Antoni Połujański w Tygodniku Rolniczo-Przemysłowym, R.6, Nr 10 z/1859 roku w korespondencji z powiatu ostrołęckiego z roku 1859, porusza wiele cennych spraw z życia naszych przodków m.in. odrodzenie moralne, obyczaje i problemy oświaty. Pomimo upływu lat, kwestie te nadal zachowują aktualność. Oświata ludu jak kulała, tak też i kuleje. Dlaczego? Czyżby w myśl znanego powiedzenia: „Ciemnym narodem łatwiej rządzi„? Naród musi mieć świadomość własnej przeszłości, tożsamości narodowej. Bez tego zagrożona jest jego wspólnota narodowa. Pamiętajmy o tym szczególnie my, Polacy!
Poniżej fragment korespondencji o problemach ówczesnej oświaty:
„…Wszyscy i zewsząd wołają publicznie o oświatę ludu naszego, lecz urzeczywistnienie tego żądania czyli uskutecznienie onego u nas jest trudnym; bo naprzód brakuje nam stosownych funduszów, a gdy te z dobrowolnych ofiar utworzą się, nie możemy dowolnie niemi rozrządzać; oddawać je zaś do rozrządzania osobom nie chcącym pojmować życzeń i potrzeb ogółu, byłoby niedorzecznością. Tym sposobem postęp oświaty ludu kończy się u nas na wołaniu czyli tak zwanych pia desideria, które, Bóg wić kiedy do skutku przyjdą. A że obecnie rząd rosyjski chętnie dozwala w rozmaitych punktach cesarstwa urządzać kursa i odczyty publiczne w rozmaitych gałęziach naukowych, to też zastosowanie u nas tego rodzaju kształcenia wielce byłoby użytecznym. Prelekcje te czyli odczyty publiczne nie powinny być przywiązane do samej Warszawy, gdzie mniej są potrzebne i właściwego skutku odnieść’ by nie mogły. Bylibyśmy za tóm, żeby odczyty takie ustanowiono nie tylko dla klas naukę posiadających lecz i dla ludu, dla którego nauka praktyczna jest najpotrzebniejszą i najstosowniejszą. I tak wypadałoby urządzić odczyty w miastach gubernialnych i w miasteczkach , a wykładać praktycznie w dni świąteczne rolnictwo, pszczelnictwo, leśnictwo, rybołówstwo i inne gałęzie nauki ludowi potrzebne. Takie sposoby oświecania ludu wymagają najmniej funduszów, a rezultaty ich szybkie i wielkie być mogą. Myśl tę poddajemy pod rozwagę światłych i dobrze życzących krajowi mężów i szczęśliwi będziemy, gdy uznanie jej użyteczności podniesie ją do skutku”. .
