzury i pod pseudonimem \u201eTworzykowski\u201d wyda\u0142 nielegalnie, w nak\u0142adzie 500 egzemplarzy, powie\u015b\u0107 pt. \u201eKainka\u201d. Ksi\u0105\u017cka, w kt\u00f3rej pot\u0119pia\u0142 proceder zabijania dzieci pocz\u0119tych, by\u0142a pierwsz\u0105 pozycj\u0105 polskiej literatury \u201edrugiego obiegu\u201d po 1956 roku. S\u0142u\u017cba Bezpiecze\u0144stwa szybko ustali\u0142a, kto by\u0142 jej autorem. Za przygotowanie tej publikacji ks. Tworkowski zosta\u0142 aresztowany i sp\u0119dzi\u0142 dwa miesi\u0105ce w areszcie. Sprawa znalaz\u0142a fina\u0142 w s\u0105dzie: 11 stycznia 1960 r. ks. Tworkowski zosta\u0142 skazany na 6 tygodni wi\u0119zienia. <\/span><\/span><\/span><\/strong>W\u00a0odniesieniu do\u00a0tego zdarzenia \u017cartobliwie twierdzi\u0142, i\u017c\u00a0uwi\u0119zienie to\u00a0dowiod\u0142o, \u017ce\u00a0nie\u00a0zrobi\u0142 nic z\u0142eg<\/span><\/span><\/span><\/strong>o. <\/span><\/span><\/span><\/strong>\u00a0<\/span><\/span><\/span><\/strong><\/p>\n

\u201eKainka\u201d zosta\u0142a uznana przez komunistyczne w\u0142adze za publikacj\u0119 szkodliw\u0105 dla interes\u00f3w pa\u0144stwa. W opinii cenzora z G\u0142\u00f3wnego Urz\u0119du Kontroli Prasy, Publikacji i Widowisk napisano: <\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/strong>\u201ePowie\u015b\u0107 napisana jest do\u015b\u0107 sugestywnie i na niekt\u00f3re \u015brodowiska naszego spo\u0142ecze\u0144stwa mo\u017ce wywrze\u0107 du\u017cy wp\u0142yw. Napisana z pozycji wojuj\u0105cego klerykalizmu. Aczkolwiek akcja powie\u015bci toczy si\u0119 w okresie mi\u0119dzywojennym, wszystkie poruszane zagadnienia w chwili obecnej s\u0105 dla Ko\u015bcio\u0142a nad wyraz aktualne. Rozwini\u0119te w tej ksi\u0105\u017cce problemy maj\u0105 znaczenie nie tylko dla wojuj\u0105cego klerykalizmu, maj\u0105 one oczywist\u0105 i aktualn\u0105 wymow\u0119 polityczn\u0105, ostrzem wyra\u017anie skierowan\u0105 przeciwko naszym zasadom etycznym, moralnym i politycznym. I dlatego publikowanie i rozpowszechnianie tej ksi\u0105\u017cki jest z punktu widzenia interes\u00f3w naszego pa\u0144stwa szkodliwe\u201d<\/i><\/span><\/span><\/span><\/strong>14<\/sup><\/a>.<\/span><\/span><\/span><\/em><\/span><\/p>\n

Dzia\u0142acze Fundacji Pro-Prawo do \u017cycia, kt\u00f3rej <\/span><\/span><\/span><\/em>celem jest u\u015bwiadomienie spo\u0142ecze\u0144stwu, czym jest aborcja, <\/span><\/span><\/span><\/em>aby w konsekwencji \u017cycie ka\u017cdego dziecka by\u0142o chronione napisali:<\/span><\/span><\/span><\/em> <\/i>W przedmowie autor podkre\u015bla\u0142: Wydarzenia dziejowe sprawi\u0142y, i\u017c szereg omawianych w niej zagadnie\u0144 wymaga dzisiaj innych rozwi\u0105za\u0144, pozosta\u0142 natomiast problem, kt\u00f3ry nie tylko nie utraci\u0142 swej aktualno\u015bci, ale urasta na miar\u0119 tragedii. Zbrodni\u0119 Joli Bo\u017cym\u00f3wny pope\u0142nia niezliczona ilo\u015b\u0107 kobiet \u2013 Kainek, kt\u00f3rych z\u0142owroga akcja grozi naszemu narodowi wyniszczeniem biologicznym i moralnym rozk\u0142adem.<\/i><\/span><\/span><\/span><\/em><\/p>\n

