{"id":43478,"date":"2025-12-05T07:11:04","date_gmt":"2025-12-05T05:11:04","guid":{"rendered":"http:\/\/edabrowka.net\/?p=43478"},"modified":"2025-12-05T10:49:29","modified_gmt":"2025-12-05T08:49:29","slug":"moje-spotkania-z-ks-pralatem-plk-stanislawem-tworkowskim-1901-1999","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/edabrowka.net\/?p=43478","title":{"rendered":"Moje spotkania z ks. pra\u0142atem p\u0142k Stanis\u0142awem Tworkowskim (1901-1999)"},"content":{"rendered":"

\"\"Ksi\u0119dza Stanis\u0142awa Tworkowskiego nie dane mi by\u0142o spotka\u0107 osobi\u015bcie, chocia\u017c od dzieci\u0144stwa mieszkam w D\u0105br\u00f3wce. Pami\u0119tam dzie\u0144 jego ostatniej drogi z D\u0105br\u00f3wki do kadzidla\u0144skiej \u015bwi\u0105tyni, a nast\u0119pnie do rodzinnego grobu na tamtejszym cmentarzu. W m\u0142odo\u015bci ks. Tworkowski kilka lat mieszka\u0142 w D\u0105br\u00f3wce, tu te\u017c u bratanka Stanis\u0142awa i jego rodziny, sp\u0119dzi\u0142 ostatni okres swego \u017cycia. Rodzin\u0119 Tworkowskich znam bardzo dobrze. Moi rodzice przyja\u017anili si\u0119 z ni\u0105. Zacni ludzie. O tym, \u017ce u tej rodziny mieszka wa\u017cny ksi\u0105dz Warszawy, m\u00f3wi\u0142o si\u0119 wiele po\u015br\u00f3d miejscowej ludno\u015bci. Nikt jednak nie zna\u0142 dok\u0142adnie szczeg\u00f3\u0142\u00f3w.<\/span><\/span><\/p>\n

Pawe\u0142 Niedba\u0142a z D\u0105br\u00f3wki tak wspomina sw\u00f3j kontakt z kap\u0142anem: <\/span><\/span>Odwiedzi\u0142em ks. Pra\u0142ata na kilka miesi\u0119cy przed jego \u015bmierci\u0105, Jedyny raz widzia\u0142em go \u017cywego przez ok 3 godz. Samo p\u00f3j\u015bcie na spotkanie z tak\u0105 Legend\u0105, o kt\u00f3rym du\u017co s\u0142ysza\u0142em i czyta\u0142em oraz po prostu wiedzia\u0142em, wywo\u0142ywa\u0142o dreszczyk emocji. Od razu znale\u017ali\u015bmy wsp\u00f3lny j\u0119zyk, ksi\u0105dz by\u0142 bardzo ucieszony, \u017ce spotka\u0142 si\u0119 z bratni\u0105 dusz\u0105. Dla mnie najciekawsze by\u0142y jego wspomnienia, a m\u00f3wi\u0142 pi\u0119knie. Natomiast bardzo bola\u0142 nad ruinizacj\u0105 ko\u015bcio\u0142a. By\u0142 osob\u0105 duchown\u0105, ale by\u0142 to bardzo \u015bwiadomy politycznie narodowiec – tak jak ponad 90% przedwojennego duchowie\u0144stwa, w tym np. biskup \u0142om\u017cy\u0144ski Stanis\u0142aw Kostka \u0141ukomski. Odchodz\u0105c uca\u0142owa\u0142em jego kap\u0142a\u0144sk\u0105 d\u0142o\u0144, on mi zrobi\u0142 znak krzy\u017ca na czole. Niezapomniane prze\u017cycie. Ogromnie si\u0119 ciesz\u0119, \u017ce posta\u0107 ta zosta\u0142a tak pi\u0119knie uhonorowana w Kadzidle.<\/i><\/span><\/span>1<\/sup><\/a><\/span><\/span><\/p>\n

