{"id":46818,"date":"2026-09-30T14:43:59","date_gmt":"2026-09-30T12:43:59","guid":{"rendered":"https:\/\/edabrowka.net\/?p=46818"},"modified":"2026-09-30T14:54:51","modified_gmt":"2026-09-30T12:54:51","slug":"dzieje-gminnej-oswiaty-cd-lelis","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/edabrowka.net\/?p=46818","title":{"rendered":"Dzieje gminnej o\u015bwiaty cd. – Lelis"},"content":{"rendered":"

Lelis<\/b><\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Pierwsza powszechna szkola w Lelisie narodzi\u0142a si\u0119 wraz z odzyskaniem niepodleg\u0142o\u015bci w 1918 roku. Powo\u0142ano j\u0105 z inicjatywy ks. Jagodzi\u0144skiego, Ja<\/span>na<\/span> Parzycha i W\u0142adys\u0142awa Pysk\u0142o. Pocz\u0105tkowo mie\u015bci\u0142a si\u0119 w prywatnym budynku Franciszka Mroza. Pionierk\u0105 kadry nauczycielskiej by\u0142a Stefania Orzechowska. <\/span>W okresie mi\u0119dzywojennym szko\u0142a by\u0142a skromn\u0105 plac\u00f3wk\u0105 <\/span>j<\/span>ednoklasow\u0105, realizuj\u0105c\u0105 program klas I\u2013III.<\/span><\/span> w kt\u00f3rej wynagrodzenie nauczycieli stanowi\u0142o tzw. zsyp\u201d \u2013 czyli dary \u017cywno\u015bciowe <\/span>od rodzic\u00f3w<\/span>. Od rodzic\u00f3w. Mimo trudnych warunk\u00f3<\/span>w<\/span> szko\u0142a systematycznie rozrasta\u0142a si\u0119<\/span>1<\/sup><\/a>.<\/span>W roku 1922 w\u00a0szkole w\u00a0Lelisie uczy\u0142o si\u0119 44 uczni\u00f3w, a\u00a0w 1932 r. \u2013 65 uczni\u00f3w. W 1929 r. nauczycielem by\u0142 Teofil Olszewski <\/span><\/span>(1929 r.).<\/span><\/span>2<\/sup><\/a>. <\/span><\/span>W tej 1-klasowej szkole rozk\u0142ad uczni\u00f3w przedstawia\u0142 si\u0119 nast\u0119puj\u0105co: rok <\/span><\/span>1922 – 44, 1923 – 60, 1924 – 75, 1925 – 68, 1926 – 73, 1930 – 57, 1932-653<\/sup><\/a> . <\/span><\/p>\n

W roku szkolnym 1925\/26 w miejscowo\u015bci tej funkcjonowa\u0142a szko\u0142a z <\/span><\/span>1 izb\u0105 <\/span><\/span>lekcyjn<\/span><\/span>\u0105<\/span><\/span> o powier<\/span><\/span>zchni <\/span><\/span>20<\/span><\/span> m<\/span><\/span>2. <\/span><\/sup><\/span> oraz 1 inne pomieszczenie. <\/span><\/span>Podobnie by\u0142o w roku szkolnym 1930\/314<\/sup><\/a><\/span><\/span> U<\/span><\/span>cz\u0119szcza\u0142o do niej <\/span><\/span>6<\/span><\/span>8<\/span><\/span> uczni\u00f3w. <\/span><\/span>Pracowa\u0142<\/span><\/span>o w niej <\/span><\/span>1<\/span><\/span> nauczyciel<\/span><\/span>, <\/span><\/span>a tygodniowo by\u0142o <\/span><\/span>34<\/span><\/span> godzin zaj\u0119\u01075<\/sup><\/a>. <\/span><\/span>W 1926 roku szko\u0142a mia\u0142a 3 oddzia\u0142y i 1 klas\u0119. Uczy\u0142o si\u0119 w niej 60 uczni\u00f3w Kierownikiem szko\u0142y by\u0142a Maura Kalinowska. <\/span><\/span>P<\/span><\/span>od Deklaracj\u0105 Podziwu i Przyja\u017ani dla Stan\u00f3w Zjednoczonych, w podzi\u0119ce za pomoc w stanowieniu Niepodleg\u0142ej\u00a0<\/span><\/span>podpisali si\u0119 uczniowie szko\u0142y:<\/span><\/span> Bronis\u0142awa Gromek, Czes\u0142awa Kluska, Stanis\u0142awa Prachniak, W\u0142adys\u0142aw Gromek, Marianna Stodolska, Stefania Mrozek, Eleonora Mrozek, Stanis\u0142awa S\u0119k, J\u00f3zef Piersa, Antoni Parzych, Czes\u0142awa Orzechowska, Franciszek Dembek, Rozalia Ma\u017cewska, Aleksander Wode\u0144ka, Aleksander Jasi\u0144ski, Konstanty Nalewajk, Czes\u0142aw Parzych, Aleksander Kurpiewski, Antonina Mrozek, Franciszka Mrozek, Stanis\u0142awa Haberka, Franciszek Mrozewski, Bronis\u0142awa Krystianiak, Aleksander Puchalewski, Czes\u0142aw Ma\u017cewsk<\/span><\/span>i.<\/span><\/span>6<\/sup><\/a><\/span><\/span>.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Henryk Karczewski ur, 1928 r. w Durlasach tak wspomina szko\u0142\u0119 w Lelisie: \u201d<\/span><\/span>Urodzi\u0142em si\u0119 w 1928 roku. Gdy mia\u0142em siedem lat poszed\u0142em do szko\u0142y do Lelisa. W naszej wiosce szko\u0142a powsta\u0142a dopiero po wojnie. Ca\u0142a wie\u015b pracowa\u0142a przy jej budowie, ja te\u017c pracowa\u0142em. B\u0119dzie s\u0142u\u017cy\u0107 wszystkim przysz\u0142ym pokoleniom. Szko\u0142a w Lelisie by\u0142a w prywatnym domu Pysk\u0142\u00f3w, nauczycielem by\u0142 Aleksander Gontarzewski. Mia\u0142em jeden zeszyt do polskiego i drugi do rachunk\u00f3w. Tornister wygl\u0105da\u0142 jak torba obrokowa dla konia. Razem z zeszytami nosi\u0142em w nim 25 patyk\u00f3w z bzu uci\u0119tych, oskrobanych z kory i zwi\u0105zanych sznurkiem. S\u0142u\u017cy\u0142y do nauki liczenia. D\u0142ugopis\u00f3w nie by\u0142o. Do pisania mia\u0142em pi\u00f3ro (stal\u00f3wk\u0119), kt\u00f3re wk\u0142ada\u0142em w rozci\u0119ty u do\u0142u patyk (stanowi\u0105cy obsadk\u0119) i wi\u0105za\u0142em nitk\u0105 \u017ceby nie wypada\u0142o. Pi\u00f3ra maczali\u015bmy w atramencie i pisali\u015bmy…W 1932 roku pobudowali gmin\u0119 w Lelisie. W\u00f3jtem by\u0142 Piersa ze wsi Nasiadki i funkcj\u0119 t\u0119 pe\u0142ni\u0142 jeszcze po wojnie. Gdy w 1939 roku weszli Niemcy szko\u0142\u0119 i polskie urz\u0119dy zamkni\u0119to…<\/i>\u201d7<\/sup><\/a>.<\/span><\/p>\n