G\u0142\u00f3wna bohaterka \u2013 Jola Bo\u017cym\u00f3wna, pomimo wielu w\u0105tpliwo\u015bci, decyduje si\u0119 na zabicie swojego nienarodzonego dziecka. Nast\u0119pnie bardzo cierpi z powodu syndromu poaborcyjnego. Trafia na rekolekcje dla kobiet w jednym z warszawskich ko\u015bcio\u0142\u00f3w, gdzie s\u0142yszy o zbrodni dzieciob\u00f3jstwa. Pi\u0119kne i mocne s\u0142owa, wypowiadane przez ojca Jacka, nie straci\u0142y na aktualno\u015bci.<\/i><\/span><\/span><\/span><\/p>\n

W ksi\u0105\u017cce widzimy te\u017c, jak zgubny wp\u0142yw na jej postaw\u0119 i \u017cyciowe decyzje mia\u0142o z\u0142e towarzystwo, zdecydowanie wrogo nastawione do \u017cycia, rodziny i warto\u015bci. Symbolem tego \u015brodowiska by\u0142a jej \u201eprzyjaci\u00f3\u0142ka\u201d Gina, g\u0142osz\u0105ca pogl\u0105dy rodem z \u201eczarnych protest\u00f3w\u201d. Na kartach powie\u015bci poznajemy lekarza zdecydowanie przeciwnego aborcji, kt\u00f3ra nie jest \u201ezabiegiem\u201d, ale \u201ezalegalizowanym zab\u00f3jstwem cz\u0142owieka\u201d. Zwraca te\u017c uwag\u0119 na to, \u017ce \u201enawet dziesi\u0119\u0107 najci\u0119\u017cszych porod\u00f3w nie odbierze tyle zdrowia, co jedna \u201eniewinna\u201d skrobanka\u201d. Jest te\u017c niestety i doktor, kt\u00f3ry m\u00f3wi o \u201edrobnym zabiegu\u201d, nienarodzonego cz\u0142owieka okre\u015bla jako \u201etroch\u0119 tkanek i kszta\u0142tuj\u0105cych si\u0119 kom\u00f3rek\u201d i wy\u015bmiewa obro\u0144c\u00f3w \u017cycia, jako zacofanych. Takich \u201elekarzy\u201d niestety dzi\u015b nie brakuje\u2026<\/i><\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Akcja powie\u015bci toczy si\u0119 w latach 30. XX wieku w mi\u0119dzywojennej Polsce, kt\u00f3ra nie by\u0142a pa\u0144stwem katolickim. Warto pami\u0119ta\u0107, \u017ce II Rzeczpospolita w 1932 roku sta\u0142a si\u0119 drugim pa\u0144stwem na \u015bwiecie (po Zwi\u0105zku Sowieckim), kt\u00f3ry legalizowa\u0142 zabijanie dzieci nienarodzonych. Przyj\u0119te wtedy przepisy by\u0142y logiczn\u0105 konsekwencj\u0105 moralnego oblicza sanacyjnej elity w\u0142adzy. Co ciekawe, cho\u0107 przedwojennym pi\u0142sudczykom wypomina si\u0119 brutaln\u0105 walk\u0119 z opozycj\u0105, czy fataln\u0105 polityk\u0119 zagraniczn\u0105, kt\u00f3ra doprowadzi\u0142a do kl\u0119ski w 1939 \u2013 to ten najgorszy z grzech\u00f3w, legalizacja dzieciob\u00f3jstwa, jako\u015b dziwnie zosta\u0142 im zapomniany. Ksi\u0105dz Tworkowski, zwi\u0105zany przed wojn\u0105 z Narodow\u0105 Demokracj\u0105, tak\u017ce by\u0142 przez w\u0142adze sanacyjne represjonowany za wpajanie m\u0142odzie\u017cy warto\u015bci narodowo-katolickich15<\/sup><\/a>.<\/i><\/span><\/em><\/span><\/span><\/span><\/p>\n

