Przyjmuje się, iż nazwa wsi NASIADKI pochodzi od kaczek, które nasiadywały na jajach w pobliskim lesie. Inaczej to widzi Ludwik Krzywicki, który mówi, iż w tych okolicach mieszkał bartnik o nazwisku Nasiadka, który miał tu swoje drzewa bartnie – w lesie Biendużańskim. Za tym poglądem przemawia chociażby fakt, iż w okolicach Myszyńca, Wydmus nazwisko Nasiadka jest mocno popularne.

Jedna z legend głosi o wykuwaniu w Nasiadkach mieczy dla wojsk króla Jagiełły biorących udział w bitwie pod Grunwaldem. Dane historyczne mówią o funkcjonowaniu w Nasiadkach kuźni i wydobywaniu w pobliskim Lelisie rudy żelaza. Obie miejscowości leżały po obu stronach dzielących jej rzeki Rozogi. O wczesnej bytności człowieka na terenie Nasiadk świadczą znalezione trzy srebrne denary rzymskie.

1798 roku w Nasiadkach było 17 gospodarzy. W lustracji starostwa ostrołęckiego z 1789 roku ukazane są dane o wysokości propinacji /opłaty za alkohol, obowiązek kupowania przez chłopów określonych ilości trunków/ i czynszu płaconego do Skarbu Koronnego. Nasiadki: czynsz –.48 zł, propinacja –102 zł.

Wieś Nasiadki w 1827 roku liczyła 29 domów i 140 mieszkańców. Zajmowała 1332 morgi powierzchni. Należała do powiatu ostrołęckiego, parafii Kadzidło. Ludność trudniła się płóciennictwem. W latach 1891 – 1931 Nasiadki były gminą. W 1891 roku gminę Nasiadki zamieszkiwało 5863 mieszkańców na obszarze 18737 mórg. W jej skład wchodziły 23 wsie włościańskie: Brzozówka, Dąbrówka, Długi Kąt, Durlasy, Gibałka, Golanka, Grale, Jazgarka, Klimki, Krobia, Kurpiewskie, Lelis, Łęg Starościński, Nasiadki, Płoszyce, Przewrotna Góra, Rossarz, Siedliska, Sul, Szafarczyska, Szkwa, Tatary i Łodziska. 322 osoby zamieszkiwały wioskę w roku 1981, a w 1906 liczba ta wynosiła 358 osób. Według Oskara Kolberga w 1830 roku wszystkie wioski Zagajnicy Kurpiowskiej miały charakter wiosek czynszowych. W tym gronie są m.in.: Płoszyce, Nasiadki, Dąbrówka, Szkwa.

W powiecie ostrołęckim we wsi Nasiadce, w dniu 12 czerwca 1867 roku miała miejsce nadzwyczajna burza z ulewą i gradem, zniszczyła na polach wszelkie uprawy.

Wieś Nasiadki ma ok 500 mieszkańców. W latach 1921–1939 wieś leżała w województwie białostockim, w powiecie ostrołęckim w gminie Nasiadki /od 1931 gminie Durlasy/. W latach 1998-2021 liczba mieszkańców wzrosła o 21,4%. We wsi Nasiadki w roku 2023 w rejestrze REGON zarejestrowanych było 39 podmiotów gospodarki narodowej, z czego 33 stanowiły osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą. Według danych z 2016 we wsi Nasiadki działały 2 kluby sportowe zrzeszające 66 członków.

Dąbrówka, Nasiadki, Łodziska i Lelis były m.in. wioskami, o które trwał spór do której należą parafii Kadzidła czy Ostrołęki. Dla Lelisa jest to dzień 14 luty 1759, Nasiadek 20 września 1761. Kryterium przynależności do parafii, zgodnie z wytycznymi biskupa płockiego Józefa Eustachego Szembek, była mniejsza odległość wioski do danego kościoła. Obecnie Wioska wchodzi w skład parafii pw. św. Anny w Dąbrówce. W ramach swych powinności parafialnych opiekuje się kapliczką św. Anny położnej na przykościelnym cmentarzu oraz ogrodzeniem cmentarza grzebalnego od strony lasu /ścieżka do szkoły/.

W czasie kampanii napoleońskiej około 9 stycznia 1807 roku w Lipnikach, Stanisławowie i Nasiadkach stacjonowały trzy duże oddziały wojsk rosyjskich. Każdy z nich liczył ok. 4 tys. ludzi. Pod koniec grudnia Napoleon wydał rozkaz wstrzymania walki i zajęcia kwater zimowych przez poszczególne korpusy. Przemarsze obcych wojsk wszechstronnie wyniszczyło nasze okolice. W okresie od końca 1806 do końca czerwca 1807 wojska te rekwirowały wszystko. Ludność musiała dostarczać im paszy, żywności, odzieży, koni itp. Cierpiała więc głód i szerzyły się choroby.

