{"id":7243,"date":"2018-06-22T00:34:18","date_gmt":"2018-06-21T23:34:18","guid":{"rendered":"http:\/\/barc-dabrowka.pl\/?p=7243"},"modified":"2018-06-23T07:14:29","modified_gmt":"2018-06-23T06:14:29","slug":"kurpie-na-pocztowkach-xx-wiecznych","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/edabrowka.net\/?p=7243","title":{"rendered":"Kurpie na poczt\u00f3wkach XX-wiecznych"},"content":{"rendered":"

Na stronie www.muzeumwet.tpzp.xip.pl<\/a> odnajdujemy ciekawy i warto\u015bciowy artyku\u0142 wraz z galeri\u0105, przedstawiaj\u0105cy naszych przodk\u00f3w na poczt\u00f3wkach XX wieku. Autor dr Waldemar Krzy\u017cewski w dost\u0119pny spos\u00f3b omawia histori\u0119 kart pocztowych miejsca na nich Kurpi. Poni\u017cej obszerny fragment tego\u017c warto\u015bciowego artyku\u0142u.<\/p>\n

\u201e…Najstarsza widok\u00f3wka w tym zbiorze pochodzi z 1900 roku. Przedstawia grup\u0119 Kurpi\u00f3w, trzy kobiety i jednego m\u0119\u017cczyzn\u0119 w strojach od\u015bwi\u0119tnych. Autorem tej widok\u00f3wki jest August Schvidernoch, a wydana zosta\u0142a w Wiedniu. Bardzo ciekaw\u0105 grup\u0119 widok\u00f3wek w kolorze wyda\u0142 w 1903 roku Stanis\u0142aw Winiarski z Warszawy, pokazuj\u0105c na nich grup\u0119 kobiet zam\u0119\u017cnych w strojach codziennych, z okolic Ostro\u0142\u0119ki, grup\u0119 dziewcz\u0105t w strojach od\u015bwi\u0119tnych z Myszy\u0144ca.<\/strong><\/em><\/p>\n

Pojedyncz\u0105 dziewczyn\u0119 z Myszy\u0144ca, ubran\u0105 w d\u0142ug\u0105 sp\u00f3dnic\u0119 z pasiastym fartuchem, w bia\u0142ej haftowanej koszuli, na niej kolorowy serdak, z charakterystycznym tylko dla Kurpiowszczyzny nakryciem g\u0142owy jakim jest cz\u00f3\u0142ko. Wie\u015bniak z okolic Ostro\u0142\u0119ki reprezentowany jest na innej widok\u00f3wce, w br\u0105zowej kapocie, w p\u0142askim br\u0105zowym kapeluszu. Przez prawe rami\u0119 ma przewieszon\u0105 torb\u0119 my\u015bliwsk\u0105. Spodnie ma zrobione z bia\u0142ego samodzia\u0142u. W r\u0119ku za\u015b trzyma nieod\u0142\u0105czn\u0105 fajk\u0119. Niezwyk\u0142a jest r\u00f3wnie\u017c prezentacja ca\u0142ej rodziny kurpiowskiej: ojciec i matka z dzieckiem na r\u0119ku, owini\u0119tym w dywanik. Kurpianka i Kurp z \u0142om\u017cy\u0144skiego prezentowani s\u0105 na widok\u00f3wkach wydanych przez firm\u0119 braci Rzepkowicz z Warszawy w 1914 roku. R\u00f3wnie\u017c lokalni wydawcy z Ostro\u0142\u0119ki podejmowali pr\u00f3by wydawania kartek pocztowych o tej tematyce. Na przyk\u0142ad przed 1914 rokiem trafi\u0142a w obieg kartka z grup\u0105 Kurpianek, wydana przez ksi\u0119garza Chojnowskiego w Ostro\u0142\u0119ce, a w okresie mi\u0119dzywojennym widok\u00f3wka wydana przez fotografa F. Waltza.<\/strong><\/em><\/p>\n

