W podręczniku do geografii dla VII stopnia 7-klasowej szkoły podstawowej z 1921 roku, odnajdujemy taką oto wzmiankę charakteryzująca gminę:
1 ) Gmina je s t to związek ludzi zamieszkujących określony obszar ziemi, mających wspólne interesy, wynikające z bliskiego sąsiedztwa.
2 ) Gmina powołana jest do zarządzania i zaspakajania potrzeb swoich mieszkańców .
3 ) W zakres je j działalności wchodzą:
a ) Piecza o zdrowie, o czystość, zapobieganie szerzeniu się chorób zakaźnych (lekarze gminni, szpitale, poradnie, przymus szczepienia ospy , czyszczenia domów , ulic, zakładanie ogrodów , parków, łaźni publicznych),
b ) Utrzymywanie środków komunikacyjnych : dróg, ulic, m ostów , tramwajów i telefonów ,
c ) Dbałość o bezpieczeństwo publiczne, nadzór nad policją miejscową,
d ) Starania o kulturalno-oświatowe potrzeby ludności, zakładanie szkół ogólnokształcących i zawodowych , bibliotek , czytelni, dom ów ludowych , organizowanie wykładów , kursów uzupełniających, koncertów , teatrów , wystaw.
e ) Opieka nad wszystkim i, którzy sami sobie w życiu poradzić nie mogą, nad ubogimi i dziećmi opuszczonymi, chorymi, starcami i kalekami niezdolnymi do pracy ( żłóbki, ochrony, przytułki),
- f) Zarząd wspólnego majątku, gruntów, lasów, zabudowań i zakładów będących własnością gminy.
4) Do pełnienia czynności tych powołane są władze gminne: rady, magistraty, 'Wójtowie, sołtysi, ławnicy. Władze te noszą nazwę samorządowych.
6) Sumienne pełnienie obowiązków, . jakie samorząd nakłada na władze, przyczynia się do zdrowia, bezpieczeństwa, dobrobytu! oświaty ludności.
7) W rodzinnej gminie każdy łatwo 'zapoznać się może z warunkami życia zbiorowego, przygotować do pracy obywatelskiej dla narodu i państwa.
8) Dobra gospodarka gminna polega na umiejętnym zużytkowaniu bogactw ziemi i zdolności mieszkańców, Utrzymywaniu równowagi między dochodami a wydatkami, na pomaganiu sobie w pracy, wspieraniu się wzajemnym w ciężkich chwilach i okolicznościach życiowych,
9) Każdy mieszkaniec gminy korzysta z je j urządzeń, bierze udział w wyborze władz gminnych, winien też szanować obowiązujące ustawy, winien własnym wypitkiem przyczyniać się do powiększenia wspólnych zasobów materialnych i duchowych.
10) Uczestnicząc w zbiorowym życiu gminy, pamiętać ma zawsze, że jest ona tylko cząstką większej całości, że po za wioską czy miastem rodzinnym, po za gromadą sąsiedzką, jest wielka ojczyzna , wielomilionowy naród. Poza samorządem gminy, samorząd powiatu (starostwa) i województwa, a po nad nim rząd państwa całego. Pomyślność państwa zależy od, dobrej gospodarki poszczególnych gmin, nawzajem zaś urządzenia i czynności władz państwowych oddziaływają na stosunki gminne, tworzą warunki niezbędne do ich dobrobytu i rozwoju.
