{"id":9856,"date":"2018-12-19T07:23:55","date_gmt":"2018-12-19T06:23:55","guid":{"rendered":"http:\/\/barc-dabrowka.pl\/?p=9856"},"modified":"2018-12-19T08:13:44","modified_gmt":"2018-12-19T07:13:44","slug":"madrosci-mojej-babki-z-kuchennej-makatki","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/edabrowka.net\/?p=9856","title":{"rendered":"&#8222;M\u0105dro\u015bci mojej babki z kuchennej makatki&#8221;"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: justify;\">Pocz\u0105tki makatek si\u0119gaj\u0105 pierwszej po\u0142owy XIX wieku i wywodz\u0105 si\u0119 z teren\u00f3w dzisiejszych Niemiec i Holandii. Pocz\u0105tkowo ozdabiano nimi przede wszystkim domy mieszcza\u0144skie, potem robotnicze, a dopiero z czasem trafi\u0142y pod wiejskie strzechy. Zbli\u017caj\u0105c ich mieszka\u0144c\u00f3w do po\u017c\u0105danych wzorc\u00f3w miejskich.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-medium wp-image-9858 alignleft\" src=\"http:\/\/barc-dabrowka.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/12\/100_3258_1021-300x213.jpg\" alt=\"100_3258_102[1]\" width=\"300\" height=\"213\" srcset=\"http:\/\/edabrowka.net\/wp-content\/uploads\/2018\/12\/100_3258_1021-300x213.jpg 300w, http:\/\/edabrowka.net\/wp-content\/uploads\/2018\/12\/100_3258_1021-624x442.jpg 624w, http:\/\/edabrowka.net\/wp-content\/uploads\/2018\/12\/100_3258_1021.jpg 666w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/>Makatka to rodzaj haftowanego obrazu na tkaninie samodzia\u0142owej, p\u0142\u00f3tnie czy sur\u00f3wce, powsta\u0142ego z po\u0142\u0105czenia schematycznego, symbolicznego rysunku i s\u0142owa pisanego. Pe\u0142ni\u0142a przede wszystkim rol\u0119 dekoracyjn\u0105, ale tak\u017ce pouczaj\u0105c\u0105, moralizatorsk\u0105 i dydaktyczn\u0105. Mia\u0142a podkre\u015bla\u0107 czysto\u015b\u0107 i poczucie pi\u0119kna gospodyni, zdobi\u0107 ale tak\u017ce i naucza\u0107. Spe\u0142nia\u0142a rol\u0119 obrazkowej encyklopedii, m\u00f3wi\u0105cej o warto\u015bciach uwa\u017canych za najwa\u017cniejsze w \u017cyciu kobiet i ich rodzin. Przedstawia\u0142a uproszczone postacie ludzi, zwierz\u0105t, ptak\u00f3w, kwiat\u00f3w i r\u00f3\u017cnorodnych owoc\u00f3w oraz martwe natury. Obrazowa\u0142a gospodynie domowe przy kuchni, wyidealizowane scenki rodzajowe z codziennego \u017cycia, zabawy dzieci i zwierz\u0105t, sielskie krajobrazy. Ide\u0105 przewodni\u0105 tych przedstawie\u0144 by\u0142o wskazanie wzorc\u00f3w do na\u015bladowania dotycz\u0105cych zar\u00f3wno codziennego post\u0119powania, jak i wsp\u00f3\u0142\u017cycia w rodzinie &#8211; tak by w domu panowa\u0142 \u0142ad i spok\u00f3j. Napisy lub drobne elementy motywu wyszywano na nich \u015bciegiem at\u0142askowym p\u0142askim,<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Makatki by\u0142y elementem dekoracyjnym zazwyczaj wn\u0119trza kuchennego. Umieszczano je nad sto\u0142em, obok pieca kuchennego, przy szafkach lub p\u00f3\u0142kach na naczynia, czy te\u017c przy drzwiach wej\u015bciowych. Przyk\u0142adowe napisy brzmia\u0142y:<\/p>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li>\u201dGdzie kucharek sze\u015b\u0107, tam nie ma co je\u015b\u0107\u201d<\/li>\n<li>\u201eNie m\u00f3w nikomu, co si\u0119 dzieje w domu\u201d<\/li>\n<li>\u201eGo\u015b\u0107 w dom, B\u00f3g w dom\u201d<\/li>\n<li>\u201eDzie\u0144 Dobry\u201d<\/li>\n<li>\u201eSzcz\u0119\u015b\u0107 Bo\u017ce\u201d<\/li>\n<li>\u201eDobra \u017cona tym si\u0119 chlubi, \u017ce gotuje co m\u0105\u017c lubi:<\/li>\n<li>\u201eGdy \u017cona jest weso\u0142a jak gotuje, to m\u0119\u017cowi dobrze obiad smakuje\u201d<\/li>\n<li>\u201eDobra \u017cona m\u0119\u017ca korona\u201d<\/li>\n<li>\u201eNie trap si\u0119 dziewczyno przez niego, znajd\u017a sobie ch\u0142opca\u201d<\/li>\n<li>\u201eNie wierz nigdy m\u0119\u017cczy\u017anie\u201d<\/li>\n<li>\u201eJa nie kocham ch\u0142opc\u00f3w \u017cadnych, ani brzydkich ani \u0142adnych\u201d.