Płoszyce – wioska należąca do dąbrowskiej parafii. Położona wzdłuż drogi powiatowej Kadzidło-Grale-Szkwa. Obecnie zabudowania usytuowane są po obu stronach drogi. Oskar Kolberg jej nazwę wywodzi od założyciela wioski – rodu Płoskich. „Nad tąż samą Strugą Rozogą osiadła, grunta ma piaszczyste i doliste, pastwiska żadnego dla inwentarza nie zzza dużo, ma bardzo mało do Budowli sposobnego, Las tylko Olszowy. Gospodarzy jest w niej 14. Czynszu płaci co rok 239,12. proponacji 98.” – taka wzmianka o wsi Płoszyce znajduje się w Lustracji Starostwa Ostrołęckiego z 8 kwietnia 1789. W tymże roku /1798/ w tej miejscowości było 14 gospodarstw. Na kartach Słonika geograficznego Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich pod red. Filipa Sulimierskiego z 1880 zapisano: „Płoszyce. Wieś w powiecie ostrołęckim, gmina Nasiadka, parafia Kadzidło, ma 1043 morgi obszaru. W 1827 roku było 25 domów i 167 mieszkańców”. Rok 1891 dawał wiosce 272 osoby, a w roku , 1906, miejscowość zamieszkiwało 295 osób, w tym 6 prawosławnych.
Obecnie wioska Płoszyce liczy niespełna 300 mieszkańców Według danych archiwalnych pochodzących z Narodowego Spisu Powszechnego Ludności i Mieszkań w 2002 roku w wiosce było 91 gospodarstw domowych. W Płoszycach, w roku 2023 w rejestrze REGON zarejestrowanych było 18 podmiotów gospodarki narodowej, z czego 17 stanowiły osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą.
W 1740 roku wieś Płoszyce przyłączono do parafii Kadzidło, uprzednio należała ona do parafii Nowogród. Od 1894 roku, po utworzeniu parafii w Dąbrówce, wioska wchodzi w jej skład. Parafia w mieszkańcach Płoszyc ma stałe i mocne oparcie. W ramach swych „obowiązków” płoszyccy parafianie opiekują się Golgotą na Placu Jana Pawła II i ogrodzeniem cmentarza grzebalnego od strony drogi biegnącej z Dąbrówki do Płoszyc.
Według Oskara Kolberga w 1830 roku wszystkie wioski Zagajnicy Kurpiowskiej miały charakter wiosek czynszowych. W tym gronie są m.in.: Płoszyce, Nasiadki, Dąbrówka, Szkwa.
Na uwagę zasługują piękne postawy mieszkańców wioski. 18 lipca 1936 roku Przegląd Ostrołęcki donosił o Kółku Rolniczym w Płoszycach, które powstało w 1934 roku dzięki staraniom Sołtysa Józefa Lipki i Podsołtysa J. Muracha. Kółko to liczyło 23 czynnych członków. Uspołecznieni mieszkańcy Płoszyc zainicjowali sadzenie szlachetniejszych drzew przy drogach i przydomowych ogródkach. Ogólna ilość zasadzonych drzewek wynosi 350, w tym akacji szt. 125, wisien 50, lip 25 i owocowych 150. W wiosce uprawiano także tytoń, który następnie w ramach organizacji sprzedawano, uzyskując tym samym istotne fundusze dla tegoż kółka. 19 kwietnia 1936 roku „Przegląd Ostrołęcki” przynosi wzmiankę o postępie rolniczym na terenie gminy Lelis. Gazeta podkreśla światłość mieszkańców tejże wioski.
Z historycznych wydarzeń życia wioski zachowały się informacje o pożarze w dniu 25.X.1918 roku leśniczówki osady „Płoszyce”. W leśniczówce „Płoszyce” pracował jako cieśla Pan Władysław Kurpiewski, a leśnikiem był Griffing, obywatel cesarsko-niemiecki. Inny pożarr, który miał miejsce w Płoszycach wybuchł w tartaku należącym do Dyrekcji Las ów Państwowych w Siedlcach. Prawdopodobną przyczyną pożaru była iskra z komina tartaku. Straty oszacowano na ok. 220 tys. złotych. Zdołano uratować jedynie ok. 10% zgromadzonego materiału. Pracę straciło ponad 30 osób. Miało to miejsce 28 lipca 1927 r. Przegląd Łomżyński /R. 5, nr 30 (23 lipca 1933)/ donosił „Zabici od piorunów. W dniu 13 bm. nad terenem gm. Nasiadki przeszła burza gradowa z piorunami, niszcząc zasiewy kilku wsi. Od pioruna zostali zabici: Józefa Wiśniewska lat 54, mieszkanka wsi Lelis, oraz spłonął jej dom, Franciszek Sęk lat 63 i córka jego Marjanna Dziamałek lat 34.Kontuzjowani zostali Dziamałek Władysław lat 37 i syn Stanisław lat 8 mieszk. wsi Płoszyce. Obszar zniszczonych zasiewów i wysokość strat na razie nie ustalona”. W 1937 rok p. S. Sadownikówna /leśnictwo Płoszyce/ otrzymała nagrodę książkową w konkursie Kuriera Porannego. Historią wioski jest także jednostka OSP /przed wojną wspólna dla Płoszyc i Dąbrówki/, która samodzielnie funkcjonowała w latach 60- 80-tych ubiegłego wieku. W przeszłości wioska posiadała Klub Rolnika, Punkt Biblioteczny i 3 klasową szkołę, której początki sięgają roku 1922. W roku 1922 w 1 klasowej szkole uczyło się 28 dzieci. Lata następne wygładały następująco: 1923 – 58, 1924 – 58. 1925 – 37, 1930 – 60.
