Tegoroczny maraton wyborczy sołtysów i rad sołeckich w gminie Lelis zapisuje coraz dziwniejsze zgłoski. W miejscowości Szafarnia brak chętnych do pełnienia funkcji sołtysa. Wójt namawia byłego sołtysa do dalszego pełnienia funkcji. Bezskutecznie. Będzie drugie zebranie. Coś dziwnego dzieje się w lokalnej społeczności. Sołtysi rezygnują, brak chętnych do pełnienia tej funkcji. Jakie są tego powody?
W miejscowości Szkwa Wójt ugina się pod oczekiwaniem mieszkańców i zwołuje zebranie na placu wiejskim, ale o godz. 15.00. Niestety niektórzy mieszkańcy i Pani Sołtys nie mogą o tej godzinie uczestniczyć w wyborach /obowiązki pracownicze/. Pani Sołtys podpowiada włodarzowi gminy inne rozwiązanie w postaci gospodarstwa agroturystycznego we Szkwie, jako miejsce bezpieczne i godne. Co zrobi Wójt? Zobaczymy zapewne wkrótce.
A jak w innych wioskach, gdzie miejsce zebrania wyznaczone są u sołtysa, w budynkach gospodarczych, na placach wiejskich /przyp. red. mamy zimę/ czy w sąsiednich sołectwach.
Znamienne są też inne elementy tego procesu wyborczego w jednostkach pomocniczych gminy. Spójrzmy na stosowne zarządzenie Wójta. Nosi ono tytuł: „Zarządzenie Nr 0050.1.2023 Wójta Gminy Lelis z dnia 03 stycznia 2023 r. w sprawie zwołania zebrań wiejskich sołectw gminy Lelis w celu przeprowadzenia wyborów sołtysów i członków rad sołeckich”. Na samym początku kłania się brak znajomości prawa przez samorządowców. Wójt nie może zwołać zebrań wiejskich w celu wyboru sołtysów i rad sołeckich. Zebranie wiejskie nie ma takiego uprawnienia, ma ono jedynie moc uchwałodawczą, a nie wyborczą. Wójt powinien zarządzić wybory i ustalić ich miejsce i czas. Zebranie wiejskie winno jedynie powołać komisję skrutacyjno – wyborczą. Wybory powinny odbyć się w takim czasie, aby dać możliwość wyboru wszystkim uprawnionym mieszkańcom sołectwa. Może to być np. w formie dyżuru komisji wyborczej w ciągu dnia. A co jeśli ktoś w tym dniu pracuje i złoży protest wyborczy. Wybory nieważne?
Statuty sołectw od dawna wymagają głębokiej modyfikacji. Samorządowcy uparcie pozostają głusi na zgłaszane w tym zakresie uwagi i propozycje. Stworzone są na zasadzie „kopiuj wklej”. Wiele uwarunkowań przez lata uległo zmianie, zapisy statutów sołectw zatrzymały się na początku idei samorządu.
Nie jest też prawidłowe, aby wójt prowadził zebranie wiejskie, a pracownik urzędu je protokołował. Osobiście doświadczyłem 4 lata temu takiej sytuacji, kiedy wójt uniemożliwił prowadzenie zebrania wiejskiego innej osobie w Dąbrówce. W takich okolicznościach następuje zbyt głęboka ingerencja organu wykonawczego gminy w uprawnienia zebrania wiejskiego. Protokół zebrania sporządzony przez pracownika urzędu nie może być wówczas weryfikowany. To domena uczestników zebrania wiejskiego, nad którym nadzór sprawuje rada gminy. Co jeśli w takiej sytuacji ktoś złoży protest wyborczy? Zapewne wybory nieważne, bo istnieją wyroki Sądu w tej materii.
Zerknijmy na kolejne pisma w sprawie wyborów sołeckich we Szkwie.
