Krzysztof Bulak
Transparentność – udostępnianie informacji, które są istotne dla oceny instytucji. Inaczej mówiąc, transparentność to zdolność obywateli do zdobycia informacji na temat tego, co dzieje się wewnątrz organizacji sektora publicznego poprzez takie kanały informacyjne jak między innymi: otwarte spotkania, dostęp do rejestrów i danych czy też aktywne zamieszczanie informacji na stronach internetowych przez instytucje publiczne lub też jako warunki, w których obywatele mają dostęp do informacji i dokumentów związanych z działaniami i decyzjami podejmowanymi przez administrację publiczną. Zatem transparentność jest „otwartością” systemu zarządzania, to stosowanie przejrzystych procedur oraz łatwy dostęp do informacji publicznej dla obywateli. Przez ten proces obywatele mają możliwość udziału przy podejmowaniu decyzji przez rządzących (partycypacja). Transparentność jest jedną z podstawowych zasad koncepcji dobrego rządzenia i odpowiedzialności. Jest ona niezbędna dla funkcjonowania społeczeństw demokratycznych i została uznana za podstawową zasadę administracji publicznej przez organizacje międzynarodowe. Wysoki stopień transparentności działania władz jest czynnikiem określającym poziom wysokości dojrzałości władz.
Konstytucyjne prawo obywatela wynikające z art. 61 ust. 1 Konstytucji RP każdy obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Zasada ta znalazła odzwierciedlenie w treści ustawy o samorządzie gminnym, gdzie zgodnie z art. 11b działalność organów gminy jest jawna, a ograniczenia jawności mogą wynikać wyłącznie z ustaw. Zgodnie z przywołanym artykułem, jawność działania organów gminy obejmuje w szczególności prawo:
a) obywateli do uzyskiwania informacji,
b) wstępu na sesje rady gminy i posiedzenia jej komisji,
c) dostępu do dokumentów wynikających z wykonywania zadań publicznych, w tym protokołów posiedzeń organów gminy i komisji rady gminy.
Zapewnienie dostępu do informacji publicznych stanowi podstawę do poprawy jakości relacji rządzących z obywatelami, a w powszechnym odczuciu swobodny dostęp do publicznych zasobów
informacyjnych ma kluczowe znaczenie dla funkcjonowania „dobrej demokracji”.
Spójrzmy na gminne podwórko. Dnia 28 kwietnia 2025 r. gminni samorządowcy, kolejny raz opowiedzieli się za ograniczaniem mieszkańcom dostępu do projektów uchwał i ich uzasadnień. W tym zakresie był to już drugi wniosek. Tym razem także radni gminni byli przeciwni wnioskowi umieszczania tych materiałów na stronie internetowej urzędu gminy. Jak pokazuje życie, inne samorządy z powodzeniem i dla dobra wspólnego, nie mają z tym żadnego problemu – przedmiotowe projekty uchwał zamieszczają na swoich stronach internetowych. Jak widać gminie Lelis standardy te wydają się być obce. Długo więc musimy jeszcze czekać na ich wprowadzenie w naszej wspólnocie samorządowej. Czy dojrzałość władz samorządowych w tym zakresie jest nie dla nas? Warto też dokładnie przeanalizować wypowiedzi, które miały miejsce podczas obrad rady gminy w dniu 28.04.2025 r.
r.
