Wśród podstawowych zasad w funkcjonowaniu organów gminy jest ich jawność. Władza samorządowa pochodzi wprost od konkretnych obywateli tworzących daną wspólnotę. W tej sytuacji obywatele ci mają pełne prawo zaznajomienia się ze sprawami realizowanymi przez te władze.
Ustawa z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym mówi jasno o zasadzie jawności w odniesieniu do działalności organów gminy. W ramach tej zasady ustawa wprowadza otwarty katalog praw obywateli. Do praw tych należą m.in.:
– prawo do uzyskiwania informacji,
– prawo wstępu na sesje rady gminy,
– prawo wstępu na posiedzenia komisji rady gminy,
– prawo dostępu do dokumentów wynikających z wykonywania zadań publicznych, w tym protokołów posiedzeń organów gminy i komisji rady gminy.
W orzecznictwie wskazuje się w związku z tym, że w obradach komisji – w tym również komisji rewizyjnej – mogą uczestniczyć, z uwagi na ich jawność, wszystkie osoby. Dotyczy to również osób, które nie są mieszkańcami gminy. Fakt, iż osoby te, nie mają prawa do głosowania (wyrok WSA w Łodzi z 8 maja 2014 r., sygn. akt I SA/Łd 6/14), ale mają prawo do wstępu na obrady.. Jawność życia publicznego nie może być rozumiana wąsko jako jawność obrad rady gminy, ale szeroko, jako jawność głosowań przy podejmowaniu decyzji (wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 30 marca 2011 r., sygn. akt II SA/Go 105/11).
