Szafarczyska
Pierwsza wzmianka o istnieniu szkoły w wiosce pochodzi z 1891 r. Zapis o istnieniu szkoły w Szafarczyskach znajduje się w aktach Powszechnego Spisu w Cesarstwie Rosyjskim z 1897 roku. Budynek szkolny składał się z 1 izby lekcyjnej i 1 mieszkania dla nauczyciela i był murowany. Była to szkoła carska. Budynek został zniszczony w czasie II wojny światowej. Wówczas w gminie Nasiadki na 5863 mieszkańców zamieszkałych w 23 wioskach, z których najdalsza oddalona była o ponad 20 km od siedziby szkoły, było tylko 25 uczniów. Wioska liczyła wówczas 154 mieszkańców1.
Dane roku 1922 mówią o szkole z 1 klasą i 44 uczniami. Lata następne przedstawiają się następująco: rok 1922 – 44 uczniów. 1923 – 44 uczniów , rok 1924 – 49 uczniów, rok 1925 – 67 uczniów, rok 1930 – 64 uczniów2.
W roku szkolnym 1925/26 w miejscowości tej funkcjonowała szkoła z 1 izbą o powierzchni 66,3 m2. oraz jednym pomieszczeniem dla nauczyciela. Budynek był murowany. Uczęszczało do niej 67 uczniów. Tygodniowy wymiar zajęć wynosił 36 godzin. Pracował w niej 1 nauczyciel. Szkoła posiadała działkę o powierzchni 0,6 ha, będącą w użyciu nauczycieli3Kierownikiem szkoły w był Lewiński Edmund Uczyli w niej m.in. Władysław Szumiński (1929-34) – w roku szkolnym 1934/35 przeniesiony do 2 klasowej szkoły w Wilczewie obwód łomżyński4, Kornelia Sokołowska (przybyła w1934 r.), J. Tomaszewska (1936 r.)5. Do szkoły uczęszczały także dzieci z Nasiadk.
W 1926 roku kierownikiem szkoły był Adam Liss, szkoła liczyła 3 oddziały i uczyło się w niej 60 uczniów6. Powierzchnia 1 własnej sali lekcyjnej szkoły w roku szkolnym 1930/31 wynosiła 68 m27. Pod Deklaracją Podziwu i Przyjaźni dla Stanów Zjednoczonych, w podzięce za pomoc w stanowieniu Niepodległej znajdują się podpisali się uczniowie: Franciszek Parzych, Stanisław Kaczyński, Wincenty Wiski, Władysław Dóreński, Józef Wiski, Aleksander Dóreński, Władysław Szczubełek, Czesław Mrozek, Bolesław Kaczyński, Czesław Orzełek, Władysław Parzych, Antoni Gontarz, Maria Czyżewska, Aleksandra Parzych, Bronisława Gontarz, Aleksandra Dóreńska, Genowefa Gudelska, Stanisława Depta, Julia Marczak, Helena Wiska, Stanisław Gudelski, Aleksander Gawrych, Czesław Wiski, Walenty Pędzich, Walenty Kaliszewski, Władysław Zyśk, Aleksander Gontarz, Marian Pędzich, Henryk Laskowski, Stanisław Marcinkowski, Stanisława Lutrzykowska, Aleksandra Mamajek, Maria Mureńska, Franciszka Przygoda, Józefa Tercyjak, Zofia Szczubełek, Maria Parzych, Stanisława Podkaj, Maria Zera, Władysława Zera, Czesława Marczak, Janina Malewska, Anna Gawrych, Katarzyna Gontarz, Józefa Laskowska, Stefania Wiska, Józefa Wiska, Anastazja Kaliszewska, Czesław Brzostek, Marian Ziomak, Eugeniusz Marcinkowski, Stefan Marcinkowski, Edward Wiski, Józef Kruczyk, Stefan Prusiński, Stanisław Kruczyk, Feliks Pupiecki, Władysława Wołosz, Aleksander Lutrzykowski, Roch Laskowski, Adam Lisy, Stefan Wiski, Antoni Borkowski, Walenty Pińdzik, Rozalia Kowalicka, Konstanty Mamczak, Anastazja Parzych, Stefania Ziomak, Jadwiga Parzych, Marianna Kaczeńska, Wiktoria Mazewska, Rozalia Pędzich, Stefania Marzewska, Józefa Tercjak, Czesława Laskowska, Anastazja Parzych, Stefania Kaliszewska, Antonina Kaliszewska, Adam Laskowski, Bolesław Laskowski, Feliks Parzych, Czesław Parzych, Konstanty Zaniewski, Aleksander Parzych, Antoni Kaliszewski, Czesław Laskowski, Feliks Nasiatka, Marianna Potkajowa, Helena Potkajowa, Franciszek Mrozek, Leonora Staszkiewicz, Katarzyna Nasiatka, Leonora Wiska, Józefa Parzych, Wincenty Szewczyk, Marianna Wiska, Franciszka Wiska, Bronisława Wiska, Władysława Tercjak, Aleksander Tercjak, Antonina Tercjak, Franciszka Wiska, Marianna Osowska, Stanisława Szewczyk, Bronisława Wiska, Walenty Wiski, Wiktor Laskowski, Franciszek Baldek, Józefa Gawrych8.
1www.cejs.icm.edu.pl, www.otn.ostroleka.pAdam Czesław Dobroński, Powiat ostrołęcki w guberni łomżyńskiej, Uniwersytet w Białymstoku, [w] Zeszyty Naukowe OTN Ostrołęka 2022, s.115, [dostęp:14.06.2026 r.].
2W Jemielity, Szkolnictwo powszechne…, s.59.
3Szkoły Powszechne…, s. 206.
4Dziennik Urzędowy Kuratorium Okręgu Szkolnego Brzeskiego, wrzesień 1934, R.XI, nr 7-95, s.467.
5W Jemielity, Szkolnictwo powszechne…, s.62.
6www.polska1926.pl, [dostęp:11.06.2026 r.].
7W Jemielity, Szkolnictwo powszechne…, s.65.
8www.polska1926.pl, [dostęp:11.06.2026 r.].
Uczniowie szkoły w Szafarczyskach na tle budynku szkoły.
Zdjęcie w zasobach państwa Waldemara i Marianny Pędzich z Szafarczysk,
„Zdjęcie archiwalne poddane cyfrowej renowacji i koloryzacji z wykorzystaniem sztucznej inteligencji. Kolory mają charakter interpretacyjny i zostały odtworzone na podstawie widocznych detali fotografii.”