Postacie Kurpi\u00f3w by\u0142y wdzi\u0119cznym tematem dla malarzy i tak przed 1906 rokiem ukaza\u0142a si\u0119 kartka z rysunkiem Kurpia autorstwa Nowickiej. W okresie mi\u0119dzywojennym znajdujemy na widok\u00f3wkach postacie Kurpi\u00f3w malowane przez Piotra Stachiewicza, J. Weso\u0142owskiego, W. Boraty\u0144skiego. Szczeg\u00f3lnie ten temat upodoba\u0142a sobie Zofia Stryje\u0144ska, jej obrazy prezentowane s\u0105 na trzech r\u00f3\u017cnych widok\u00f3wkach. R\u00f3wnie\u017c portrety wykonane przez Mari\u0119 W\u0105sowicz-Sopo\u0107ko znalaz\u0142y si\u0119 w trzech wydaniach poczt\u00f3wek w latach 50 i 60 XX wieku. W okresie tym ukaza\u0142y si\u0119 r\u00f3wnie\u017c prace Marii Or\u0142owskiej, Janusza Juriewicza, Kazimierza Zadora-Przytyckiego, Stanis\u0142awa Gratkowskiego – Ibisa oraz Jana Szancera. Niezwykle interesuj\u0105ca jest karta wydana przed 1905 rokiem w Gnie\u017anie nak\u0142adem J. Chociszewskiego. Prezentowana jest na niej grupa siedmiorga mieszka\u0144c\u00f3w Kurpiowszczyzny w r\u00f3\u017cnorodnych strojach. W podobnym stylu jest wydana w tym samym czasie kartka przez Franciszka Karpowicza w Warszawie. Druga grupa widok\u00f3wek prezentuje budownictwo kurpiowskie. Najstarsza tego typu widok\u00f3wka pochodzi z 1917 roku. Zosta\u0142a wydana przez B. J\u00fcrgena w Hamburgu. Ukazana jest na niej grupa w\u0142o\u015bcian spod Ostro\u0142\u0119ki na tle typowych zagr\u00f3d kurpiowskich, drewniane wykonane z bala domy, kryte strzech\u0105, w g\u0142\u0119bi stodo\u0142y.<\/strong><\/em><\/p>\n

Na innej widok\u00f3wce wydanej w tym samym czasie przez Karla Mucke z Willenberga mo\u017cemy zobaczy\u0107 zabudowania wsi Rzeku\u0144 pod Ostro\u0142\u0119k\u0105, w g\u0142\u0119bi nowo pobudowany ko\u015bci\u00f3\u0142 w stylu neogotyckim. Ten sam autor na kolejnej widok\u00f3wce przedstawi\u0142 wie\u015b kurpiowsk\u0105, po przej\u015bciu frontu kompletnie zniszczon\u0105. W okresie okupacji hitlerowskiej chata kurpiowska sta\u0142a si\u0119 inspiracj\u0105 dla fotografa niemieckiego. Jest ona wykonana z bala, kryta strzech\u0105, u kalenicy charakterystycznie zdobione szparnogi.<\/strong><\/em><\/p>\n

W latach pi\u0119\u0107dziesi\u0105tych ukaza\u0142a si\u0119 karta pocztowa przedstawiaj\u0105ca wn\u0119trze chaty kurpiowskiej namalowanej przez Stanis\u0142awa Dybowskiego. Widzimy na niej centralnie usytuowan\u0105 kuchni\u0119 z okapem, przy piecu \u0142awka, pod \u015bcian\u0105 kredens i \u015blabanek. \u015aciany zdobione wycinankami. Jest na niej jedno przek\u0142amanie powsta\u0142e z powod\u00f3w ideologicznych. Na \u015bcianach brakuje \u015bwi\u0119tych obraz\u00f3w, kt\u00f3rymi domy kurpiowskie s\u0105 obwieszone. W latach dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105tych powsta\u0142a seria widok\u00f3wek pokazuj\u0105cych zabudowania kurpiowskie: wiatrak, m\u0142yn wodny, zagrody zgromadzone w skansenie w Nowogrodzie. Powsta\u0142 on dzi\u0119ki wysi\u0142kom znanego etnografa Adama Ch\u0119tnika. Kurpianki przy pracy to kolejny temat poczt\u00f3wek. Pierwsza z nich pochodzi z okresu II wojny \u015bwiatowej. Zosta\u0142a wydana przez Fritza Krauskopfa z Kr\u00f3lewca. Prezentowane s\u0105 na nich Kurpianki sprzedaj\u0105ce g\u0119si na targu w Ostro\u0142\u0119ce. Ubrane s\u0105 one w charakterystyczne samodzia\u0142owe chusty wykonane z we\u0142ny.<\/strong><\/em><\/p>\n

Ca\u0142\u0105 seri\u0119 tego typu widok\u00f3wek stworzy\u0142 w 1950 roku E. Falkowski. Na kolejnych obrazach mo\u017cemy zobaczy\u0107 kobiet\u0119 z kurcz\u0119tami, z prosi\u0119ciem na r\u0119ku, czerpi\u0105c\u0105 wod\u0119 z pompy czy te\u017c babci\u0119 wycinaj\u0105c\u0105 wycinanki.<\/strong><\/em><\/p>\n

Sztuka ludowa, jest prezentowana na widok\u00f3wce z lat 60-tych. Widzimy na niej wn\u0119trze sklepu pami\u0105tkarskiego w Kadzidle. Drewniane rze\u017abione krzy\u017ce, paj\u0105ki ze s\u0142omy, tkane chodniki, wycinane z drewna kubki i \u0142y\u017cki, a r\u00f3wnie\u017c wycinanki jako najlepiej znany element sztuki zdobniczej.<\/strong><\/em><\/p>\n