\n

1<\/a>Ulotka wydana przez Zesp\u00f3\u0142 Szk\u00f3\u0142 im. Kardyna\u0142a Stefana Wyszy\u0144skiego w Lelisie z okazji 25 \u2013 lecia nadania imienia szkole w 2026 roku.<\/p>\n<\/div>\n

\n

2<\/a>www.zsl.edu.pl<\/a>, [dost\u0119p:10.06.2026 r.].<\/p>\n<\/div>\n

\n

3<\/a>W.Jemielity, Szkolnictwo powszechne w Puszczy Zielonej w latach 1919-1939, [w] Zeszyty Naukowe Ostro\u0142\u0119ckiego Towarzystwa Naukowego im. Adama Ch\u0119tnika 12(1998), s.59.<\/p>\n<\/div>\n

\n

4<\/a>W Jemielity, Szkolnictwo powszechne<\/i>\u2026, s.65.<\/p>\n<\/div>\n

\n

5<\/a>Szko\u0142y Powszechne<\/i>\u2026,s. 205.<\/p>\n<\/div>\n

\n

6<\/a>www.polska1926.pl<\/a>, [dost\u0119p:10.06.2026 r.].<\/p>\n<\/div>\n

\n

7<\/a>Cz.Parzych, Z odleg\u0142o\u015bci lat. Wie\u015b Durlasy we wspomnieniac<\/i>h, Ostro\u0142\u0119ka 2016, s.170.<\/p>\n<\/div>\n

<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Lelis Pierwsza powszechna szkola w Lelisie narodzi\u0142a si\u0119 wraz z odzyskaniem niepodleg\u0142o\u015bci w 1918 roku. Powo\u0142ano j\u0105 z inicjatywy ks. Jagodzi\u0144skiego, Jana Parzycha i W\u0142adys\u0142awa Pysk\u0142o. Pocz\u0105tkowo mie\u015bci\u0142a si\u0119 w prywatnym budynku Franciszka Mroza. Pionierk\u0105 kadry nauczycielskiej by\u0142a Stefania Orzechowska. W okresie mi\u0119dzywojennym szko\u0142a by\u0142a skromn\u0105 plac\u00f3wk\u0105 jednoklasow\u0105, realizuj\u0105c\u0105 program klas I\u2013III. w kt\u00f3rej wynagrodzenie nauczycieli stanowi\u0142o tzw. zsyp\u201d \u2013… Read more »<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":15437,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":["post-46818","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualnosci"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/46818","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=46818"}],"version-history":[{"count":2,"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/46818\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":46822,"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/46818\/revisions\/46822"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/15437"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=46818"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=46818"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=46818"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}