Wieś Obierwia to miejscowość leżąca w gminie Lelis. Należy do województwa mazowieckiego, powiatu ostrołęckiego. Różnie wyjaśnia się nazwę miejscowości. Rodak z Obierwi Tadeusz Grec regionalista, wielki miłośnik ziemi ojczystej, o pochodzeniu wioski Obierwi mówi, iż nazwa wioski pochodzi od jednego ze strażników książęcych zamieszkującego tutejsze lasy w I połowie XVI wieku.. Nazywał się Oberwalter, co z języka niemieckiego oznaczało stróż. W miarę upływu czasu, osada założona przez przybysza zaczęła się stopniowo rozbudowywać. Mieszkańcy od nazwiska jej założyciela, nazwali ją Oberwa. Na przestrzeni wieków nazwa uległa zmianie do dzisiejszej Obierwia. Obierwia to stara kurpiowska wieś. Z dostępnych informacji (ok. 1760r.) wynika, iż zabudowania chłopskie skupiały się tylko wokół obecnego placu szkolnego. W miarę przyrostu ludności wyodrębniły się trzy kolonie: Smoliska, Małachowo i Kurzyska. Mieszkańcy Obierwi i Łodzisk jako jedyni w powiecie ostrołęckim w połowie XVIII wieku odrabiali pańszczyznę w majątku Dylewo. W lustracji starostwa ostrołęckiego z 1789 roku znajdują się dane o wysokości propinacji /opłaty za alkohol, obowiązek kupowania przez chłopów określonych ilości trunków/ i czynszu płaconego do Skarbu Koronnego przez poszczególne wsie z naszego terenu. Wioska składała się z 41 gospodarzy, czynsz /odrabiają pańszczyznę w majątku Dylewo/, propinacja 328 zł.
Andrzej Bańkowski w swoim słowniku etymologicznym języka polskiego łączy nazwę tej miejscowości z „obierzwią”, czyli to “jeden z dwu powrozów rozciągających dolny i górny brzeg wielkiej sieci rybackiej , zastawianej w poprzek rzeki”. W Wielkopolsce jest też jezioro Obierzwia/Obierznia. W innych językach słowiańskich słowo „Obierwia” mogło zachować dawne znaczenie jako – „pagórek” czy „obszar źródliskowy”.
W.H. Gawarecki w Pamiętniku historycznym płockim, Warszaw 1828 r, podaje, iż Obierwia należała do Ekonomii Ostrołęckiej i liczyła gospodarzy 44, luźników 8. Zarządzenie Komisarza Województwa Mazowieckiego z sierpnia 1832 roku, publikuje listę osób uchylających się od służby wojskowej w armii carskiej. Przy niektórych imionach i nazwiskach istnieje miejscowość oraz krótki opis wyglądu. Zapis o Obierwi brzmi: „Obierwia – Łukasz Sołodyna, ma lat 20, twarz okrągła oczy szare, nos mały, włosy ciemne Wzrost średni”. Natomiast, Archiwum w Mławie zawiera wykaz poborowych z powiatu ostrołęckiego, którzy w 1895 roku uchylali się od poboru wojskowego. Przy nazwisku Paweł Szczepanek s. Walentego widnieje zapis – „mieszkaniec Obierwi”.
Budynek starej szkoły w Obierwi
„…Wszystko by u nas było jako tako, tylko to najgorsza, że szkoły nie mamy. Jest kilka wiosek takich, a mianowicie: Obierwia, Olszewka, Szwendrowy Most, Łodziska, Chudek, Czarnotrzew i Gleba, od których we wszystkie strony daleko do szkoły… „; „…Oj! bieda tam, bieda, gdzie szkoły nie ma, bo tam ludzie okryci są grubą ciemnotą. I niełatwo, też dadzą się oni nawrócić do tego, co jest prawdziwe i pożyteczne. Można to widzieć i u nas jak zbiorą się dla obrania wójta, ławnika, kasjera, albo dla narady nad innymi sprawami..” – takie oto słowa o lokalnej oświacie skreślił Józef Pawłowski z Dylewa. w liście „W sprawie szkolnej” do Gazety Świątecznej w 1887 roku nr 339 lipiec/.
