Przez długi czas wizytówką Kurpiowszczyzny było budownictwo. Ten niepowtarzalny charakter i styl wsi tutejszych, podobnie jak na Podhalu, był nierozerwalnie związany z otaczającym środowiskiem. Zadziwiał zmysł i mistrzostwo wykonania budynków. Materiał budowlany to głównie drewno z Puszczy i słoma z pola. Każdy budynek był niepowtarzalny, miał indywidualne wykończenie. Szczyt zajmuje tu szczególne miejsce. Dolna jego część wykończona była pionowymi deskami, górna zaś, z desek ułożonych na krzyż lub w różne desenie – łamańce, od których pochodzi nazwa „szczyt łamany”.. Szczytówki i opaski były wycinane w różne karby, wzorki i desenie. Wszystko to było misternie zharmonizowane. Nadokienniki zdobiono także pięknie. Zwieńczenie dachu zwane śparogami niemal w każdej chacie było inne. Rzeźbiono je w kształcie rogów, ptaków, łbów końskich . Pośrodku śparogów umieszczano słupek z chorągiewką, kogucikiem lub krzyżem drewnianym czy żelaznym.
Dzisiaj trudno to wszystko zobaczyć razem, ale zachowały się jeszcze pojedyncze elementy na niektórych budynkach. Powstające nowe budowle także zawierają dawne ozdoby chaty kurpiowskiej. Bez trudu możemy je odnaleźć nawet w naszej wiosce. Przykładem może być nasza kapliczka objawień, czy dom stojący tuż obok niej. Warto też pomyśleć o wkomponowaniu tych elementów w budynki użyteczności publicznej. Wówczas będzie to już nie tylko nasza dawna regionalna wizytówka, ale kolejny przykład zachowania odrębności Kurpi i poszanowania przez nich swego dziedzictwa historii i wiary.
Foto: dawny kurpiowski drewniany krzyż, replika w miejscowości Szafarczyska.