22 lipca 1988, w uznaniu za zasługi w pracy zawodowej i społecznej na rzecz najbliższego środowiska, Józef Kolimaga z Płoszyc, otrzymał Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski. Był to jeden z najbardziej aktywnych działaczy w naszym regionie. Funkcje sołtysa pełnił 20 lat, mandat radnego sprawował przez cztery kadencje i inicjował wiele społecznie pożytecznych przedsięwzięć /budowa drogi żwirowej, budowa zlewni mleka i sklepu czy też budowa Spółdzielni Zdrowia w Dąbrówce/.
Patriotyzm był i jest nadal obecny w życiu mieszkańców wioski. Do podziemia niepodległościowego w czasie II wojny światowej na terenie Płoszyc należeli m.in.: Piersa Konstanty, Plona Józef, Sęk Józef, Murach Jan, Bastek Władysław, Józef Lipka, Aleksander Sęk, Stanisław Kolimaga. Obecnie na terenie wioski corocznie mają miejsce uroczystości związane z rocznicą wybuchu Powstania Warszawskiego. Biało czerwona flaga narodowa stale powiewa na maszcie przed świetlicą wiejską. Za niewłaściwe poglądy polityczne młodzi patrioci w latach 1949-1959 zsyłani byli do wojskowych batalionów pracy W gronie osób przymusowo skierowanych do ciężkich prac w kopalniach i kamieniołomach w okresie: 29.05.1951-26.09195, był także mieszkaniec Płoszyc Kolimaga Aleksander urodzony w 1930 roku.
Co warto zobaczyć będąc w Płoszycach? Rezerwat Olsy Płoszyckie utworzony w 1997 roku., którego powierzchnia wynosi 140,86 ha. Na jednej z tablic rezerwatu zamieszczone są słowa św. Jana Pawła II „Las to miejsce, w którym człowiek może zobaczyć piękno i mądrość Stwórcy”.Odpocząć można w gospodarstwo agroturystycznym u Adama i Janiny Murach, a przy okazji pobrać lekcje garncarstwa u ostatniego garncarza kurpiowskiego Adama Muracha. Adama Murach z Płoszyc – ostatniego garncarza kurpiowskiego.. Podczas leśnych wędrówek warto odszukać cmentarz wojenny z okresu I wojny światowej zlokalizowany niedaleko głównej drogi prowadzącej do wsi Grale. Spacerując przez wieś na uwagę zasługują przydrożne krzyże i kapliczki. Jeden z nich datowany jest na 1907 rok i stoi tuz przy granicy wiosek Płoszyc i Dąbrówki.
W Płoszycach ma swoje korzenie wiele osób, z których wioska może być dumna. Jednym z nich jest Lipka Andrzej /26.08.1960-21.12.2015/. Czesław Parzych tak o nim napisał: ’Urodził się w Płoszycach, syn Stanisława i Wandy, z domu Tumińska. Zastępca Naczelnika Ochotniczej Straży Pożarnej w Ostrołęce. Pracował w straży ponad 30 lat. Odznaczony medalem brązowym, srebrnym i złotym „Za zasługi dla pożarnictwa” – najwyższym odznaczeniem dla strażaków ochotników oraz Brązowym Krzyżem Zasługi”.
Sołtysami w wiosce byli m.in. Sęk, Jakub, Sęk Szymon, Przygoda Jan, Madrak Józef. Obecnie Sołtysem wioski jest Pan Jarosław Puławski, który może cieszyć się z panującej w niej spójności wioskowej. Jednym z kierunków sołeckich działań jest zaszczepiania pośród mieszkańców ducha patriotyzmu. Na uwagę zasługuje dający się odczuć wioskowy solidaryzm. Odbudowana miejscowość dotknięta została także falą emigracji za chlebem. Wiosce i okolicy potrzebne są więc nowe horyzonty rozwojowe. Brak sklepu spożywczo-przemysłowego nieco rekompensuje handel obwoźny. W Wiosce działa kilka Kółek różańcowych: męskich i żeńskich oraz KGW „Płoszycanki”.
Wiele na to wskazuje, iż wkrótce wioska doczeka się szerszego opracowania swych dziejów. Zapewne będzie tam znacznie więcej informacji z dziejów tej wspólnoty wioskowej. Z tego powodu niniejszy artykuł jest jedynie symbolicznym jej zaczątkiem. Zwiastunem czegoś bardziej bogatego w treść. Czekamy więc z niecierpliwością na owoc pracy jej rodaka.
Słowa podziękowania dla Jarosława Puławskiego – Sołtysa Płoszyc za udzieloną pomoc w tworzeniu tekstu. Dziękuję!!!
opr. Krzysztof Bulak
Foto: zbiory własne, www.lelis.pl, zbiory Jarosława Puławskiego