Przed I wojną światową wieś Nasiadki leżała niemalże nad brzegiem rzeki Rozogi przy drodze prowadzącej do Lelisa, materiałem budowlanym było drewno. Podczas wojny w 1920 roku w Nasiadkach stacjonowały wojska polskie. Wojskom tym, oddział partyzancki gajowego Chorążewicza spod Kadzidła /znad Rozogi/ przekazał wziętych do niewoli ponad 300 jeńców bolszewickich. W skład 14-sto osobowej Tymczasowej Rady Związku Puszczańskiego wchodził też mieszkaniec Nasiadek Franciszek Mamajek /zginął w obozie/. Jan Gromek w 1923 roku był Delegatem Rady tegoż Związku,  który istniał od jesieni 1919 roku.

Nasiadki, Szafarczyska, Dąbrówka, Kadzidło, Myszyniec, to przywołane miejscowości z których mieszkańcy brali czynny udział w „Dniu Oszczędności” zorganizowanym w Nasiadkach. O tym donosi gazeta Głos Ziemi Białostockiej 1931.11.12 R.2 nr 261. Krótka notka, ale jakże bogata w treść i informacje historyczne. Znane powiedzenie, iż zgoda buduje odnajduje tu swoje dobre odbicie. Tej właśnie zgody, poczucia wspólnoty, wyzbycia się egoizmu i prywaty tak bardzo nam dzisiaj potrzeba.

W dniu 30.V.1931 roku zmieniono nazwę gminy Nasiadki na Durlasy. Z kolei w latach 1931 – 1939 Nasiadki były gromadą wchodzącą w skład gminy Durlasy oraz siedzibą owej gminy. Po wybuchu wojny w 1939 roku obszar powiatu ostrołęckiego wcielono do Generalnej Guberni. Następnie w latach 1944 – 1972 Nasiadki jako gromada należały do gminy Durlasy, ale siedziba gminy była już w Lelisie. Od 1973 roku Nasiadki weszły w skład Gminy Lelis.

Związek Młodej Wsi to młodzieżowa organizacja oświatowo-wychowawcza powstała w 1934 roku z połączenia Związku Młodzieży Wiejskiej „Siew” z częścią Związku Młodzieży Lud oraz Małopolskiego Związku Młodzieży. Współpracował on z Towarzystwem Organizacji Kółek Rolniczych. Organizował m.in. biblioteki, świetlice, zespoły samokształcące.

Poczucie wartości oświaty i pęd do niej nie był obcy mieszkańcom gminy Nasiadki tuż przed wybuchem II wojny światowej. „Dla pożytku okolicznych Kół Związku Młodej Wsi” – takie słowa odnajdujemy przy okazji omawiania uruchomienia w Nasiadkach w 06 lutego 1936 roku Szkoły Rolniczej dla dziewcząt. Starania ludzi dobrej woli przyniosły efekt i 30 młodych dziewcząt mogło rozpocząć w niej naukę. Chętnych było dwa razy więcej. Szkoła mieściła się w byłym budynku gminy, posiadała także własny internat, wspólną kuchnię, a gmina sponsorowała osoby mniej zamożne. Wójt gminy Nasiadki Pan A. Nalewajk zwrócił się z apelem do swych mieszkańców o wsparcie inicjatywy otwarcia i utrzymania szkoły, co spotkało się z pozytywnym odzewem. Dla przykładu Komendant Posterunku Policji w Nasiadkach – niejaki Pan Zielinski, wykazał w tym zakresie wiele dobrego serca i zaangażowania.

03 maja 1936 roku odnajdujemy informację o pobycie  wojewody białostockiego w Nasiadkach gm. Durlasy. Pan gen. Pasławski odwiedził nauczycieli i uczennice Wędrownej Szkoły Rolniczej dla dziewcząt.

Adam Chętnik w 1937 zapisał: „W Dąbrówce n przy kościele i na paśnikach za wsią rosły dawniej olbrzymie drzewiaste jałowce, których dziś widzimy jeszcze resztki. W Szkwie jest kilka takichże jałowcó, godnych poszanowania i opieki, do niedawna było ich jeszcze sporo w Nasiadkach. I Nasiadki i Szkwa rozciągnięte są wzdłuż ulicy na znacznej przestrzeni. Jest to dawniejszy sposób komasacji wiosek, dziś bowiem po kolonizacji wioski rozrzucone są na przestrzeni kilku km. Kwadratowych. Na nowych koloniach widzimy świeże gospodarstwa, chałupy prosto spod topora, zboże w brogach lub niedokończonych stodołach, ani kawałka płotu przy domu, ale są często kwiatki rosnące pod oknami. To jeszcze dobrze świadczy o tutejszych kobietach”.

