{"id":6677,"date":"2018-05-19T08:30:04","date_gmt":"2018-05-19T07:30:04","guid":{"rendered":"http:\/\/barc-dabrowka.pl\/?p=6677"},"modified":"2018-05-19T08:51:54","modified_gmt":"2018-05-19T07:51:54","slug":"kurpiowscy-potomkowie-prusow-2","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/edabrowka.net\/?p=6677","title":{"rendered":"Kurpiowscy potomkowie Prus\u00f3w"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: justify;\">Poni\u017cej wykaz niekt\u00f3rych nazwisk pruskiego pochodzenia sporz\u0105dzony przez Tomasza Mrozka z Ostro\u0142\u0119ki. Poni\u017csza lista jest zbiorem znanych kurpiowskich nazwisk, wyst\u0119puj\u0105cych w ksi\u0105\u017cce <em>\u201e4444 <em>ostrpr\u00fcssische Namen prussisch erkl\u00e4rt\u201d<\/em>, autorstwa Heinza Georga Podohla, wydanej po raz drugi w 1987 roku, na podstawie spisow ostatnich Prusow, ktorzy nie ulegli do ko\u0144ca germanizacji. Spisu dokonano po niemieckiej stronie granicy do 1840 roku.<\/em><\/p>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li>Babiel, Pabich \u2013 od \u201ePabille\u201d, miejscowo\u015b\u0107 Babillien, obecnie Bobraj w Obwodzie Kaliningradzkim; pochodzi od wyrazu <em>pabillis <\/em>czyli \u201eczytacz\u201d, \u201emowca\u201d;<\/li>\n<li>Baku\u0142a \u2013 od \u201ePakulla\u201d, \u201ePakulla\u201d, z miejscowo\u015bci Bakolen w dawnych Prusach,obecnie Kudrinka w Obwodzie Kaliningradzkim, po litewsku dot\u0105d nazywanej Bakulai; pochodzenie od wyra\u017cenia <em>pa kulle <\/em>co znaczy \u201epod torb\u0105\u201d, \u201epod worem\u201d; z ko\u0144c\u00f3wk\u0105 osobow\u0105 brzmia\u0142o to te\u017c <em>pakullas <\/em>(\u201enosz\u0105cy torb\u0119\u201d?);<\/li>\n<li>Ba\u0142on, Bajon \u2013 od \u201eBayone\u201d, \u201eBaion\u201d, <em>baionis <\/em>to \u201eukarany\u201d &#8211; co w\u015brod zbiegow do Puszczy nie powinno dziwi\u0107;<\/li>\n<li>Banach \u2013 od \u201ePanake\u201d, miejscowo\u015b\u0107 Ponacken, obecnie raczej ju\u017c nie istniej\u0105ca,znajdowa\u0142a si\u0119 niedaleko Krolewca, w obecnym Obwodzie Kaliningradzkim,w dawnej pruskiej Sambii; pochodzi od <em>panagis <\/em>czyli \u201epieszy\u201d, \u201eprzechodzie\u0144\u201d;<\/li>\n<li>Bandzul \u2013 od \u201eBandule\u201d, <em>banda <\/em>oznacza \u201estado\u201d, <em>bandullis <\/em>za\u015b \u201eposiadacz du\u017cego stada\u201d;<\/li>\n<li>Borzym \u2013 od \u201eBoryn\u201d, \u201eBarrain\u201d, gdzie <em>barrs <\/em>oznacza\u0142o \u201egromad\u0119\u201d, \u201eszajk\u0119\u201d, \u201epaczk\u0119\u201d; lub od \u201eBorthim\u201d, gdzie <em>bordus <\/em>oznacza \u201ebrod\u0119\u201d;<\/li>\n<li>Bandy\u015b \u2013 od \u201eBandig\u201d, \u201eBandico\u201d, gdzie <em>bandika<\/em>, <em>bandiks <\/em>oznacza\u0142o \u201eopiekuna\u201d, \u201epasterza\u201d, a <em>banda <\/em>samo w sobie oznacz \u201estado\u201d;<\/li>\n<li>Biwald (Bywald) \u2013 od \u201eBiegall\u201d, \u201eWigall\u201d (zamienne \u201eBi\u201d w \u201eWi\u201d), gdzie <em>gailis <\/em>oznacza \u201dbia\u0142y\u201d, \u201ejasny\u201d; <em>gallas <\/em>oznacza \u201ekogut\u201d, za\u015b <em>wigulings &#8211; <\/em>\u201ewstr\u0119tny\u201d;<\/li>\n<li>Boniek \u2013 od \u201eBonike\u201d, gdzie zasz\u0142a odmiana w nazwisku od wyrazu <em>bonke<\/em>, co znaczy po prostu \u201egza\u201d (insekt mocno \u017c\u0105dl\u0105cy); co ciekawe, znany pi\u0142karz o tym nazwisku pochodzi z Bydgoszczy, z ziem, gdzie pojawiali si\u0119 potomkowie Prusow;<\/li>\n<li>Butler \u2013 od \u201eButele\u201d, \u201eButel\u201d, pochodzi ze wsi Buteliten w pruskim powiecie Heiligenbeil (\u015bwi\u0119tomiejskim), w okolicach Braniewa; <em>buttas <\/em>to po prostu \u201edom\u201d, a &#8211; ele i -el to ko\u0144cowki odosobowe;<\/li>\n<li>Dobek \u2013 od \u201eDobeke\u201d, gdzie <em>dobe <\/em>to \u201epieczara\u201d, \u201egrota\u201d, a -ek i -eke to ko\u0144c\u00f3wki odosobowe;<\/li>\n<li>Gajda \u2013 od \u201eGeidel\u201d, gdzie <em>gaidis <\/em>oznacza \u201epszenica\u201d; pochodzi z miejscowo\u015bci\u00a0gaidehlen \/ Gaiden, znajduj\u0105cej si\u0119 dawniej w okolicach Gremiaczow w dzisiejszym Obwodzie Kaliningradzkim;<\/li>\n<li>Galus \u2013 z pruskiego <em>gallas <\/em>oznaczaj\u0105cego dos\u0142ownie \u201ekoniec\u201d lub&#8230; \u201e\u015bmier\u0107\u201d, b\u0105d\u017a <em>kallas<\/em>, znacz\u0105cego \u201ekowal\u201d; autor \u201e4444&#8230;\u201d przychyla si\u0119 do wersji z kowalem;<\/li>\n<li>Grenda \u2013 od \u201eGrande\u201d, oboczno\u015b\u0107 \u201eGrende\u201d; z hiszpa\u0144skiego tak nazywano Prusow, ktorzy wyruszyli za granic\u0119 i wrocili bogaci, st\u0105d te\u017c w pruskim <em>grandis <\/em>oznacza\u0142o \u201epier\u015bcie\u0144\u201d;<\/li>\n<li>Gut \u2013 od \u201eGutte\u201d, \u201eGudde\u201d, gdzie <em>gudde <\/em>oznacza \u201ekrzaki\u201d; miejscowo\u015b\u0107 pochodzenia to Gutten czyli dzisiejsze Guty w powiecie oleckim;<\/li>\n<li>Janota \u2013 od \u201eJanot\u201d, \u201eJawnotho\u201d, czyli \u201epochodz\u0105cy z Kawnota\u201d, Kaunohnen inaczej Marderfelde to miasto na terenie dzisiejszego Obwodu Kaliningradzkiego; <em>kaune oznacza\u0142o to samo niemieckie \u201eMarder\u201d, czyli\u2026 \u201ekuna\u201d; <\/em><\/li>\n<li><em>Kabat \u2013 od \u201eCabath\u201d, \u201eCaupiot\u201d; <em>kaupit <\/em>oznacza \u201ekupi\u0107\u201d \u201ekupowa\u0107\u201d, a <em>kaupiotas <\/em>&#8211; \u201ekupiec\u201d; ciekawe, \u017ce na pograniczu okre\u015blenia zwi\u0105zane z handlem brzmi\u0105 podobnie zarowno w j\u0119zyku polskim, jak i wymar\u0142ym pruskim; <\/em><\/li>\n<li><em>Kaleta \u2013 oryginalne pruskie nazwisko, tak\u017ce \u201eKalett\u201d i \u201eKaletta\u201d; pochodzi od <em>kalletas, co okre\u015bla\u0142o wiosk\u0119 ryback\u0105, za\u015b <em>kallis <\/em>oznacza\u0142o \u201eryby\u201d; <\/em><\/em><\/li>\n<li><em><em>Kalwas, Kalwasi\u0144ski \u2013 od \u201eGalwas\u201d gdzie <em>gallwo <\/em>to \u201eg\u0142owa\u201d, a -as to ko\u0144cowka odosobowa; inne pochodzenie cz\u0119\u015bci osob nosz\u0105cych to nazwisko, od \u201eCallewithe\u201d, \u201eCallweis\u201d &#8211; gdzie <em>kall<\/em>&#8211; pochodzi z wyrazu <em>kallas \u2013 \u201e<\/em>kowal\u201d, a <em>weis <\/em>to skrot od <em>welis <\/em>\u2013 spo\u017aniony; wowczas dos\u0142ownie \u201espo\u017aniony kowal\u201d, cokolwiek mia\u0142o by to oznacza\u0107;; <\/em><\/em><\/li>\n<li><em><em>Kipert \u2013 od \u201eKibar\u201d, \u201eKippele\u201d; gdzie <em>kibinat <\/em>oznacza\u0142o \u201ez\u0142o\u015b\u0107\u201d, <em>bara <\/em>&#8211; \u201esprzeczka\u201d, a <em>kibar <\/em>tego, kto w tej sprzeczce uczestniczy\u0142; <\/em><\/em><\/li>\n<li><em><em>Kulik, Kulig \u2013 od \u201eKolike\u201d, \u201eKulike\u201d, gdzie <em>kullika <\/em>oznacza po prostu \u201ewie\u015b\u201d; pochodzenie z okolic dzisiejszego Pisza; <\/em><\/em><\/li>\n<li><em><em>Kwiek \u2013 od <em>kwike, kweke &#8211; <\/em>\u201ejarz\u0119bina\u201d; <\/em><\/em><\/li>\n<li><em><em>Lelujka \u2013 zarowno nazwisko, jak i wycinanka pochodz\u0105 od wyrazu <em>laile <\/em>&#8211; \u201ecierpienie\u201d, \u201etrud\u201d, <em>laileika <\/em>za\u015b, to \u201eco\u015b trudnego\u201d; kiedy patrzymy na kurpiowskie leluje sami mo\u017cemy stwierdzi\u0107, \u017ce s\u0105 trudne do wykonania; <\/em><\/em><\/li>\n<li><em><em>Lipka \u2013 tu ciekawe nazwisko, bo nosili je zarowno Polacy, ch\u0142opi, jak i potomkowie Prusow \u2013 u nich <em>lipika <\/em>to \u201ema\u0142a lipa\u201d, czyli te\u017c \u201elipka\u201d; ale tak\u017ce mieszka\u0144cy Puszczy pochodzenia tatarskiego; <\/em><\/em><\/li>\n<li><em><em>Malion, Melion \u2013 od \u201eMalin\u201d, pochodz\u0105ce od <em>malt <\/em>&#8211; \u201em\u0105ka\u201d, <em>malis \u2013 <\/em>\u201emieli\u0107\u201d, <em>malonas <\/em>&#8211; \u201em\u0142ynarz\u201d; <\/em><\/em><\/li>\n<li><em><em>Margis \u2013 znaczy dos\u0142ownie \u201ebarwny\u201d, <em>margas <\/em>to \u201ebarwa\u201d; <\/em><\/em><\/li>\n<li><em><em>Maron \u2013 od \u201eMarohn\u201d, \u201eMerune\u201d, gdzie <em>mare <\/em>znaczy \u201ezalew\u201d, a <em>maronis <\/em>&#8211; \u201eurodzony przy zalewie\u201d; <\/em><\/em><\/li>\n<li><em><em>Maciak \u2013 od \u201eMazick\u201d, \u201eMaczke\u201d, \u201eMacias\u201d, gdzie <em>mazz \/ mac \u2013 <\/em>znaczy \u201ema\u0142o\u201d; ca\u0142e nazwisko z odosobow\u0105 ko\u0144cowk\u0105 -ak, -as oznacza po prostu \u201ema\u0142y\u201d; <\/em><\/em><\/li>\n<li><em><em>Ma\u0144kus \u2013 od \u201eMangis\u201d, \u201eMenges\u201d, pochodz\u0105cych za\u015b od wyrazu <em>minkit &#8211; <\/em>\u201egnie\u015b\u0107\u201d, za\u015b <em>minkis <\/em>to \u201eten, ktory gniecie\u201d (\u201eugniatacz\u201d?); czasami pochodzenie od nazwiska \u201eMoniko\u201d, \u201eManikus\u201d, gdzie <em>manikas <\/em>to posiadacz bonety; <\/em><\/em><\/li>\n<li><em><em>Nather \u2013 od \u201e<em>na taris\u201d <\/em>&#8211; \u201ena g\u0142os\u201d, \u201eten, ktory g\u0142o\u015bno mowi\u201d; <\/em><\/em><\/li>\n<li><em><em>Nasiadka \u2013 przynajmniej cz\u0119\u015b\u0107 osob nosz\u0105cych to nazwisko pochodzenia pruskiego; ju\u017c tam posiadali nazwisko \u201eNassud\u201d, od <em>na \u0161ut <\/em>czyli \u201ena-<em>co\u015b<\/em>-siad\u0142\u201d, ale tak\u017ce <em>na\u0161ute znacz\u0105ce \u201enaszycie\u201d (czego\u015b); <\/em><\/em><\/em><\/li>\n<li><em><em><em>Rymek \u2013 od \u201eRiemane\u201d, \u201eRimat\u201d; istnia\u0142y wyrazy pruskie <em>rimatas, rimika<\/em>, ale nie podano ich znaczenia; ko\u0144cowka -ek, -at jako forma odosobowa; <\/em><\/em><\/em><\/li>\n<li><em><em><em>Roman \u2013 od \u201eRukals\u201d, \u201eRokals\u201d, \u201eRomahn\u201d; gdzie <em>romus <\/em>znaczy \u201ecichy\u201d, a <em>manit w jednym z wariantow nazwiska &#8211; \u201euwa\u017cny\u201d, <em>romanis <\/em>oznacza tyle co \u201ecichy i uwa\u017cny\u201d; <\/em><\/em><\/em><\/em><\/li>\n<li><em><em><em><em>Romejko \u2013 od \u201eRomeike\u201d, \u201eRomeyjke\u201d, \u201eRomiks\u201d; zachowane niemal w niezmienionej formie; pochodzi od <em>romus <\/em>&#8211; \u201ecichy\u201d, do tego ko\u0144c\u00f3wka -eike, -ejke, -iks jako forma osobowa;; <\/em><\/em><\/em><\/em><\/li>\n<li><em><em><em><em>Sad\u0142owski \u2013 spolonizowana wersja nazwiska \u201eSadloch\u201d, od <em>sadelis <\/em>\u2013 miejsce zamieszkania; zatem <em>sadloch <\/em>to \u201eten kt\u00f3ry stale siedzi w miejscu zamieszkania\u201d;\u00a0 nazwiskiem rzadko pos\u0142ugiwa\u0142a si\u0119 te\u017c ludno\u015b\u0107 polskiego pochodzenia;; <\/em><\/em><\/em><\/em><\/li>\n<li><em><em><em><em>Samsel \u2013 skrotowiec od \u201eSwanemusel\u201d, znacz\u0105cego samo w sobie \u201eplemi\u0119\u201d, za\u015b <em>swane <\/em>oznacza \u201ebrak\u201d, a <em>musit <\/em>\u201emoc\u201d, \u201elubi\u0107\u201d; ko\u0144c\u00f3wka -el jest form\u0105 osobow\u0105. Nazwisko ma zatem zagadkowe t\u0142umaczenie, bo chyba posiadaj\u0105cy je na pocz\u0105tku nie cieszyli si\u0119 sympati\u0105; <\/em><\/em><\/em><\/em><\/li>\n<li><em><em><em><em>Serejko \u2013 od \u201eSareiko\u201d, \u201eSarecka\u201d; pochodz\u0105cy z miejscowo\u015bci Sareyken \/ Sarken, obecnie Szarejki w powiecie oleckim, w gminie Kowale Oleckie. <em>Sarke <\/em>znaczy\u0142o \u201esroka\u201d. Jeszcze w 1912 roku od miejscowego pastora w dzisiejszych Szarejkach ludno\u015b\u0107 wymaga\u0142a, by zna\u0142 j\u0119zyk \u201emazurski\u201d, czyli \u0142amany polsko-pruski; <\/em><\/em><\/em><\/em><\/li>\n<li><em><em><em><em>Sasin, Sasinowski \u2013 od \u201eSassin\u201d, gdzie <em>sassna <\/em>to \u201ekraj\u201d, \u201el\u0105d\u201d; zatem <em>sassin <\/em>to prawdopodobnie \u201ekrajan\u201d; <\/em><\/em><\/em><\/em><\/li>\n<li><em><em><em><em>Sajdak \u2013 od \u201eSaydak\u201d, gdzie <em>saidat <\/em>znaczy \u201edogl\u0105da\u0107\u201d, a <em>saiduken <\/em>\u201edogl\u0105daj\u0105cy miejscowo\u015bci\u201d; <\/em><\/em><\/em><\/em><\/li>\n<li><em><em><em><em>Surga\u0142 , Surgiewicz\u2013 od \u201eSurgat\u201d; gdzie <em>surgi <\/em>oznacza \u201eoko\u0142o\u201d, \u201enaoko\u0142o\u201d; za\u015b <em>gattawis&#8230; <\/em>&#8211; \u201egotowy\u201d; st\u0105d pocz\u0105tkowe <em>surgattawis<\/em>, czyli dos\u0142ownie \u201eoko\u0142o gotowy\u201d, by\u0107 mo\u017ce \u201eprawie gotowy\u201d; <\/em><\/em><\/em><\/em><\/li>\n<li><em><em><em><em>Szmigiel, \u015amigiel \u2013 od \u201eSmyge\u201d, pochodz\u0105cego od wyrazu <em>smikuto <\/em>&#8211; \u201ejasko\u0142ka\u201d, zo ko\u0144cowkami odosobowymi -el, -us \u2192 <em>smikel, smikelus; <\/em><\/em><\/em><\/em><\/em><\/li>\n<li><em><em><em><em><em>Sznytko \u2013 od \u201e\u0160nitkar\u201d, \u201eSchnittkar\u201d, pochodz\u0105ce za\u015b od <em>\u0161nitke <\/em>&#8211; \u201ebarszcz\u201d, \u201ezupa z burakow\u201d; <\/em><\/em><\/em><\/em><\/em><\/li>\n<li><em><em><em><em><em>Szok, Szoka \u2013 od \u201e\u0160oge\u201d \u201e\u0160oke\u201d; gdzie <em>\u0161okis <\/em>oznacza \u201etraw\u0119\u201d, a <em>\u0161ogis &#8211; <\/em>\u201estrumie\u0144\u201d; <\/em><\/em><\/em><\/em><\/em><\/li>\n<li><em><em><em><em><em>Tadaj \u2013 od \u201eTaddai\u201d, \u201eDaddai\u201d; gdzie <em>daddan <\/em>oznacza \u201emleko\u201d, a <em>taddainis <\/em>&#8211; \u201emleczarza\u201d; <\/em><\/em><\/em><\/em><\/em><\/li>\n<li><em><em><em><em><em>Wargul, Wargulewski \u2013 ord \u201eWoralle\u201d, \u201eWargula\u201d; gdzie <em>wargas <\/em>znaczy \u201ez\u0142o\u201d, \u201egallas\u201d &#8211; \u201e\u015bmier\u0107\u201d, <em>worgallas <\/em>\u2013 jest zate\u0142 po\u0142\u0105czeniem \u201ez\u0142a \u015bmier\u0107\u201d; <\/em><\/em><\/em><\/em><\/em><\/li>\n<li><em><em><em><em><em>Warych \u2013 od \u201eWarich\u201d, \u201eWaricho\u201d; gdzie <em>warit <\/em>znaczy\u0142o \u201egotowa\u0107\u201d (jak \u201ewarzy\u0107\u201d), za\u015b <em>warriko <\/em>znaczy\u0142o \u201ezwyci\u0119zca\u201d, bo <em>warrit <\/em>(dwa \u201er\u201d) to &#8211; \u201ezwyci\u0119\u017ca\u0107\u201d; <\/em><\/em><\/em><\/em><\/em><\/li>\n<li><em><em><em><em><em>Zawalich \u2013 w\u015brod mieszka\u0144cow pochodzenia pruskiego \u201eSawalies\u201d, \u201eSawalich\u201d, od <em>sawaite<\/em>, znacz\u0105cego \u201etydzie\u0144\u201d; <\/em><\/em><\/em><\/em><\/em><\/li>\n<li><em><em><em><em><em>Ziemak, Ziemek \u2013 od \u201eZiemke\u201d, \u201eSimke\u201d, \u201eZiemkus\u201d; gdzie <em>simt <\/em>znaczy \u201esto\u201d, <em>simkus <\/em>&#8211; \u201esetny\u201d, a <em>simka <\/em>&#8211; \u201esetna\u201d.<\/em><\/em><\/em><\/em><\/em><\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"text-align: justify;\">Panu Tomaszowi dzi\u0119kujemy za podes\u0142an\u0105 prac\u0119.<\/p>\n<div style=text-align:left;><\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Poni\u017cej wykaz niekt\u00f3rych nazwisk pruskiego pochodzenia sporz\u0105dzony przez Tomasza Mrozka z Ostro\u0142\u0119ki. Poni\u017csza lista jest zbiorem znanych kurpiowskich nazwisk, wyst\u0119puj\u0105cych w ksi\u0105\u017cce \u201e4444 ostrpr\u00fcssische Namen prussisch erkl\u00e4rt\u201d, autorstwa Heinza Georga Podohla, wydanej po raz drugi w 1987 roku, na podstawie spisow ostatnich Prusow, ktorzy nie ulegli do ko\u0144ca germanizacji. Spisu dokonano po niemieckiej stronie granicy do 1840 roku. Babiel, Pabich&#8230; <a href=\"http:\/\/edabrowka.net\/?p=6677\">Read more &raquo;<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":6243,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2,4],"tags":[],"class_list":["post-6677","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-ciekawostki","category-historia"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6677","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=6677"}],"version-history":[{"count":0,"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6677\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/6243"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=6677"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=6677"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=6677"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}