We wsi panował powszechny analfabetyzm. Na 600 mieszkańców – zaledwie 10 umiało czytać i pisać. Z relacji najstarszych obierwianinów wiadomo, iż pierwszym nauczycielem był pan Dąbrowski. Zorganizował on grupę chętnych uczniów, których w miesiącach zimowych uczył czytać i pisać. Robił to dobrowolnie, bez zapłaty, z potrzeby serca. W latach 1909 – 1910 uzyskano zezwolenie władz carskich na budowę szkoły. Wybudowano ją przy ogromnym mieszkańców, Budynek starej szkoły w Obierwi wybudowany w latach 1909-1910.. Rok 1918 przynosi zapis o istnieniu w Obierwi szkoły z budynkiem murowanym o i izbie lekcyjnej i mieszkaniu dla nauczyciela. W dokumencie Ministerstwa Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego z 1927 roku: Szkoły powszechne Rzeczypospolitej Polskiej w roku szkolnym 1925/26 : (stan z dn. 1 grudnia 1925 roku), widnieje zapis o szkole w Obierwi: 2 izby, 84 m. kw. w budynku własnym z 1 mieszkaniem dla nauczyciela, działka szkolna 0,9 ha, 2 nauczycieli etatowych, 66 godzin lekcyjnych tygodniowo, 86 uczniów.
Budynek szkoły w Obierwi – stan obecny
W roku szkolnym 1989/90 rozpoczęto budowę nowego budynku szkoły. 1 IX 1994 r. powitano nowy rok szkolny w nowym budynku, a w 1998r. dokonano rozbudowy szkoły o segment C. Z dniem 1 IX 1999r. w Obierwi powstaje Publiczne Gimnazjum i sześcioletnia Szkoła Podstawowa. od dnia 1 IX 2002r. Uchwałą Rady Gminy Lelis założono Zespół Szkół w Obierwi, w skład którego weszły: Szkoła Podstawowa w Obierwi i Publiczne Gimnazjum w Obierwi. Budowa sali gimnastycznej – lata 2009-2010.Uroczyste otwarcie Boiska Orlik- 20.05.2012r.Z dniem 1 IX 2017r. w związku z reformą oświaty Zespół Szkół w Obierwi staje się Szkołą Podstawową w Obierwi z oddziałami gimnazjalnymi (gimnazjum wygasło z dniem 31 VIII 2019r.). W 2008 roku w szkole było 5 oddziałów i uczyło się w nich 69 uczniów. Rok 2023 to czas kiedy w szkole było 6 oddziałów z 54 uczniami.
Pamjatna zniżka Łomżinskoj Guberni na 1906 god podaje strukturę wyznaniową powiatu ostrołęckiego na dzień 01.01.1906 rok. W Obierwi mieszkało wówczas 35 osób wyznania kościoła rzymsko-katolickego. Według Narodowego Spisu Powszechnego Ludności i Mieszkań z 2021 roku liczba ludności we wsi Obierwia to 732. We wsi Obierwia w roku 2023 w rejestrze REGON zarejestrowanych było 57 podmiotów gospodarki narodowej, z czego 50 stanowiły osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą.
Z gminy Dylewo w powiecie ostrołęckim, województwie białostockiem wyłącza się wsie: Obierwia, Olszewka, Siarki-Kamienowizna, Szwendrowy Most, Łodziska i Szafarnia i włącza się je do gminy wiejskiej Nasiadki w tymże powiecie i województwie.. Rozporządzenie niniejsze wchodzi w życie z dniem 1 kwietnia 1931 r.
Czesław Parzych z Durlas w swej pracy o ostrołęckim cmentarzu parafialnym przywołuje kilku byłych mieszkańców i rodaków wioski:
- Stefan Gadomski /1898-8.10.1979/ – rolnik, aktywny działacz ludowy i społeczny, członek ZSL;
- Stanisław Grec /1897-15.04.1957/ – ułan, uczestnik wojny polsko-bolszewickiej. W okresie II wojny światowej działał w konspiracji. W dziuplach drzew rosnących koło jego domu przechowywała tajną prasę, mięso, słoninę. Prowadził warsztat krawiecki. Więzień obozów koncentracyjnych.
- Józef Grzyb – w czasie okupacji przygotowywał mąką dla przemytników z GG, którą pozyskiwał z młynów z Czarnotrzewiu. Zginął w obozie koncentracyjnym Oświęcim.
- Stanisław Szczepanek – zaginął w Oświęcimiu po aresztowaniu za przygotowywanie mięsa dla przemytników;
- Franciszek Święcki /1939/ – bohater walk obronnych w Czerwonym Borze, odznaczony krzyżem Virtuti Militari.
- Jakub Święcki rolnik, rozstrzelany na ostrołęckim cmentarzu 1.01.1940/41/, członek Narodowej Demokracji.
- Julian Święcki – oficer Wojska Polskiego, zginął rozerwany granatem w swym podwórku w 1945 roku na dwa dni przed swym ślubem.
- Krystyna Święcka /1946-08.11.1964/ – zginęła w wypadku drogowym, córka sołtysa Obierwi.