Moje osobiste spotkania z ks. Stanis\u0142awem rozpocz\u0119\u0142y si\u0119 ok. 2015 roku, kiedy to w wiosce zosta\u0142o za\u0142o\u017cone Stowarzyszenie Spo\u0142eczno-Kulturalne \u201eBar\u0107\u201d i rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 m.in. proces zbierania wszelkich danych o D\u0105br\u00f3wce i okolicach. Nale\u017ca\u0142em i ja do tej organizacji pozarz\u0105dowej. Dzia\u0142alno\u015b\u0107 spo\u0142eczna poci\u0105ga\u0142a mnie od zawsze. W ramach stowarzyszenia pojawi\u0142y si\u0119 w\u00f3wczas pierwsze informacje o ksi\u0119dzu na stronie internetowej <\/span><\/span>www.dabrowka-barc.pl<\/span><\/span><\/a><\/u><\/span>, kt\u00f3r\u0105 prowadzi\u0142o stowarzyszenie. Notki te sta\u0142y si\u0119 potem coraz cz\u0119stsze, a\u017c na dobre zago\u015bci\u0142y na \u0142amach tej strony. Po rozwi\u0105zaniu stowarzyszenia, w sierpniu 2019 roku, strona zmieni\u0142a nazw\u0119 na <\/span><\/span>www.edabrowka.net<\/span><\/span><\/a><\/u><\/span> i sta\u0142a si\u0119 moj\u0105 prywatn\u0105 dzia\u0142alno\u015bci\u0105. <\/span><\/span><\/p>\n