I nie tylko\u2026<\/b><\/span><\/span><\/span><\/em><\/span><\/span><\/span><\/p>\n

W ok<\/span><\/span><\/span><\/strong>resie powojennym bezsilnie patrz<\/span><\/span><\/span><\/strong>y<\/span><\/span><\/span><\/strong>\u0142 na zniewolon\u0105 przez Sowiet\u00f3w i ich komunistycznych kolaborant\u00f3w Ojczyzn. Wyrazem post\u0119puj\u0105cej degradacji m<\/span><\/span><\/span><\/strong>o<\/span><\/span><\/span><\/strong>ralnej oraz cywilizacyjnej narodu, by\u0142a uchwalona przez sejm PRL <\/span><\/span><\/span><\/strong>27 kwietnia 1956 r. ustaw<\/span><\/span><\/em>a<\/span><\/span><\/em> o warunkach dopuszczalno\u015bci przerywania ci\u0105\u017cy, kt\u00f3ra legalizowa\u0142a aborcj\u0119 \u201eze wzgl\u0119d\u00f3w spo\u0142ecznych<\/span><\/span><\/em>\u201d, <\/b><\/i><\/span><\/span><\/em>czyli faktycznie \u201ena \u017cyczenie\u201d. I tylko jeden pose\u0142 mia\u0142 odwag\u0119 g\u0142o\u015bno zaprotestowa\u0107 przeciwko temu barbarzy\u0144stwu \u2013 by\u0142 to katolicki pisarz Jan Dobraczy\u0144ski16<\/sup><\/a>.<\/span><\/span><\/em><\/span><\/span><\/span><\/p>\n

W\u00f3wczas Ko\u015bci\u00f3\u0142 Polski podni\u00f3s\u0142 mocno g\u0142os w obronie \u017cycia Polak\u00f3w. <\/span><\/span><\/span><\/em>S\u0142ug<\/span><\/span><\/span><\/em>a<\/span><\/span><\/span><\/em> Bo\u017c<\/span><\/span><\/span><\/em>y kard. Stefan Wyszy\u0144ski m\u00f3wi\u0142 <\/span><\/span><\/span><\/em>w\u00f3wczas<\/span><\/span><\/span><\/em>: <\/span><\/span><\/span><\/em>\u201eKa\u017cde tak zwane prawo, kt\u00f3re daje komukolwiek mo\u017cno\u015b\u0107 dysponowania i przes\u0105dzania o \u017cyciu ludzkim, jest bezprawiem. Ka\u017cdy
\nczyn, kt\u00f3ry zmierza wprost do zniszczenia i przekre\u015blenia prawa
\ncz\u0142owieka do \u017cycia jest zwyk\u0142\u0105 zbrodni\u0105\u201d17<\/sup><\/a><\/i><\/span><\/span><\/span><\/em> (Jasna G\u00f3ra 02.12.1956 r.). <\/span><\/span><\/span><\/em><\/p>\n

