Ojciec Święty Jan Paweł II w posynodalnej Adhortacji Apostolskiej „Pastores gregis”, docenił wielką wagą wizyty pasterskiej nazywając ją „autentycznym czasem łaski i szczególnego, a nawet jedynego w swoim rodzaju momentu w zakresie spotkania i dialogu Biskupa z wiernymi”. Wizytacja pasterska jest jakby duszą biskupiego posługiwania i rozszerzeniem duchowej obecności biskupa pomiędzy wiernymi. Papież dodaje, że Biskup „podczas swojej wizyty pasterskiej w parafii, pozostawiwszy zagadnienia o charakterze administracyjnym innym delegatom, powinien w szczególny sposób zatroszczyć się o spotkania osobiste, poczynając od proboszcza i innych kapłanów. To właśnie w takich chwilach najbardziej zbliża się do swojego ludu w sprawowaniu posługi słowa, uświęcania i pasterskiego przewodzenia, wchodząc w bardziej bezpośredni kontakt z niepokojami i troskami, radościami i oczekiwaniami ludzi, mogąc ofiarować każdemu słowo nadziei. Biskup powinien wówczas nawiązywać bezpośredni kontakt przede wszystkim z osobami najuboższymi, starszymi i chorymi. Przeprowadzona w ten sposób wizyta pasterska objawia się w swojej prawdziwej istocie, czyli jako znak obecności Pana, który odwiedza swój lud, przynosząc mu pokój” (Pastores gregis, nr 46”).
Kilka tygodni przed przybyciem Biskupa do parafii Proboszcz powiadamia wiernych o nim i zachęca parafian do modlitwy o dobre owoce wizytacji pasterskiej. Akcenty tego rodzaju umieszcza się w modlitwie powszechnej oraz w nabożeństwach parafialnych. Program wizytacji wcześniej ustala proboszcz z Biskupem.
Przybyłego Biskupa oczekuje się przed bramą kościoła. Proboszcz (rektor kościoła) ubrany w komżę, stułę i białą kapę. Obecni są również inni kapłani, ubrani w strój liturgiczny oraz służba liturgiczna. Liturgiczne powitanie Biskupa dokonuje się w kruchcie kościoła. Proboszcz podaje Biskupowi do ucałowania krzyż lub relikwiarz, następnie Biskup dotyka kluczy i wodą święconą pokrapia wiernych.
W uroczystej procesji, przy śpiewie „Ecce sacerdos magnus”, albo innej pieśni, wprowadza się Biskupa przed główny ołtarz. Po krótkiej modlitwie Biskupa przed Najświętszym Sakramentem io skończonym śpiewie proboszcz udaje się do pulpitu używanego w czasie liturgii Słowa, lub innego odpowiedniego miejsca, i zwrócony do wiernych śpiewa przewidziane wezwania i modlitwę. Następnie Biskup zajmuje miejsce przewodniczenia. Po krótkim powitaniu Biskupa przez przedstawicieli parafii i proboszcza (połączone z krótkim sprawozdaniem z życia religijo-moralnego i materialnego parafii), Biskup podchodzi do ołtarza głównego i śpiewa orację (kolektę) ze Mszy św. o Patronie kościoła, by następnie udać się do zakrystii, celem przygotowania się do Mszy świętej.
Jeśli Msza św. połączona jest z bierzmowaniem, to po Ewangelii następuje dialog Biskupa z proboszczem (lub odpowiedzialnym za przygotowanie do bierzmowania). Po homilii, odnowieniu przyrzeczeń chrzcielnych i modlitwie z wyciągniętymi rękami następuje sakramentalne namaszczenie czoła bierzmowanych. Obrzęd ten dokonuje się w nawie głównej, w postawie stojącej. Świadkowie zaś trzymają podczas namaszczenia świętym Krzyżmem prawą rękę na prawym ramieniu bierzmowanego. Obrzędowi sakramentu bierzmowania towarzyszy wspólnotowy śpiew modlitewny, najczęściej do Ducha Świętego. Modlitwę powszechną wypowiada oraz dary ofiarne do ołtarza przynosi młodzież bierzmowana. Przed błogosławieństwem pasterskim młodzi otrzymują poświęcone krzyże i inne pamiątki np. „Skrócony Katechizm Kościoła Katolickiego”.
Inne Msze święte z homilią Księdza Biskupa są sprawowane według porządku ustalonego przez proboszcza. Przewidziane są także spotkania z różnymi grupami parafialnymi.
Sprawdzone przez wizytatorów księgi parafialne własnoręcznie podpisuje i pieczętuje Biskup wizytujący w czasie najbardziej do tego odpowiednim. Zakończenie wizytacji pasterskiej dokonuje się na ostatniej Mszy św. wyznaczonej w porządku wizytacyjnym. Krótkie przemówienia końcowe parafian i duszpasterza podsumowują całość wizytacji kanonicznej.