W latach pi\u0119\u0107dziesi\u0105tych Polskie Towarzystwo Krajoznawcze wyda\u0142o ca\u0142\u0105 seri\u0119 widok\u00f3wek prezentuj\u0105cych wycinanki z papieru, wyroby z drewna i lnu. Autorami tych wycinanek byli mi\u0119dzy innymi Piotr Pu\u0142awski i Stanis\u0142awa Konopka ze wsi Tatary, Stanis\u0142aw Baku\u0142a i Stanis\u0142awa Sta\u015bkiewicz ze wsi Strza\u0142ki, Marzena Pac z Pe\u0142t, Anna Karolecka i Stefania Chor\u0105\u017cewicz z Myszy\u0144ca oraz Maria Ceberek ze wsi Chudek. Tego typu widok\u00f3wki z okresu mi\u0119dzywojennego wydane zosta\u0142y przez Zak\u0142ad Fotochemiczny B. Wierzbickiego, a reprodukowane s\u0105 na nich wzory wycinanek kurpiowskich z powiatu przasnyskiego zgromadzone w Muzeum Etnograficznym. Obyczaje kurpiowskie zosta\u0142y pokazane na widok\u00f3wkach dopiero wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie. Na widok\u00f3wce wydanej w latach osiemdziesi\u0105tych mo\u017cemy zobaczy\u0107 ta\u0144ce ludowe w wykonaniu zespo\u0142u folklorystycznego z Kadzid\u0142a i Ostro\u0142\u0119ki. Na dw\u00f3ch widok\u00f3wkach z lat dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105tych jest zaprezentowane wesele kurpiowskie, w tym: b\u0142ogos\u0142awie\u0144stwo rodzic\u00f3w, korow\u00f3d druhen i druh\u00f3w, wej\u015bcie do ko\u015bcio\u0142a. Przyjazd do domu weselnego i st\u00f3\u0142 weselny. S\u0105 to zdj\u0119cia wykonane podczas corocznego widowiska plenerowego jakim jest wesele kurpiowskie w Kadzidle. Na innej widok\u00f3wce autor umie\u015bci\u0142 par\u0119 dzieci z palmami wielkanocnymi. Najs\u0142ynniejsza niedziela palmowa na Kurpiach jest we wsi \u0141yse. Zwyczaje kurpiowskie pokazane s\u0105 r\u00f3wnie\u017c na kartach \u015bwi\u0105tecznych, np. zdobienie pisanek przez Kurpianki pokazane na kartce wed\u0142ug projektu Marii Or\u0142owskiej-Gabry\u015b, wydanej w latach siedemdziesi\u0105tych. Na kartkach \u015bwi\u0105tecznych z lat osiemdziesi\u0105tych pokazano lalki w strojach ludowych wraz z pisankami na innej wycinank\u0119 kurpiowsk\u0105 i palm\u0119 wielkanocn\u0105. Na noworocznej widok\u00f3wce z 1951 roku autor T. Jod\u0142owski pokaza\u0142 \u201enowe latko\u201d na tle wycinanki kurpiowskiej.<\/strong><\/em><\/p>\n

Pejza\u017c kurpiowski to kolejny temat inspiruj\u0105cy fotografik\u00f3w do tworzenia widok\u00f3wek. Jednym z nich by\u0142 E. Falkowski. Utrwali\u0142 on widok Narwi pod Ostro\u0142\u0119k\u0105 i wielkie ja\u0142owce rosn\u0105ce na obrze\u017cu lasu, chat\u0119 kurpiowsk\u0105 ocienion\u0105 drzewami i nieod\u0142\u0105cznym \u017curawiem u studni. Pod koniec XX wieku ukaza\u0142o si\u0119 wiele widok\u00f3wek pokazuj\u0105cych pi\u0119kno Puszczy Myszynieckiej, rzeki Rozogi, kaplicy wykonanej ze starej barci czy te\u017c zabudowa\u0144 Myszy\u0144ca. Tak przedstawia si\u0119 historia i pi\u0119kno regionu utrwalone na ma\u0142ych skrawkach papieru jakimi s\u0105 kartki pocztowe\u201d.<\/strong><\/em><\/p>\n

\n

Foto: jedna z poczt\u00f3wek przedstawiaj\u0105ca Puszczak\u00f3w<\/p>\n

<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Na stronie www.muzeumwet.tpzp.xip.pl odnajdujemy ciekawy i warto\u015bciowy artyku\u0142 wraz z galeri\u0105, przedstawiaj\u0105cy naszych przodk\u00f3w na poczt\u00f3wkach XX wieku. Autor dr Waldemar Krzy\u017cewski w dost\u0119pny spos\u00f3b omawia histori\u0119 kart pocztowych miejsca na nich Kurpi. Poni\u017cej obszerny fragment tego\u017c warto\u015bciowego artyku\u0142u. \u201e…Najstarsza widok\u00f3wka w tym zbiorze pochodzi z 1900 roku. Przedstawia grup\u0119 Kurpi\u00f3w, trzy kobiety i jednego m\u0119\u017cczyzn\u0119 w strojach od\u015bwi\u0119tnych. Autorem… Read more »<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":7242,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2,4],"tags":[],"class_list":["post-7243","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-ciekawostki","category-historia"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7243","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=7243"}],"version-history":[{"count":0,"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7243\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/7242"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=7243"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=7243"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=7243"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}