Ks. Stanis\u0142aw Tworkowski pomimo prze\u015bladowa\u0144 i szykan za sw\u00f3j konsekwentny sprzeciw wobec proaborcyjnej polityki komunist\u00f3w. nieugi\u0119cie wci\u0105\u017c broni\u0142 \u017cycia wynikaj\u0105cego z prawa naturalnego. <\/span><\/span><\/span><\/em>Po wojnie nauczycielska kariera kap\u0142ana szybko zosta\u0142a przerwana. <\/span><\/span><\/span><\/em>W 1949 roku zosta\u0142 usuni\u0119ty ze stanowiska prefekta szk\u00f3\u0142 warszawskich, bez prawa do \u015bwiadcze\u0144 emerytalnych, <\/span><\/span><\/span><\/em>o<\/span><\/span><\/span><\/em>d czego zreszt\u0105 odwo\u0142ywa\u0142 si\u0119, bezskutecznie pod koniec istnienia PRL-u.\u00a0<\/span><\/span><\/span><\/em> Nie zaprzesta\u0142 <\/span><\/span><\/span><\/em>jednak <\/span><\/span><\/span><\/em>swojej krucjaty w obronie dzieci pocz\u0119tych, do kt\u00f3rej wci\u0105ga\u0142 m\u0142odzie\u017c. Mia\u0142 wp\u0142yw na duchow\u0105 i intelektualn\u0105 formacj\u0119 funkcjonariusza Stra\u017cy Pokole\u0144 \u2013 antyaborcyjnej organizacji powsta\u0142ej w Warszawie w 1980 r. i <\/span><\/span><\/span><\/em>skupiaj\u0105c\u0105 <\/span><\/span><\/span><\/em>m\u0142odzie\u017c inteligenck\u010518<\/sup><\/a>.<\/span><\/span><\/span><\/em>Sta\u0142 si\u0119 jednym z najbardziej znanych obro\u0144c\u00f3w \u017cycia pocz\u0119tego w PRL (obok o. Krzysztofa Kotnisa, paulina i Walentego Majda\u0144skiego). W <\/span><\/span><\/span><\/em>1977 roku <\/span><\/span><\/span><\/em>by\u0142 wsp\u00f3\u0142za\u0142o\u017cycielem Polskiego Komitetu Obrony \u017bycia i Rodziny. Mia\u0142 znacz\u0105cy wp\u0142yw na duchow\u0105 i intelektualn\u0105 formacj\u0119 cz\u0142onk\u00f3w Stra\u017cy Pokole\u0144 \u2013 powsta\u0142ej w Warszawie w 1980 r. antyaborcyjnej organizacji skupiaj\u0105cej m\u0142odzie\u017c inteligenck\u0105.<\/span><\/span><\/span><\/em><\/p>\n

28 maja 1977 roku z inicjatywy prawnika Mariana Bara\u0144skiego, powsta\u0142 Polski Komitet Obrony \u017bycia i Rodziny, kt\u00f3ry wkr\u00f3tce , na \u017cyczenie ks. Prymasa Stefana Wyszy\u0144skiego zmieni\u0142a nazw\u0119 na Polski Komitet Obrony \u017bycia, Rodziny i Narodu. Jego sygnatariuszami byli <\/span><\/span><\/span><\/em>dzia\u0142acze narodowo-katoliccy, a jego celem by\u0142a obrona \u017cycia (przeciwdzia\u0142anie aborcji), rodziny (zwalczanie niemoralno\u015bci, wspieranie trwa\u0142o\u015bci ma\u0142\u017ce\u0144stwa) oraz narodu (ochrona wiary, suwerenno\u015bci, tradycji).\u00a0<\/span><\/span><\/span><\/em> Jednym z nich by\u0142 ks. Stanis\u0142aw Tworkowski zam. w Milan\u00f3wku ko\u0142o Warszawy19<\/sup><\/a>. Cz\u0142onkowie tego ruchu, mimo szyk<\/span><\/span><\/span><\/em>an<\/span><\/span><\/span><\/em> S\u0142u\u017cby bezpiecze\u0144stwa, do 21 grudnia 1977 roku <\/span><\/span><\/span><\/em>zebrali 12 tys. podpis\u00f3w pod wnioskiem do Sejmu PRL z \u017c\u0105daniem zniesienia ustawy o warunkach dopuszczalno\u015bci przerywania ci\u0105\u017cy z 1956 roku. <\/span><\/span><\/span><\/em>Zosta\u0142<\/span><\/span><\/span><\/em>y<\/span><\/span><\/span><\/em> on<\/span><\/span><\/span><\/em>e<\/span><\/span><\/span><\/em>\u00a0z\u0142o\u017con<\/span><\/span><\/span><\/em>e<\/span><\/span><\/span><\/em> tu\u017c przez Bo\u017cym Narodzeniem\u00a0AD\u00a01977. Inicjatorzy d\u0105\u017cyli do\u00a0zainteresowania t\u0105\u00a0kwesti\u0105 mo\u017cliwie szerokich kr\u0119g\u00f3w spo\u0142ecze\u0144stwa, przede wszystkim duchowie\u0144stwa, lekarzy, prawnik\u00f3w, a\u00a0tak\u017ce ugrupowa\u0144 opozycji demokratycznej20<\/sup><\/a>. <\/span><\/span><\/span><\/em>Odezwa do wszystkich uczciwych Polak\u00f3w<\/span><\/span><\/span><\/em><\/p>\n

