Miliony żołnierzy poległo na ziemiach polskich w samym tylko XX wieku. Troska o ich mogiły to zadanie dla państwa i organizacji społecznych. Mówią o tym stosowne przepisy krajowe jak i międzynarodowe. W czasie I wojny światowej Polacy walczyli po stronie wszystkich zwaśnionych stron. Brat walczył przeciw bratu. Uznaje się, że na wszystkich jej frontach poległo ok. 10 mln żołnierzy, z czego ok. 5 proc. było Polakami. Czasem zdarza się, iż właśnie na tych miejscach próbujemy budować nowe.
Na terenie gminy Lelis oficjalnie mamy trzy takie miejsce pochówku, są to – Szkwa, Dąbrówka i Łęg Mierzejewo.Prawdopodobnie jest ich więcej. Troska o ich stan wygląda różnie. Dlaczego? Przyczyn jest wiele, chociaż czasem wystarczyłoby nieco więcej empatii, otwarcia i ludzkiego podejścia. Miejsca pochówku – to miejsca sacrum, Ogromną troskę o godny wygląd tych miejsc w ostatnich latach wykazuje Ośrodek Badań Europy Środkowo-Wschodniej w Białymstoku. Co łatwo można zauważyć chociażby w mediach społecznościowych. Ośrodek ten może jednak działać jedynie tam, gdzie jest do tego chociaż minimalna przychylność właściciela terenu i nie czyni on przeszkód w działaniu.Istnieje też bogata dokumentacja tych prac.Spójrzmy chociaż na wojenny cmentarz w Zawadach, którego odsłonięcie wkrótce.
W Dąbrówce wojenne kwatery znajdują się na cmentarzu parafialnym. Właścicielem tego miejsca pochówku jest parafia. Wpisane są one tez do rejestru zabytków. Jak dotychczas nie są one nawet oznakowane. Jedynie kilka słów na tabliczce umieszczonej na krzyżu symbolicznego grobu, mówi o rzeczywistości tego miejsca. Jeszcze jakiś czas temu widoczne były zarysy mogił poległych żołnierzy.. Czas i okoliczności robią swoje. Symboliczny krzyż na tym miejscu stanął dzięki staraniom ks. Stanisława Grosfelda. Obecny za wiedzą obecnego Proboszcza został ustawiony przez mieszkańca Dąbrówki.
Może już czas dołożyć realnych starań, aby oznakować te kwatery i godnie uszanować pochowanych tam poległych? To zadanie dla urzędu, właściciela terenu, społeczników. Społeczników, którzy wnoszą w tym zakresie ogromny wkład, za co należy im się powszechny szacunek i uznanie.