W czasie II wojny światowej wieś Nasiadki została całkowicie zniszczona. W miejscowości istniał 12 – osobowy samodzielny oddział Armii Krajowej. W Nasiadkach żołnierze niemieccy zabili w pobliżu kopanych okopów rolnika ze wsi Dzbenin o nazwisku Lipowski, który uciekał z robót przymusowych. W lesie poniósł również śmierć od kul żołnierskich rolnik ze wsi Pomorze o nazwisku Kuczyyński. Zabito także Józefa Ropiaka za to, że przypatrywał się lądującemu samolotowi niemieckiemu. Jak podaje Jerzy Kijowski  działo się to w 1944 roku. Dom rodziny Traczewskich był miejscem kwaterowania żołnierzy niemieckich.

W 1960 roku kółko rolnicze działające w Nasiadkach jako jedno z pierwszych w w powiecie zakupiło ciągnik. Natomiast, w 1961 roku w Nasiadkach poprawiła się komunikacja „gdyż codziennie rano i po południu przyjeżdżał autobus z Ostrołęki”, a w 1965 roku zabłysła pierwsza żarówka elektryczna”. Ule kłodowe można było jeszcze spotka w wiosce w 1971 roku.

W latach 1972 – 1978 działał we wsi Klub Książki i Prasy „Ruch”, który mieścił się w początkach swej działalności u rodziny Gawrychów, potem u Franciszka Marzewskiego, a następnie u Józefa Pokory, Teresy Murach. Zajmował dwa pomieszczenia liczące ok. 40 m² . Otwarty był w godz. od 16⁰⁰ do 22⁰⁰. Zapewniał młodzieży rożne formy spędzania wolnego czasu, jak: zabawy i gry przy kawie i słodyczach, wspólne oglądanie telewizji oraz czytanie książek i gazet. W Klubie można było zakupić podstawowe artykuły spożywczo – przemysłowe. Klub przestał działać w 1978 r. na skutek zaistniałych problemów z dostarczaniem artykułów. Znajdował się w nim telewizor i radio.

Rok 1974 to czas, kiedy w gminie Lelis gościł Stanisław Ciosek Przewodniczący Rady Głównej Federacji Socjalistycznych Związków Młodzieży Polskiej. Podczas wizyty wręczył on naczelnikowi gminy – Stanisławowi Jastrzębskienu i przodującym młodym rolnikom odznaczenia im. Janka Krasickiego, za ofiarną i wytrwałą pracę społeczną na terenie gminy. Wśród wyróżnionych znaleźli się m.in. Józef Piersa z Nasiadk. Fotografia odznaki obok /ze zbiorów rodzinnych K.Piersy/  Pan Józef Piersa został także odznaczony Srebrnym Krzyżem Zasługi przez H.J. Jabłońskiego.

W 1978 r. wybudowano drogę asfaltową, a w 1996 roku „założono” pierwszy telefon. Wieś posiada trzy przystanki autobusowe obudowane z drewnianymi ławeczkami. Przy przystankach i we wsi znajduje się oświetlenie uliczne.

Stanisław Pajka w książce „Wpisani w Kurpiowszczyznę i  życie moje” na stronie 36 zawarł nastęujące słowa: „Duże też wrażenie wywarły na mnie Ogólnopolskie Dożynki Związku Młodzieży Wiejskiej , które odbyły się w Lelisie w 1995 r. Duszą tych wszystkich poczynań, tak ważnych dla ocalania tożsamości regionalnej, był rodak ze wsi Nasiadki i jednocześnie nauczyciel miejscowej szkoły”.

Piersa Franciszek był Przewodniczącym Gminnej Rady Narodowej, a Zaniewski Konstanty, Parzych Józef, Lewiński Edmund, Bacławski Franciszek, Gontarz Bogdan, Mróz Dariusz to osoby sprawujące funkcje samorządowe w radzie gminy.

Jak ustalił Tomasz Mrozek z Ostrołęki sołtysami w wiosce Nasiadki byli m.in.  – Przygoda Józef, Marczak Paweł, Marczak Walenty, Parzych Antoni, Witkowski Franciszek, Gontarz Tomasz , Piersa Franciszek, Szewczyk Piotr. Parzych Józef, Jan Marczak /Potkaj Marek, Gromek Agnieszka, Kaczyński Andrzej/ i obecnie Piersa Krzysztof.  W Nasiadkach policjantami byli m.in.,: Walenty Kaczyński /1890-03.02.1953/, Piotr Kozera /1895-29.03.1947/.