Obelisk – Obierwia kol. Smoliska
Więźniem politycznym z Obierwi był Skowronek Józef ur. 1904 zam. Obierwia, otrzymał wyrok 2 lata za pomoc NZW.
Miejscowa parafia pw. MNP Częstochowskiej została erygowana 10.1987 r. przez Biskupa łomżyńskiego Juliusza Paetza. Powstała z parafii pw. Nawiedzenia NMP w Ostrołęce i parafii pw. Ducha Świętego w Kadzidle. Wcześniej od 1.01.1984 r. ustanowiono w Obierwi samodzielny ośrodek duszpasterski.
Kościół murowany pw. NMP Częstochowskiej zbudowany w latach 1974-1987 staraniem księży wikariuszy parafii Nawiedzenia NMP w Ostrołęce: ks. Sławomira Sztachańskiego i ks. Edwarda Zambrzyckiego; pobłogosławiony w 1987 r. przez Biskupa Juliusza Paetza. Staraniem ks. prob. Józefa Kuleszy została zmieniona konstrukcja dachu. Kościół konsekrowany 15.10.1995 r. przez Biskupa pomocniczego Tadeusza Zawistowskiego. W latach 2000-2009 odnowiono front kościoła, ułożono nowe schody wejściowe i wykonano nowe barierki na tarasie; wewnątrz świątyni ustawiono dwa nowe boczne ołtarze i wykonano witraż na suficie nad ołtarzem . W latach 2012-2015 staraniem k. prob. Zdzisława Dylnickiego wykonano marmurową posadzkę prezbiterium, pomalowano kościół wewnątrz, wyremontowano dolny kościół z przeznaczeniem na kaplicę pogrzebową, odnowiono parkan wokół kościoła, wykonano podjazd dla niepełnosprawnych. Plebania murowana połączona z kościołem, wybudowana w latach 1974-1987. W 2008 r. staraniem ks. prob. J. Kuleszy dokonano kapitalnego remontu plebanii: wymieniono okna i wykonano nową instalacje grzewczą, z zewnątrz budynek pomalowano. W roku 2012 staraniem ks. prob. Z. Dylnickiego przeprowadzono ponownie kapitalny remont plebanii. Obok kościoła znajduje się cmentarz parafialny o powierzchni 2 ha. Parafię tworzą miejscowości: Aleksandrowo, Chudek, Obierwia, Olszewka, Szwendrowy Most. Obecna liczba wiernych oscyluje w okolicach 2 tys. W roku 1998 w kościele parafialnym pw. NMP Częstochowskiej w Obierwi po raz pierwszy przy grobie Pańskim pełniona była warta przez druhów OSP Olszewka..
Ks. Władysław Skierkowski /12.03.1886 – 20.08.1941/, oddając swe serce Kurpiom, ocalił od zapomnienia ponad 2 tys. pieśni naszego regionu. Pieśni te, dziś stanowią zabytki kultury duchowej Puszczaków. Wśród utworów zebranych przez ks. Wł. Skierkowskiego są także pieśni wykonywane mu przez mieszkańców naszej gminy. Byli to: Apolonia Pierzchała /l. 71/ i Józef Pierzchała /l. 29/ ze wsi Obierwia. Natomiast ze Szwendrowego Mostu wykonawcami byli: Józef Choroszewski /l. 20/, Julianna Choroszewska /l. 20/, Franciszek Korzeniecki /l. 23/, Roch Olech /l. 30/, Jadwiga Senkiewicz /l. 16/ i Czesław Wołosz /l. 22/.
Współczesna Obierwia , to typowa wioska kurpiowska, położona na terenie gminy Lelis powiat ostrołęcki. Na skrzyżowaniu najważniejszych miejscowych dróg króluje „wielkie” rondo wymaga od kierowców dużej redukcji prędkości. Wszystko wokół zadbane, robi dobre wrażenie. To przykład że można, wystarczy tylko chcieć. Widać tu rękę gospodarza, prawdziwego gospodarza. Chciałoby się, aby wszędzie był tak zadbany grób spoczywającego kapłana jak w Obierwi. Ks. Sławomir Sztachański ma tam swoje godne miejsce.
Obierwia z lotu ptaka
Od 2023 roku sołtysem sołectwa jest Małgorzata Mizerek. W skład rady sołeckiej wchodzą: Sadłowski Patryk, Kaczyński Janusz, Prusaczyk Katarzyna, Kowalczyk Michał.
Słowa podziękowania dla Roberta Niedźwieckiego – byłego sołtysa i nadal zaangażowanego społecznie mieszkańca wioski, za udzielona pomoc w tworzeniu tekstu.
Dziękuję!!!
opr. Krzysztof Bulak
=====================================================================
Foto: www.lelis.pl. www.aleksandrowo.pl