W 2016 roku do moich r\u0105k trafi\u0142a ksi\u0105\u017cka ksi\u0119dza \u201eKrzy\u017c Dowbora\u201d, kt\u00f3ra da\u0142a mocny i \u017cywy impuls do zg\u0142\u0119biania wszystkiego co zwi\u0105zane by\u0142o z ks. Stanis\u0142awem. Ksi\u0105\u017ck\u0119 udost\u0119pni\u0142a mi rodzina Tworkowskich z D\u0105br\u00f3wki. Potem, poszukuj\u0105c materia\u0142\u00f3w zwi\u0105zanych z Kurpiowszczyzn\u0105 odnalaz\u0142em biogram ksi\u0119dza autorstwa dr Stanis\u0142aw Pajki.2<\/sup><\/a> Systematycznie wrasta\u0142o moje zainteresowanie osob\u0105 ksi\u0119dza. W 2021 roku sta\u0142em si\u0119 nawet autorem artyku\u0142u \u201eKilka s\u0142\u00f3w o \u017cyciu ks. Stanis\u0142awa Tworkowskiego\u201d, kt\u00f3ry ukaza\u0142 si\u0119 w Gminnym Biuletynie Informacyjnym \u201eWie\u015bci Gminne\u201d3<\/sup><\/a>. Nast\u0119pnie w 2023 roku periodyk \u201eO sobie, o naszej ziemi\u201d <\/span><\/span>\u00a0wydawany przez Zesp\u00f3\u0142 Szk\u00f3\u0142 SIGE im. Karola Adamieckiego w Ostro\u0142\u0119ce na swych stronach zawiera\u0142 m\u00f3j artyku\u0142 \u201eCz\u0142owiek, o kt\u00f3rym nie wolno zapomnie\u0107\u201d.4<\/sup><\/a>,<\/span><\/span><\/span> W mi\u0119dzyczasie, p<\/span><\/span>ierwsze drobne wzmianki prasowe, encyklopedyczne informacje wci\u0105\u017c pomna\u017ca\u0142y si\u0119. Rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 powolny proces wchodzenia w bogactwo i g\u0142\u0119bi\u0119 \u017cycia ks. Stanis\u0142awa. <\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Gromadz\u0105c materia\u0142y o lokalnych dziejach, co i rusz w nich pojawia\u0142a si\u0119 osoba ksi\u0119dza, jako wa\u017cnego Kurpia patrioty, kultywuj\u0105cego rodzinne tradycje i zwyczaje. Zwi\u0105zek Kurpi\u00f3w w swej publikacji <\/span><\/span>\u201eKurpie Najwa\u017cniejsi w dziejach\u201d wydanej w 2014 roku, ks. Stanis\u0142awa zalicza do grona 47 postaci uznanych za osoby, kt\u00f3re wnios\u0142y istotny wk\u0142ad w region kurpiowski.5<\/sup><\/a> Utrwalone na pi\u015bmie gadki kurpiowskie stanowi\u0105 nieoceniony materia\u0142 w poznawaniu kurpiowskiej mowy. <\/span><\/span><\/span>W dziejach narodowych osoba kap\u0142ana obecna by\u0142a m.in. w dziejach wojny 1920, w \u017cyciu jednego z ojc\u00f3w Niepodleg\u0142ej Polski Romana Dmowskiego, wydarzeniach powstania warszawskiego, czy w ruchu obrony \u017cycia nienarodzonych. Ks. Tworkowski jako dzia\u0142acz narodowy zaznacza sw\u00f3j udzia\u0142 tak\u017ce w losach D\u0105br\u00f3wki. Film \u201eA jednak Polska 1918 -1921\u201d zawiera wspomnienia \u017co\u0142nierza Stanis\u0142awa Tworkowskiego. \u015awiadectwa o jego pos\u0142udze kap\u0142a\u0144skiej podczas powstania warszawskiego obecne s\u0105 w audycjach na falach Radia Maryja czy TV TRWAM. Po \u015bmierci kap\u0142ana jego przyjaciele i wsp\u00f3\u0142pracownicy czyni\u0105 starania upami\u0119tniaj\u0105ce tego wielkiego Kurpia i Polaka. Dowodz\u0105 tego m.in. filmy Centrum Edukacyjnego Polska zamieszczane na YOU TUBE. Roman Mossakowski, Jerzy Zieli\u0144ski, Micha\u0142 Witas, Anna Mandela, Marta Cywi\u0144ska, Wojciech Muszy\u0144ski to przyk\u0142adowe osoby promuj\u0105ce \u017cycie i dzia\u0142o ksi\u0119dza. Od Jerzego Zieli\u0144skiego otrzyma\u0142em m.in. zdj\u0119cia kap\u0142ana i p\u0142yt\u0119 CD z utrwalonymi wspomnieniami Niepokornego z Milan\u00f3wka. Dane mi by\u0142o pozna\u0107 wi\u0119kszo\u015b\u0107 przytoczonych os\u00f3b i nadal z nimi utrzymuj\u0119 kontakt. To w\u0142a\u015bnie Pan Jerzy Zieli\u0144\u015bki przekaza\u0142 mi bardzo cenne i znamienne s\u0142owa Romana Dmowskiego skierowane do ksi\u0119dza Stanis\u0142awa i jego kolegi kap\u0142ana, wypowiedziane podczas jednych ze spotka\u0144 zacnego grona dzia\u0142aczy narodowych. Roman Dmowski przemawiaj\u0105c wskaza\u0142 na m\u0142odych kap\u0142an\u00f3w i rzek\u0142:\u00a0\u201eTacy jak ci dwaj, uratuj\u0105 Polsk\u0119\u201d. <\/i>S\u0142owa ta wywar\u0142y trwa\u0142y \u015blad w \u017cyciu ksi\u0119dza Tworkowskiego i na sta\u0142e przybli\u017cy\u0142y go do Romana Dmowskiego. Poznawanie tw\u00f3rczo\u015bci pisarskiej kap\u0142ana, to kolejne spotkania z nim, pozwalaj\u0105ce na odkrycie warto\u015bci bliskich temu kap\u0142a\u0144skiemu sercu. Lektura ksi\u0105\u017cek: Krzy\u017c Dowbora, Kainka, Podniebny lot, Ostatni zrzut, Bohaterstwo, Korale, W b\u0142\u0119kitach, Polska bez \u017byd\u00f3w jest dobrym tego przyk\u0142adem. Co jaki\u015b czas spotykam si\u0119 z ksi\u0119dzem Stanis\u0142awem Tworkowski stoj\u0105c nad jego grobem w Kadzidle. Z tego miejsca wo\u0142a on o kontynuowanie walki o Wielk\u0105 katolick\u0105 Polsk\u0119. Spotykam go na skwerze przyko\u015bcielnym w Kadzidle nosz\u0105cym jego imi\u0119 i krzy\u017cu przy drodze do Piaseczni. Natomiast, wycinek z warszawskiej prasy, kt\u00f3ry otrzyma\u0142em od wspomnianej rodziny Tworkowskich, z artyku\u0142em \u201eJestem \u015bwiadkiem stulecia\u201d, jest dla mnie nieocenion\u0105 pami\u0105tk\u0105. Owa nota prasowa w telegraficznym skr\u00f3cie przybli\u017ca osob\u0119 kap\u0142ana, tu\u017c po jego \u015bmierci.6<\/sup><\/a><\/span><\/span><\/p>\n

