{"id":44590,"date":"2026-02-17T16:28:21","date_gmt":"2026-02-17T14:28:21","guid":{"rendered":"http:\/\/edabrowka.net\/?p=44590"},"modified":"2026-02-17T16:47:26","modified_gmt":"2026-02-17T14:47:26","slug":"okiem-mieszkanca-urzednicze-50-25-zl-za-godzine-pracy","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/edabrowka.net\/?p=44590","title":{"rendered":"Okiem mieszka\u0144ca – urz\u0119dnicze 50, 25 z\u0142 za godzin\u0119 pracy"},"content":{"rendered":"

\"\"Rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 nowy etap w dziejach lokalnego \u017cycia samorz\u0105dowego, urz\u0105d gminy wszcz\u0105\u0142 dzia\u0142ania polegaj\u0105ce na \u017c\u0105daniu op\u0142at za udost\u0119pnienie informacji publicznej. Czy s\u0142usznie i w jakim celu to czyni?<\/p>\n

Jeden z mieszka\u0144c\u00f3w gminy Lelis wnioskowa\u0142 o udost\u0119pnienie danych zwi\u0105zanych z nagrodami w\u00f3jta dla os\u00f3b wyr\u00f3\u017cniaj\u0105cych si\u0119 w dzia\u0142alno\u015bci spo\u0142ecznej, kulturalnej, sportowej lub podejmuj\u0105cych inne formy aktywno\u015bci obywatelskie zaspokaj\u0105ce zbiorowe potrzeby spo\u0142eczno\u015bci lokalnej gminy Lelis. Jako pomys\u0142odawca tej formy nagradzania mieszka\u0144c\u00f3w r\u00f3wnie\u017c pozna\u0142bym ch\u0119tnie te dane. Wa\u017cne jest to chocia\u017cby z tego wzgl\u0119du,, i\u017c niekt\u00f3re wnioski w tym przedmiocie nie zosta\u0142y uwzgl\u0119dnione przez w\u00f3jta. Smaku sprawie dodaje fakt, i\u017c s\u0105 to osoby powszechnie znane i robi\u0105ce naprawd\u0119 du\u017co dobrej roboty nie tylko dla naszej gminnej wsp\u00f3lnoty.<\/p>\n

Jak wiemy dzia\u0142alno\u015b\u0107 publiczna jest jawna, zw\u0142aszcza kiedy dotyczy finans\u00f3w. Obywatele maj\u0105\u00a0<\/span>prawo\u00a0<\/span>do\u00a0<\/span>uzyskiwania\u00a0<\/span>informacji\u00a0<\/span>o\u00a0<\/span>dzia\u0142alno\u015bci\u00a0<\/span>organ\u00f3w\u00a0<\/span>w\u0142adzy\u00a0<\/span>publicznej,\u00a0<\/span>co\u00a0<\/span>sprzyja <\/span>przejrzysto\u015bci\u00a0<\/span>i\u00a0<\/span>odpowiedzialno\u015bci\u00a0<\/span>w\u00a0<\/span>administracji\u00a0<\/span>publicznej. Tyle teoria, a praktyka? Coraz wi\u0119cej schod\u00f3w, i to coraz bardziej wymy\u015blne. Tak, aby zniech\u0119ci\u0107 mieszka\u0144ca, aby mia\u0142 pod g\u00f3rk\u0119. Tak to si\u0119 dzieje kiedy nie ponosi si\u0119 \u017cadnej odpowiedzialno\u015bci.<\/span><\/p>\n

Nowy spos\u00f3b na „jawno\u015b\u0107 urz\u0119du”, czyli \u017c\u0105danie op\u0142aty za udost\u0119pnienie informacji publicznej. Niewa\u017cne czy jest to zgodne z prawem lub nie. Wa\u017cne, aby tej informacji nie udost\u0119pni\u0107, bo i po co mieszka\u0144cy maj\u0105 wiedzie\u0107, Maj\u0105 bowiem wiedzie\u0107 tyle, ile ile uwa\u017ca urz\u0105d. Po co ma ich bole\u0107 g\u0142owa. Je\u017celi urz\u0105d zamierza pobra\u0107 op\u0142at\u0119 (cho\u0107by w symbolicznej wysoko\u015bci), powinien powiadomi\u0107 wnioskodawc\u0119 o jej wysoko\u015bci, przyczynach poboru oraz sposobie kalkulacji.\u00a0<\/span><\/p>\n