Dr Krzysz<\/span><\/span><\/span><\/em>tof Kaw\u0119cki tak m\u00f3wi\u0142: <\/span><\/span><\/span><\/em>K<\/i><\/span><\/span><\/span><\/em>s. pra\u0142at Stanis\u0142aw Tworkowski, sygnatariusz polskiego komitetu \/<\/i><\/span><\/span><\/span><\/strong>przyp. red. Polski Komitet Obrony \u017bycia i Rodziny\/<\/i><\/span><\/span><\/span><\/em>\u2013 jeden z wybitniejszych, mo\u017cna powiedzie\u0107, kap\u0142an\u00f3w w okresie II Rzeczypospolitej. W okresie okupacji by\u0142 zaanga\u017cowany w dzia\u0142alno\u015b\u0107 konspiracyjn\u0105 jako kapelan struktur podziemia Polskiego Pa\u0144stwa Podziemnego. P\u00f3\u017aniej r\u00f3wnie\u017c wykazywa\u0142 nieprawdopodobn\u0105 wr\u0119cz dzia\u0142alno\u015b\u0107 i energi\u0119 w okresie po 1945 r., po 1956 r. By\u0142 chyba autorem pierwszego po 1956 r. tzw. nielegalnego wydawnictwa \u2013 powie\u015bci, kt\u00f3r\u0105 oczywi\u015bcie skonfiskowa\u0142a bezpieka, a kt\u00f3ra dotyczy\u0142a w\u0142a\u015bnie ochrony \u017cycia. Zmar\u0142 w 1999 r. w wieku 98 lat<\/i><\/span><\/span><\/span><\/strong>21<\/sup><\/a><\/span><\/span><\/span><\/strong>.<\/span><\/span><\/span><\/em><\/p>\n

