{"id":44931,"date":"2026-03-11T09:36:05","date_gmt":"2026-03-11T07:36:05","guid":{"rendered":"http:\/\/edabrowka.net\/?p=44931"},"modified":"2026-03-11T09:36:05","modified_gmt":"2026-03-11T07:36:05","slug":"w-dniu-soltysa","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/edabrowka.net\/?p=44931","title":{"rendered":"W Dniu So\u0142tysa"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">S\u0142owo so\u0142tys pochodzi z\u00a0j\u0119zyka niemieckiego i\u00a0oznacza tego, kt\u00f3ry wskazuje winnego. So\u0142tys w\u00a0\u015bredniowieczu by\u0142 postawiony przez feudalnego pana na czele wsi, lokowanej na prawie niemieckim. So\u0142tys by\u0142 zatem wiejskim s\u0119dzi\u0105 oraz zasad\u017ac\u0105 lokatorem), czyli tym, kt\u00f3ry w&nbsp;imieniu w\u0142a\u015bciciela ziemi i&nbsp;na podstawie uzyskanego od niego przywileju lokacyjnego zajmowa\u0142 si\u0119 organizacj\u0105 zak\u0142adanej miejscowo\u015bci, tworzeniem miejsc do prowadzenia handlu oraz sprowadzaniem potrzebnych fachowc\u00f3w i&nbsp;osiedlaniem ich na terenie obj\u0119tym lokacj\u0105. Dla wsi najwa\u017cniejszy by\u0142 w\u00f3wczas m\u0142ynarz, kowal, specjalista od osuszania grunt\u00f3w, dla miast za\u015b \u2013 rzemie\u015blnicy r\u00f3\u017cnych specjalno\u015bci oraz kupcy i&nbsp;to za ich sprowadzenie odpowiada\u0142 w\u00f3wczas so\u0142tys.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">So\u0142tysem m\u00f3g\u0142 zosta\u0107 w\u00f3wczas szlachcic, mieszczanin, a&nbsp;w&nbsp;p\u00f3\u017aniejszym okresie tak\u017ce bogaty ch\u0142op. Do praw so\u0142tysa nale\u017ca\u0142o zbieranie czynszu, przewodniczenie \u0142awie wiejskiej, partycypowanie w&nbsp;dochodach feuda\u0142a (1\/6 czynsz\u00f3w i&nbsp;1\/3 kar s\u0105dowych), prawo posiadania jatek (kramy rze\u017anicze), karczmy, m\u0142yna, itp. Mia\u0142 tak\u017ce obowi\u0105zek konnej s\u0142u\u017cby wojskowej, a&nbsp;w&nbsp;czasie wojny musia\u0142 stawi\u0107 si\u0119 z&nbsp;oddzia\u0142em z\u0142o\u017conym z&nbsp;ch\u0142op\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Znaczenie spo\u0142eczne i\u00a0ekonomiczne so\u0142tys\u00f3w by\u0142o wzgl\u0119dnie mocne, a\u00a0bywa\u0142o cz\u0119stym zjawisko przenoszenia si\u0119 so\u0142tys\u00f3w lub ich dzieci do stanu rycerskiego. So\u0142tysi szybko bogacili si\u0119, st\u0105d by\u0107 mo\u017ce powsta\u0142o powiedzenie \u201eso\u0142tys na zagrodzie, r\u00f3wny wojewodzie\u201d? Potencja\u0142 so\u0142tys\u00f3w bywa\u0142 na tyle silny, \u017ce ekonomicznie przewy\u017cszali czasem drobne rycerstwo. Z\u00a0tego wzgl\u0119du szlachta wymog\u0142a na kr\u00f3lu Jagielle Statut warcki (1423r.), na mocy kt\u00f3rego szlachcice mogli wykupywa\u0107 so\u0142ectwa. Z\u00a0biegiem czasu od wieku XV do XVII so\u0142tysi stali si\u0119 nadzorcami pa\u0144szczy\u017anianymi i\u00a0pomocnikami w\u0142a\u015bcicieli wsi&#8230;. cyt. <a href=\"https:\/\/wir.org.pl\/asp\/soltys-lider-lokalnej-spolecznosci,1,artykul,1,4424\">https:\/\/wir.org.pl\/asp\/soltys-lider-lokalnej-spolecznosci,1,artykul,1,4424<\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"743\" height=\"720\" src=\"http:\/\/edabrowka.net\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/image-10.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-44932\" srcset=\"http:\/\/edabrowka.net\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/image-10.png 743w, http:\/\/edabrowka.net\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/image-10-300x291.png 300w, http:\/\/edabrowka.net\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/image-10-624x605.png 624w\" sizes=\"auto, (max-width: 743px) 100vw, 743px\" \/><\/figure>\n<div style=text-align:left;><\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>S\u0142owo so\u0142tys pochodzi z\u00a0j\u0119zyka niemieckiego i\u00a0oznacza tego, kt\u00f3ry wskazuje winnego. So\u0142tys w\u00a0\u015bredniowieczu by\u0142 postawiony przez feudalnego pana na czele wsi, lokowanej na prawie niemieckim. So\u0142tys by\u0142 zatem wiejskim s\u0119dzi\u0105 oraz zasad\u017ac\u0105 lokatorem), czyli tym, kt\u00f3ry w&nbsp;imieniu w\u0142a\u015bciciela ziemi i&nbsp;na podstawie uzyskanego od niego przywileju lokacyjnego zajmowa\u0142 si\u0119 organizacj\u0105 zak\u0142adanej miejscowo\u015bci, tworzeniem miejsc do prowadzenia handlu oraz sprowadzaniem potrzebnych fachowc\u00f3w i&nbsp;osiedlaniem&#8230; <a href=\"http:\/\/edabrowka.net\/?p=44931\">Read more &raquo;<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":44932,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":["post-44931","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualnosci"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/44931","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=44931"}],"version-history":[{"count":1,"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/44931\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":44933,"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/44931\/revisions\/44933"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/44932"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=44931"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=44931"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=44931"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}