W wiosce funkcjonuje sklep spożywczy, 8-klasowa szkoła z oddziałem przedszkolnym, Koło Gospodyń Wiejskich „Bociani Zakątek”, Ludowy Zespół Sportowy, Koła Różańcowe.. Żywy jest też zwyczaj śpiewów pogrzebowych. Jest też świetlica wiejska, przebudowana przez mieszkańców z  budynku po zlewni mleka. W Nasiadkach prężnie działa LZS, którego dobrym duchem jest Dariusz Mróż. Pod patronatem Gminnych  LZS w Nasiadkach odbywa się Ogólnopolski Turniej w Ringo. 

Nie sposób nie przywołać tu osób kultywujących miejscowy śpiew. W Nasiadkach jeszcze żywa jest tradycja śpiewów pogrzebowych. Została przekazana z pokolenia na pokolenie i jest kultywowana. Ten ostatni w parafii śpiewający bastion ma się dobrze. Posługują się dawnymi śpiewnikami lub też ręcznie zapisanym zeszytami oraz własnoręcznie przygotowanymi zestawami kserokopii stosownych pieśni. Obecnie męsko-kobiece grono śpiewaków liczy ponad 20 osób. Są to m.in. Mróz Ryszard, Potkaj Józef, Potkaj Helena, Zofia Kaczyńska, Jacek Gromek, Agnieszka Gontarz, Poręba Tadeusz, Gawrych Czesław, Poręba Jadwiga, Piersa Józef, Piersa Zofia, Halina Stolaczyk, Józef Parzych, Krystyna Gontarz, Agnieszka Doreńska, Władysław Pędzich, Gleba Honorata, Izabela Marzewska, Mariola Gawrych, Józefa Mróz, Dariusz Mróz. Osoby z tego grona podtrzymują także tradycje całonocnych śpiewów pasyjnych z Wielkiej Soboty na Niedzielę Wielkanocną. Piękna tradycja ojców może być kultywowana. Ci co śpiewali, a odeszli do Domu Ojca to m.in.: Franciszek Marczak, Kazimierz Witkowski, Jan Parzych, Kowalczyk Józef, Lutrzykowski Henryk, Józef Parzych, Józef Pędzich, Czesław Mróz, Jan Parzych, Bacławski Franciszek. Grono śpiewaków z Nasiadk prowadzi też nocną adorację przy Grobie Jezusa w Noc Zmartwychwstania Pańskiego. Miejscowi mieszkańcy pielęgnują  piękny miejscowy zwyczaj – Drogę Krzyżową, której poszczególne stacje usytuowane są na terenie wioski. Można tu spotkać też osoby odprawiające nabożeństwo majowe przy przydrożnych krzyżach i kapliczkach. 

Do grona osób z których wioska może być szczególnie dumna należą m.in.: dr hab. Roman Gawrych, Franciszek Mamajek,  Piersa Franciszek, dr n.med. Bożena Mikulska, sędzia Adam Piersa, Grzegorz Bolesław Surgiewicz.

W Nasiadkach znajduje się szczególne miejsce, uroczysko określane przez miejscowych się jako „sobotki”. Tam, zwłaszcza w okresie 20-lecia międzywojennego odbywały się spotkania towarzyskie, zabawy dwóch sąsiadujących wiosek Nasiadk i Szafarczysk. Milczącym świadkiem dziejów wioski jest sosna, która w obwodzie na wysokości 1,5 m ma dużo ponad 3 metry w obwodzie. Rośnie ona w lesie na wzniesieniu nieopodal koryta starej rzeki, tam gdzie obecnie są jeszcze bagna określane mianem „bagna Kaczyńskiego”/zdjęcie obok/. Tuż obok niej biegną dwie drogi z Nasiad do Dąbrówki noszące nazwy: Przygodowa i Potkajowa. Drogi te oznaczają krzyże zawieszone na drzewach.

Miejscowość posiada dostęp do gminnego wodociągu i dobry stan dróg gminnych oraz powiatowych. W ostatnim okresie czasu zauważa się rozwój budownictwa mieszkalnego, wzrost aktywności i jedności mieszkańców. Wioska uchodzi za jedną z najbardziej spójnych wspólnot w okolicy.

Słowa podziękowania dla Krzysztofa Piersy – Sołtysa Nasiadk za udzieloną pomoc w tworzeniu tekstu. Dziękuję!!!

opr. Krzysztof Bulak

 ——————————————————————————————

Fot. www.lelis.pl, zbiory własne, zbiory Krzysztofa Piersy