Środa Popielcowa jest początkiem Wielkiego Postu. Tradycyjnie, w tym dniu podczas mszy jest zwyczaj posypywania głów popiołem na znak żałoby i pokuty. Od Środy Popielcowej do końca Wielkiego Postu w liturgii obowiązuje kolor fioletowy. Kościół też zakazuje hucznych zabaw w tym okresie.
Gest posypania głów popiołem wyraża kondycję człowieka grzesznego, który wyznając swoją winę, ma chęć, a w zasadzie podejmuje decyzję o nawróceniu. Świadczą o tym, chociażby słowa wypowiadane w czasie posypania: „Pamiętaj, że jesteś prochem i w proch się obrócisz” albo „Nawracajcie się i wierzcie w Ewangelię”.