Wojew\u00f3dzki S\u0105d Administracyjny w Bia\u0142ymstoku uchyli\u0142 zaskar\u017cony akt. S\u0105d zwr\u00f3ci\u0142 uwag\u0119, \u017ce udost\u0119pnienie informacji publicznej pozostaje nieodp\u0142atne. Wyj\u0105tek od zasady bezp\u0142atnego dost\u0119pu do informacji publicznej dotyczy poniesienia przez podmiot zobowi\u0105zany dodatkowych koszt\u00f3w i znajduje zastosowanie w dw\u00f3ch przypadkach. Pierwszy z nich obejmuje koszty zwi\u0105zane ze wskazanym we wniosku sposobem udost\u0119pnienia informacji, innym ni\u017c jedna z form okre\u015blonych w art. 12 ust. 2 pkt 2 ustawy o dost\u0119pie do informacji publicznej, za\u015b drugi wi\u0105\u017ce si\u0119 z konieczno\u015bci\u0105 przekszta\u0142cenia informacji w form\u0119 wskazan\u0105 we wniosku. Musz\u0105 to by\u0107 koszty dodatkowe, a wi\u0119c koszty ustalane ka\u017cdorazowo przy realizacji danego wniosku, wykraczaj\u0105ce poza normalne koszty funkcjonowania danego podmiotu.<\/p>\n

Urz\u0105d Gminy w Lelisie poda\u0142 jedynie, i\u017c koszty przygotowania informacji to jedna dni\u00f3wka pracownika na stanowisku inspektora i wynosi 1 dzie\u0144 pracy w wymiarze 8 godzin. Wynagrodzenie pracownika wynosi 50,25 z\u0142 za godzin\u0119 pracy, co daje 402 z\u0142 za dni\u00f3wk\u0119. Czy w ten spos\u00f3b ustalon\u0105 op\u0142at\u0119 mo\u017cna podda\u0107 kontroli? Raczej nie, bo w pi\u015bmie do wnioskodawcy urz\u0105d nie zawar\u0142 \u017cadnej dodatkowej argumentacji, kt\u00f3ra uzasadnia\u0142aby jego stanowisko co do konieczno\u015bci poniesienia takich koszt\u00f3w. Obowi\u0105zkiem podmiotu, kt\u00f3ry chce zrekompensowa\u0107 sobie koszty udzielenia odpowiedzi wnioskodawcy, jest bowiem w pierwszej kolejno\u015bci rozwa\u017cenie, czy informacja mo\u017ce by\u0107 udost\u0119pniona nieodp\u0142atnie (art. 13 ust. 2 i art. 14 ust. 2 u.d.i.p.). A wi\u0119c np. przez ewentualn\u0105 zmian\u0119 formy udost\u0119pnienia informacji, a nast\u0119pnie poinformowanie o tym wnioskodawcy. W przeciwnym wypadku dosz\u0142oby do sytuacji, \u017ce decyzja o zmonetyzowaniu informacji nale\u017ca\u0142aby arbitralnie do zobowi\u0105zanego podmiotu.<\/span><\/p>\n

Ponadto, urz\u0105d nie wskaza\u0142 w jaki spos\u00f3b ustalono ilo\u015b\u0107 godzin potrzebnych do przygotowania wnioskowanej informacji. Nie zawieraj\u0105c \u017cadnego uzasadnienia w tym wzgl\u0119dzie, r\u00f3wnie dobrze urz\u0105d m\u00f3g\u0142by przyj\u0105\u0107 np. 100 godzin. Jednocze\u015bnie, koszty osobowe (koszty pracy) mog\u0105 by\u0107 traktowane jako dodatkowe koszty w rozumieniu art. 15 ust. 1 u.d.i.p., pod warunkiem, \u017ce podmiot wyka\u017ce potrzeb\u0119 zatrudnienia dodatkowej osoby do udzielenia informacji lub zap\u0142acenia za nadgodziny pracownikowi. Wa\u017cne jest tak\u017ce, by poda\u0107 spos\u00f3b wyliczenia op\u0142aty oraz wykaza\u0107, \u017ce jej wysoko\u015b\u0107 odpowiada rzeczywi\u015bcie poniesionym kosztom. – zob. Wyrok WSA w Bia\u0142ymstoku z 11 lipca 2024 r., sygn. akt II SA\/Bk 331\/24.<\/em><\/strong><\/p>\n

Czy\u017c wyroki s\u0105dowe nie s\u0105 lektur\u0105 obowi\u0105zkow\u0105 lokalnej administracji samorz\u0105dowej? Jaki zatem mo\u017ce by\u0107 ukryty cel rozpocz\u0119cia takich praktyk przez Urz\u0105d Gminy Lelis? Poszukajmy odpowiedzi w odwrotny spos\u00f3b, mianowicie czemu nie s\u0142u\u017cy tego rodzaju postawa urz\u0119du? Kilka przyk\u0142ad\u00f3w:<\/p>\n