Reasumuj\u0105c<\/b><\/em><\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Co wni\u00f3s\u0142 ks. Stanis\u0142aw Tworkowski w dzia\u0142ania broni\u0105ce \u017cycie nienarodzonych? Z pewno\u015bci\u0105 wni\u00f3s\u0142 niezwykle cenny element edukacji spo\u0142ecznej. <\/em>Wielu zwolennik\u00f3w aborcji nie jest nawet u\u015bwiadomionych przez w\u0142asn\u0105 rodzin\u0119, \u015brodowisko, przyjaci\u00f3\u0142, na jak wielkie z\u0142o si\u0119 porywaj\u0105. Otrzymali oni bowiem nie tylko z\u0142e wychowanie, ale i wizj\u0119 \u015bwiata bez Boga. <\/em>Swoj\u0105 postaw\u0105 i tw\u00f3rcz\u0105 prac\u0105 dawa\u0142 \u017cywy przyk\u0142a<\/em>d<\/em> wierno\u015bci pi\u0105temu przykazaniu \u201e<\/em>Nie zabijaj\u201d.<\/em> Uczy\u0142 jak realizowa\u0107 bratersk\u0105 mi\u0142o\u015b\u0107 wobec tych bezbronnych istot ludzkich. Pokazywa\u0142 jak przedk\u0142ada\u0107 dobro najs\u0142abszych ponad w\u0142asne wygodnictwo, egoizm. Wskazywa\u0142, i\u017c ci nienarodzeni to r\u00f3wnie\u017c dobro narod<\/em>o<\/em>we, spo\u0142eczne o kt\u00f3re nale\u017cy walczy\u0107 i dba\u0107. <\/em>O<\/em>b<\/em>ok dzia\u0142a\u0144 zakazuj\u0105cych zakazuj\u0105cych zabijania dzieci \u017cyj\u0105cych pod sercem matek, podkre\u015bla\u0142 potrzeb\u0119 budowania spo\u0142ecznej \u015bwiadomo\u015bci w zakresie ludzkiego \u017cycia w og\u00f3le. Przysz\u0142ym matkom i ojcom zostawi\u0142 przes\u0142anie, aby dla doba swych dzieci, dojrzewali do samodzielno\u015bci w \u017cyciu i do czystej wzajemnej mi\u0142o\u015bci. <\/em>Wzywa\u0142 do bohaterstwa czysto\u015bci, pokory, po\u015bwi\u0119cenia i mi\u0142osierdzia, kt\u00f3re ca\u0142y ludzki byt cielesny zaprz\u0119gnie na s\u0142u\u017cb\u0119 ducha. S\u0142u\u017cb\u0119, kt\u00f3ra da jednostce i narodowi prawdziw\u0105 nieprzemijaj\u0105c\u0105 wielko\u015b\u0107. Mimo posiadany przez kap\u0142ana wielu odznacze\u0144 i honor\u00f3w, to k<\/em>si\u0119dzu pra\u0142atowi Stanis\u0142awowi Tworkowskiemu, za t\u0119 najwa\u017cniejsz\u0105 w jego \u017cyciu walk\u0119, walk\u0119 o obron\u0119 \u017cycia z re\u017cimem komunistycznym, jak dotychczas nikt nie da\u0142 mu \u017cadnego odznaczenia. Niechaj <\/em>wi\u0119<\/em>c<\/em> powy\u017csza praca, b\u0119dzie chocia\u017c tego male\u0144k\u0105 namiastk\u0105.<\/em><\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Krzysztof Bulak<\/p>\n

D\u0105br\u00f3wka 30.11.2025 r.<\/p>\n

Bibliografia<\/b><\/span><\/span><\/span><\/em><\/p>\n

Wspomnienia <\/b><\/span><\/span><\/span><\/em><\/p>\n

Kurpie Najwa\u017cniejsi w dziejach, Ost<\/span><\/span><\/span><\/em>ro\u0142\u0119<\/span><\/span><\/span><\/em>ka 2014, <\/span><\/span><\/span><\/em><\/p>\n

Stanis\u0142aw Tworkowski, Krzy\u017c Dowbora, Krak\u00f3w 1986<\/span><\/span><\/span><\/em><\/p>\n

Powie\u015b\u0107<\/b><\/span><\/span><\/span><\/em><\/p>\n

Stanis\u0142aw Tworkowski, Kainka, Krak\u00f3w 1982<\/span><\/span><\/span><\/em><\/p>\n

Biogramy<\/span><\/span><\/span><\/em><\/p>\n

W<\/span><\/span><\/span><\/em>ojciech <\/span><\/span><\/span><\/em>Muszy\u0144ski,<\/span><\/span><\/span><\/em> <\/i>k<\/i><\/span><\/span><\/span><\/em>s. Stanis\u0142<\/i><\/span><\/span><\/span><\/em>a<\/i><\/span><\/span><\/span><\/em>w Tworkowski<\/i><\/span><\/span><\/span><\/em>, [w] M\u0142odzie\u017c w walce o niepodleg\u0142o\u015b\u0107 i granice pa\u0144stwa polskiego 1914-1920, IPN Oddzia\u0142 Warszawa, Warszawa 2018.<\/span><\/span><\/span><\/em><\/p>\n

