Potrzeba decydowania mieszkańców o samych sobie wydaje się być coraz bardziej większa, odczuwalna, zauważalna. Bezpośredni udział mieszkańców w zarządzaniu gminą nabiera coraz większego znaczenia w danej jednostce samorządu terytorialnego. Wzrost zainteresowania budżetami obywatelskimi czy pojawienie się silnych ruchów miejskich pokazują ową coraz większą potrzebę mieszkańców uczestniczenia w zarządzaniu sprawami lokalnymi.
Jak pokazuje życie, za tymi oczekiwaniami nie nadąża prawo. Ważnymi krokami w stronę wzmocnienia roli mieszkańców powinny być: wprowadzenie obowiązkowych konsultacji społecznych dotyczących projektu budżetu gminy, wypracowanie podstawowych, ogólnych reguł funkcjonowania budżetów obywatelskich, a także ułatwienia w organizowaniu lokalnych referendów. Obecnie referenda na poziomie gminnym dotyczą głównie kwestii odwołania niepopularnych wójtów, burmistrzów czy prezydentów miast, a nie są narzędziem stymulowania debaty publicznej i wspólnego rozstrzygania najważniejszych problemów.
Spójrzmy na własne podwórko. Jeszcze raczej dużo upłynie wody, zanim samorządowcy pozwolą mieszkańcom na większy udział mieszkańców w procesie współdecydowania o dziś, jutrze i pojutrze gminy. Wydaje się im, że sami wiedzą i potrafią najlepiej. Fakt.Wydaje im się, i tyle, a może aż tyle. Ale to też w dużej mierze zależy od nas samych. A jak będzie w realu, to juz zależy oczywiście od nas samych.