Inn\u0105, a zarazem wymagaj\u0105c\u0105 form\u0105 spotka\u0144 z ksi\u0119dzem, jest podejmowany trud pisania artyku\u0142\u00f3w tematycznych zwi\u0105zanych z jego osob\u0105. Pozwala to na pe\u0142niejsze dostrze\u017cenie bogactwa \u017cycia tego <\/span><\/span>wybitnego kap\u0142ana, patrioty i dzia\u0142acza zas\u0142u\u017conego dla Polski i Kurpiowszczyzny.\u00a0<\/span><\/span><\/span> Dotychczas podj\u0119to pr\u00f3b\u0119 ukazania roli i miejsca Kurpi\u00f3w w jego \u017cyciu i tw\u00f3rczo\u015bci, dzia\u0142a\u0144 w obronie dzieci nienarodzonych, czy ukazania jego jako wychowawcy m\u0142odzie\u017cy. Kolejne zagadnienia czekaj\u0105 na opracowanie lub s\u0105 w przygotowaniu.<\/span><\/span><\/p>\n

\u017bycie kap\u0142ana i \u017co\u0142nierza ma co\u015b wsp\u00f3lnego, bowiem ich warto\u015b\u0107 mierzy si\u0119 skal\u0105 po\u015bwi\u0119cenia i ofiary, wyrzeczenia si\u0119 samego siebie na rzecz idei wy\u017cszych ponad wszelk\u0105 doczesno\u015b\u0107. Tak te\u017c, ca\u0142e \u017cycie ks. Stanis\u0142awa Tworkowskiego mo\u017cna zawrze\u0107 w s\u0142owach: „B\u00f3g, Honor, Ojczyzna”. S\u0142owa tej dewizy wojskowej dobrze oddaj\u0105 bogactwo \u017cycia, pracy, po\u015bwi\u0119cenia i cierpienia kap\u0142ana. By\u0142 on \u017co\u0142nierzem z broni\u0105 w r\u0119ku i \u017co\u0142nierzem Boga. Walczy\u0142 w obronie Ojczyzny i wiary. Czyni\u0142 to ju\u017c od wczesnego dzieci\u0144stwa do ostatnich swych dni. Przywo\u0142ana dewiza wojskowa symbolizuje najwa\u017cniejsze polskie warto\u015bci, kt\u00f3re mocno wry\u0142y si\u0119 w \u017cycie tego\u017c kap\u0142ana i \u017co\u0142nierza, mi\u0142o\u015bnika ziemi kurpiowskiej, wychowawcy m\u0142odzie\u017cy, harcerza, obro\u0144c\u0119 \u017cycia nienarodzonych, dzia\u0142acza politycznego, kapelana na Pawiaku, pisarza, publicyst\u0119. Has\u0142o stanowi moralno-duchow\u0105 triad\u0119, kt\u00f3ra ma budowa\u0107 to\u017csamo\u015b\u0107 narodow\u0105 i wychowywa\u0107 w duchu patriotyzmu. <\/span><\/span><\/span>B\u00f3g:<\/b><\/span><\/span><\/span>\u00a0Wskazuje na warto\u015bci religijne, kt\u00f3re s\u0105 fundamentem to\u017csamo\u015bci Polak\u00f3w. <\/span><\/span><\/span>Honor:<\/b><\/span><\/span><\/span>\u00a0Symbolizuje zasady moralne, prawo\u015b\u0107 i godno\u015b\u0107, kt\u00f3re s\u0105 niezmienne w ka\u017cdej sytuacji. <\/span><\/span><\/span>Ojczyzna:<\/b><\/span><\/span><\/span>\u00a0Oznacza wierno\u015b\u0107 pa\u0144stwu, histori\u0119 i tradycj\u0119 narodow\u0105.\u00a0Takim tez by\u0142 ks. pra\u0142at p\u0142k Stanis\u0142aw Tworkowski.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Ks. pra\u0142at p\u0142k Stanis\u0142aw Tworkowskie zmar\u0142 w D\u0105br\u00f3wce, w niedziel\u0119 07 marca 1999 roku, w wieku 98 lat, z tego w kap\u0142a\u0144stwie 73 lata. Spocz\u0105\u0142 w grobie rodzinnym na cmentarzu w Kadzidle.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Mo\u017ce znajdzie si\u0119 \u017cyczliwa osoba lub instytucja, kt\u00f3ra zechce wyda\u0107 publikacj\u0119 o tym wielkim patriocie i Kurpiu? Materia\u0142y s\u0105, tylko sk\u0142ada\u0107 i do druku. Ten kap\u0142an to wsp\u00f3lne bogactwo Kurpiowszczyzny, zw\u0142aszcza gmin Kadzid\u0142o i Lelis.<\/h3>\n

