Przy znaczniejszych tylko wystąpieniach i uroczystościach kościelnych, podczas pielgrzymek między innymi do Gietrzwałdu na Warmii czy do Świętej Lipki na Mazurach nie obeszło się bez udziału kotła. Kutego z miedzi, niesionego przez dwóch krzepkich pątników. Kiedy po wydarzeniach buntowniczych 1905 r. nastąpiły pewne, dostrzegalne swobody obywatelskie w Królestwie, towarzyszyły kotły masowym wystąpieniom patriotycznym. Przechowywane w bocznicach kościołów Dąbrówki, Nowogrodu, Łysych i Zbójny przepadły na zawsze przed odzyskaniem niepodległości. Przetopione w hutach niemieckich na kule i armaty podzieliły smutny los tysięcy dzwonów.
Adam Syska s. 448, „Adama Chętnika Instrumenty muzyczne”, „Komunikaty Mazursko-Warmińskie” nr 4 (1984) 445-449.
Fot. Adam Chętnik, Z Kurpiowskich borów, Lwów 1930.