<\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"text-align: justify;\">Wa\u017cn\u0105 rol\u0119 spe\u0142nia\u0142y w k\u0105cikach czysto\u015bci, podkre\u015blaj\u0105c potrzeb\u0119 zachowania porz\u0105dku. Poucza\u0142y:<\/p>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li>\u201eMyj si\u0119 zimn\u0105 wod\u0105, b\u0119dziesz pi\u0119kn\u0105 i m\u0142od\u0105\u201d<\/li>\n<li>\u201e\u015awie\u017ca woda, zdrowia doda\u201d<\/li>\n<li>\u201eWoda i myd\u0142o najlepsze bielid\u0142o\u201d<\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"text-align: justify;\">W miejscach zwi\u0105zanych z higien\u0105 zawieszano tak\u017ce innym rodzaj makatek \u2013 r\u0119czniki ozdobne. R\u0119cznik taki pe\u0142ni\u0142 funkcj\u0119 dekoracyjn\u0105, przys\u0142aniaj\u0105c u\u017cytkow\u0105. Hafty na nim roz\u0142o\u017cone by\u0142y dwustronnie na obu w\u0119\u017cszych bokach, dlatego te\u017c stawa\u0142y si\u0119 widoczne jednocze\u015bnie dopiero po z\u0142o\u017ceniu r\u0119cznika i zawieszeniu go na poziomym dr\u0105\u017cku specjalnie do tego celu przeznaczonej p\u00f3\u0142eczki.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Kto z nas pami\u0119ta je w naszych rodzinnych domach? Je\u015bli znajdziemy je przypadkiem w naszej szafie, to przeka\u017cmy je p. Mariannie i Waldemarowi P\u0119dzich z Szafarczysk, jako eksponat do chaty kurpiowskiej.<\/p>\n<div style=text-align:left;><\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Pocz\u0105tki makatek si\u0119gaj\u0105 pierwszej po\u0142owy XIX wieku i wywodz\u0105 si\u0119 z teren\u00f3w dzisiejszych Niemiec i Holandii. Pocz\u0105tkowo ozdabiano nimi przede wszystkim domy mieszcza\u0144skie, potem robotnicze, a dopiero z czasem trafi\u0142y pod wiejskie strzechy. Zbli\u017caj\u0105c ich mieszka\u0144c\u00f3w do po\u017c\u0105danych wzorc\u00f3w miejskich. Makatka to rodzaj haftowanego obrazu na tkaninie samodzia\u0142owej, p\u0142\u00f3tnie czy sur\u00f3wce, powsta\u0142ego z po\u0142\u0105czenia schematycznego, symbolicznego rysunku i s\u0142owa pisanego&#8230;. <a href=\"http:\/\/edabrowka.net\/?p=9856\">Read more &raquo;<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":9853,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2],"tags":[],"class_list":["post-9856","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-ciekawostki"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9856","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=9856"}],"version-history":[{"count":0,"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9856\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/9853"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=9856"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=9856"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/edabrowka.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=9856"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}