Internet<\/b><\/span><\/span><\/span><\/em><\/p>\n

w<\/span><\/span><\/span><\/em>ww.IDMIN.pl<\/span><\/span><\/span><\/a><\/em>,<\/span><\/span><\/span><\/em><\/p>\n

w<\/span><\/span><\/span><\/em>ww.gazetawarszawska.com<\/span><\/span><\/span><\/em><\/a><\/p>\n

www.piusx.org<\/span><\/span><\/span><\/a><\/em><\/p>\n

www.prawy.pl<\/span><\/span><\/span><\/a><\/em><\/p>\n

w<\/span><\/span><\/span><\/em>ww.radiomaryja,pl<\/span><\/span><\/span><\/em><\/p>\n

w<\/span><\/span><\/span><\/em>ww.wpolityce.pl<\/span><\/span><\/span><\/em><\/a><\/p>\n

w<\/span><\/span><\/span><\/em>ww.stowarzyszeniefidesetratio.pl<\/span><\/span><\/span><\/em><\/a><\/p>\n

w<\/span><\/span><\/span><\/em>ww.stronazycia.pl<\/span><\/span><\/span><\/em><\/a><\/p>\n

Prasa<\/b><\/span><\/span><\/span><\/em><\/p>\n

\u201eNasz Dziennik\u201d 2010<\/span><\/span><\/span><\/em><\/p>\n

\u201eMy\u015bl Polska\u201d 1977<\/span><\/span><\/span><\/em><\/p>\n

\n

1<\/a>W.Muszy\u0144ski, <\/i>k<\/i>s. Stanis\u0142<\/i>a<\/i>w Tworkowski<\/i>, [w] M\u0142odzie\u017c w walce o niepodleg\u0142o\u015b\u0107 i granice pa\u0144stwa polskiego 1914-1920, IPN Oddzia\u0142 Warszawa, Warszawa 2018, s.39.<\/p>\n<\/div>\n

\n

2<\/a>www. piusx.org.pl, Pawe\u0142 Siergiejczyk Najwi\u0119ksza zbrodnia w dziejach ludzko\u015bci<\/i> [w] Zawsze wierni, nr 3\/2017(190).<\/p>\n<\/div>\n

\n

3<\/a>S.Tworkowski, Krzy\u017c Dowbora<\/i>, Krak\u00f3w 1986, s.185-186.<\/p>\n<\/div>\n

\n

4<\/a>www.radiomaryja,pl, Patronka Warszawy i Stra\u017cniczka Polski<\/i>, [dost\u0119p:15.11.2025].<\/p>\n<\/div>\n

\n

5<\/a>S.Tworkowski, Krzy\u017c Dowbora<\/i>\u2026, s.171-172.<\/p>\n<\/div>\n

\n

6<\/a>www.piusx.org.pl<\/u><\/a>, Pawe\u0142 Siergiejczyk, Najwi\u0119ksza zbrodnia w dziejach ludzko\u015bci<\/i>, Zawsze Wierni nr 3\/2017(190), [dost\u0119p. 15.11.2025].<\/p>\n<\/div>\n

\n

7<\/a>www.prawy, pl, M.Cywi\u0144ska Ludzie, kt\u00f3rzy g\u0142osz\u0105 warto\u015bci, musz\u0105 post\u0119powa\u0107 w imieniu warto\u015bci i nie pozostawia\u0107 samych kobiet po aborcji<\/i>, [wgl\u0105d:12.11.2025].<\/p>\n<\/div>\n

\n

8<\/a>w<\/u>ww.prawy.pl<\/a>,<\/u> Ks. Tworkowski \u2013 Kapelan Powstania Warszawskiego<\/i>, [dost\u0119p:10.10.2025 r.].<\/p>\n<\/div>\n

\n

9<\/a>Nasz Dziennik, W.Muszy\u0144ski, Niepokorny z Milan\u00f3wka<\/i>, 84(3710) 10 kwietnia 2010 r.<\/p>\n<\/div>\n

\n

10<\/a>Tam\u017ce.<\/p>\n<\/div>\n

\n

11<\/a> www.IDMIN.pl<\/a>, Marta Cywi\u0144ska \u2013 \u201eKsi\u0105dz Stanis\u0142aw Tworkowski: w obronie \u017cycia i narodu\u201d.<\/i> {dost\u0119p:10.11.2025].<\/p>\n<\/div>\n