Krzysztof Bulak<\/p>\n

D\u0105br\u00f3wka 05 grudnia 2025 roku<\/p>\n

\n

1<\/a> www.edabrowka.net<\/span><\/a><\/u><\/span>, \u015awiadectwo mieszka\u0144ca D\u0105br\u00f3wki, [dost\u0119p: 01.12.2025 r.].<\/span><\/p>\n<\/div>\n

\n

2<\/a> S.Pajka, <\/span><\/span>\u201eS\u0142ownik biograficzny Kurpiowszczyzny XX wieku, Kadzid\u0142o 2008.<\/span><\/span><\/span><\/h3>\n<\/div>\n
\n

3<\/a> \u201eWie\u015bci Gminne\u201d, nr 1(94) stycze\u0144 2021. s.8.<\/span><\/p>\n<\/div>\n

\n

4<\/a> \u201eO sobie, o naszej ziemi\u201d, nr 2 (52) 2023, s.6.<\/p>\n<\/div>\n

\n

5<\/a>Kurpie. Najwa\u017cniejsi w dziejach, Ostro\u0142\u0119ka 2014, s.99-108.<\/p>\n<\/div>\n

\n

6<\/a> Wycinek prasowy znajduje si\u0119 w zbiorach autora.<\/p>\n<\/div>\n

<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Ksi\u0119dza Stanis\u0142awa Tworkowskiego nie dane mi by\u0142o spotka\u0107 osobi\u015bcie, chocia\u017c od dzieci\u0144stwa mieszkam w D\u0105br\u00f3wce. Pami\u0119tam dzie\u0144 jego ostatniej drogi z D\u0105br\u00f3wki do kadzidla\u0144skiej \u015bwi\u0105tyni, a nast\u0119pnie do rodzinnego grobu na tamtejszym cmentarzu. W m\u0142odo\u015bci ks. Tworkowski kilka lat mieszka\u0142 w D\u0105br\u00f3wce, tu te\u017c u bratanka Stanis\u0142awa i jego rodziny, sp\u0119dzi\u0142 ostatni okres swego \u017cycia. Rodzin\u0119 Tworkowskich znam bardzo dobrze…. Read more »<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":37467,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":["post-43478","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualnosci"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/43478","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=43478"}],"version-history":[{"count":5,"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/43478\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":43486,"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/43478\/revisions\/43486"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=43478"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=43478"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=43478"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}