Czym jest miejsce pamięci? To grób lub cmentarz wojenny; nieruchomość lub obiekt budowlany albo jego pozostałości, upamiętniające postaci lub wydarzenia znaczące dla Narodu i Państwa Polskiego, a w szczególności pomnik, krzyż przydrożny, kapliczka, kopiec, inny obiekt lub przedmiot związany z wydarzeniami lub postaciami znaczącymi dla dziedzictwa Narodu i Państwa Polskiego, a w szczególności tablica pamiątkowa.
W przededniu kolejnej rocznicy wybuchu Powstania Listopadowego odwiedziłem jedno z Miejsc Pamięci Narodowej w Gminie Lelis – Gajówkę w Durlasach. Tu, na gruzach starej gajówki i w lesie koło wsi Durlasy, usytuowany jest symboliczny pomnik – obelisk ku czci wachmistrza Władysława Małkowskiego. Napis na obelisku głosi:
„Ku czci wachmistrza Władysława Małkowskiego, gajowego z Durlas, który mieszkał w tym miejscu z rodziną , żołnierza Korpusu Ochrony Pogranicza w Kampanii Wrześniowej 1939 r., więźnia obozu w Ostaszkowie, zamordowanego w kwietniu 1940 r. przez NKWD w Twerze. Spoczywa na Polskim Cmentarzu Wojennym w Miednoje”.
Obelisk odsłonięto 11 listopada 2014 roku, jest dobrym przykładem troski pamięć narodową Chociażby znicze, kwiaty i prządek świadczą tym Przybywam tu co jakiś czas Nie ma znak zawłaszczenia tego miejsca przez jakąś grupę lu osobę, co da się zauważyć na innych miejscach pamięci, w naszej gminie także
Przywołajmy tu pozostałe miejsca pamięci narodowej z terenu gminy Lelis:
- cmentarze z okresu I wojny światowej w Szkwie, Kurpiewskich i Dąbrówce, a także w Płoszycach;;
- kapliczka powstańców 1831 roku na pograniczu Zabrodzia i Siemnochy;
- grób żołnierski w Durlasach i Lelisie;
- grób ks. Placyda Podgórskiego w Dąbrówce;
- tablica pamiątkowa wojny obronne 1920 w Dąbrówce;
- Obierwia / Aleksandrowo – tablica upamiętniające śmierć 9 mieszkańców z wiosek Obierwia i Aleksandrowo.
===============================================================
Władysław Małkowski służył w stopniu Wachmistrza w jednostkach Korpusu Ochrony Pogranicza. Jednostki te toczyły wiele potyczek zbrojnych z wojskami sowieckimi. Po jednej z nich wraz z oddziałem dostał się do sowieckiej niewoli a następnie przewieziony w okolice Ostaszkowa. Stamtąd napisał do rodziny list. Jak się później okazało była to ostatnia wiadomość od Władysława Małkowskiego. Dopiero w 1943 roku gazety podały informacje o odkryciu grobów z ciałami pomordowanych przez NKWD polskich żołnierzy. Wówczas w trakcie ekshumacji rozpoznano ciało Władysława Małkowskiego po ukrytych w nogawkach spodni zdjęciach i dokumencie wojskowym. W wolnej Polsce Prezydent RP pośmiertnie uhonorował Władysława Małkowskiego nadając mu stopień podporucznika. /cyt. https://opencaching.pl/.