\n

12<\/a>S.Tworkowski, Kainka<\/i>, Krak\u00f3w 1982, s.96.<\/p>\n<\/div>\n

\n

13<\/a>M.Grzyb, Gorliwy kap\u0142an, \u017co\u0142nierz i szlachcic kurpiowski Ks. Stanis\u0142aw Tworkowski<\/i> [w] Kurpie Najwa\u017cniejsi w dziejach, Ostro\u0142\u0119ka 2014, s.104.<\/p>\n<\/div>\n

\n

14<\/a>Nasz Dziennik, Niepokorny z Milan\u00f3wka<\/i>, 84(3710) 10 kwietnia 2010 r.<\/p>\n<\/div>\n

\n

15<\/a>www.stronazycia.pl<\/a>, Ksi\u0105dz Stanis\u0142aw Tworkowski \u2013 autor powie\u015bci \u201eKainka\u201d<\/i>, [dost\u0119p:16.11.2025r.].<\/p>\n<\/div>\n

\n

16<\/a>www.piusx.org.pl<\/a>, Pawe\u0142 Siergiejczyk, Najwi\u0119ksza zbrodnia w dziejach ludzko\u015bci,<\/i> Zawsze Wierni nr 3\/2017(190), [dost\u0119p. 15.11.2025].<\/p>\n<\/div>\n

\n

17<\/a>www.stowarzyszeniefidesetratio.pl<\/a>, dr Antoni Zi\u0119ba Mi\u0142o\u015b\u0107 chroni \u017cycie od pocz\u0119cia<\/i>, [dost\u0119p:15.11.2025 r.].<\/p>\n<\/div>\n

\n

18<\/a>www.gazetawarszawska.com<\/a>, Niepokorny z Milan\u00f3wka Ksi\u0105dz Tworkowski<\/i>,[dost\u0119p:15.11.2025 r.].<\/p>\n<\/div>\n

\n

19<\/a>My\u015bl Polska, Odezwa do wszystkich uczciwych Polak\u00f3w,<\/i> nr783\/784, Rok XXXV, nr 17\/18, 1 wrze\u015bnia\/15 wrze\u015bnia 1977.<\/p>\n<\/div>\n

\n

20<\/a> www.wpolityce.pl<\/a>, histoia, Historyczny Komitet za \u017cyciem. Dzi\u015b nikt nie pami\u0119ta o dzia\u0142aczach Komitetu, mimo i\u017c \u017cyj\u0105 i s\u0105 nadal aktywni.<\/i><\/span><\/span><\/span>[dost\u0119p:15.11.2025 r.].<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<\/div>\n

\n

21<\/a> Www.senata.gov.pl<\/a>, Komisje Senackie, <\/span><\/span>\u00a0<\/b><\/span><\/span><\/span><\/em>Posiedzenie Komisji Ustawodawczej (nr 196) w dniu 14-11-2017, <\/span><\/span><\/span><\/em>dost\u0119p: 15.11.205 r.].<\/span><\/span><\/span><\/em><\/p>\n<\/div>\n

<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Ks. pra\u0142at p\u0142k Stanis\u0142aw Tworkowski (1901-1999) uwa\u017ca\u0142, \u017ce jego obowi\u0105zkiem jako kap\u0142ana i patrioty jest walka o wielk\u0105 i katolick\u0105 Polsk\u0119, kraj nowoczesny, ale wierny Chrystusowi1. Wierno\u015b\u0107 ta, przejawia\u0142a si\u0119 w wielu kartach jego \u017cycia, a jedna z nich m\u00f3wi o obronie \u017cycia pocz\u0119tego. Kap\u0142an ten, obok Walentego Majda\u0144skiego i paulina o. Krzysztofa Kotnisa, sta\u0142 si\u0119 jednym z najbardziej znanych… Read more »<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":43380,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":["post-43377","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualnosci"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/43377","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=43377"}],"version-history":[{"count":3,"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/43377\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":43382,"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/43377\/revisions\/43382"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/43380"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=43377"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=43377"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=43377"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}