Siedliska

      Możliwość komentowania Siedliska została wyłączona

Okoliczne wioski objęła komasacja na zasadzie tzw. włók pasowych. Fakt ten wpłynął na utworzenie się charakterystycznych dla nich planów siedlisk. Zagrody usytuowane były na planie wydłużonego prostokąta. Składały się z dwóch części: mieszkalnej i podwórza.

Chałupy kurpiowskie usytuowane były szczytem do drogi. Od drogi znajdowały się przydomowe ogródki, w których często oprócz kwiatów, bzów stał krzyż, rzadziej kapliczka. Do domu wchodziło się poprzez tzw. sień z której były wejścia do izby, alkierza, kuchni, zakamarka oraz na strych. Wejście do piwnicy /w podłodze/ było w sieni lub ewentualnie w kuchni. Obok domu często rosła lipa dająca schronienie przed słońcem w upalne dni i miejsce odpoczynku na ławce stojącej pod nią. Drzewo to często też rosło w centralnym miejscu obejścia. Naprzeciw wejścia do chałupy lokowano też ogródki uprawne i sady.

Na środku podwórza usytuowana była zazwyczaj studnia z żurawiem i korytem do pojenia bydła. Na wprost domu stała podłużna stodoła, czyli miejsce do przechowywania płodów rolnych. Obok niej budowano szopy na narzędzia /wozy drabiniaste, sanie, pługi, młynki do zboża, brony, itp./ i spichlerze, w których trzymano ziarna. Ziemniaki do spożycia przechowywano piwnicach, zaś ich sadzeniaki w dołach – zazwyczaj pod lasem. Tuż za stodołą umieszczony był kierat służący do napędzania lady do sieczki. Kierat pociągany był przez konia. Sieczka stanowiła pożywienie dla konia i bydła oraz wykorzystywano ją jako wypełnienie sienników. Czasami była też praktyka przejściowej jednej „wspólnej” stodoły dla dwóch gospodarzy – dotyczyło to zazwyczaj braci, którzy podzielili się ojcowizną.

Po obu stronach stodoły, szczytem do drogi, położone były pomieszczenia dla zwierząt i domowego drobiu – obory, chlewy, stajnie. Zbudowane były na planie prostokąta. Pod dachem tych pomieszczeń /na tzw. drągach/ przechowywano słomę lub siano, które jednocześnie stanowiło ocieplenie budynków.

Na podwórzu w późniejszym okresie budowano tzw. letnie kuchnie, kioski, które w okresie letnim przejmowało rolę kuchni z chałupy. Dopełnienie siedliska stanowiła buda dla psa oraz wychodek w ustronnym miejscu. Bocianie gniazdo uważane było za wyróżnienie dla gospodarzy. Całą zagrodę otaczał drewniany płot z bramą wjazdową przy chałupie. Wokół domów sadzono dużo bzów.

Download PDF