Henryk Kulesza – żył lat 74, zm.24.07.2024 r., piewca Kurpiowszczyzny, poeta i śpiewak ludowy, nauczyciel. Takie słowa widnieją na pięknym nagrobku w miejscu wiecznego spoczynku na leliskim cmentarzu. Słowa te w pełni oddają życie i działalność tego syna kurpiowskiej ziemi, który przez cztery lata wraz z rodziną żył i pracował w Dąbrówce. Resztę życia spędził w Lelisie. Całe jego życie, to troska o Kurpie, to bez reszty oddanie się kurpiowskim sprawom. Każdy z nas w jakiś sposób coś mu doświadczył owoców jego postawy. W życiu przychodzi czas, aby podziękować za nie. Wobec Henryka Kuleszy niechaj to będzie uratowanie jego ukochanego dzieła – Ośrodka Etnograficznego w Lelisie, którego także „wyjątkowym kustoszem”. Ośrodek ten obecnie jest zamknięty, a eksponaty rozproszone. W tej sytuacji  na ręce Klubu Radnych DecydujMY wystosowana została następująca prośba.

Dąbrówka 11.11.2025 r.

Klub Radnych DecydujMy

Rady Gminy Lelis

Wniosek

Przedkładam prośbę o podjęcie działań mających na celu uchronienie od zniszczenia Ośrodka Etnograficznego w Lelisie i zachowania jego zbiorów. Tak, aby jak najszybciej Ośrodek ten ponownie mógł wydatnie służyć nie tylko lokalnej społeczności. Uzyskanie dla niego statusu jednostki muzealnej otworzyłoby drogę jego dalszego, w tym pozyskiwania funduszy.

Uzasadnienie

Obecnie, ta placówka gminna od kilku lat jest zamknięta a jej zbiory zostały rozproszone, a na jego budynku wisi informacja o zamknięciu. Dawna chluba i wizytówka gminy niszczeje. Ośrodek cieszył się dużym zainteresowaniem wśród mieszkańców regionu i szkół, jako miejsce zapoznawania dzieci z kulturą kurpiowską. Dodatkową atrakcją zwiedzania było to, że opiekun zbiorów prowadził opowieść o eksponatach w gwarze kurpiowskiej. Działał pod patronatem Gminy od 1997 roku. Założył go, przy wsparciu Anny Ogniewskiej, dyrektorki GOK-u i kierował Kurp – Henryk Kulesza, urodzony w Olszynach w 1950 roku , nauczyciel historii, śpiewak, gawędziarz, autor wierszowanej, opowiadanej w gwarze kurpiowskiej widowisko teatralne: „W chacie szkwańskiego bartnika – od Zagajnicy Szkwańskiej po Myszyniecką”, w którym opowiadał o historii i życiu dawnych Kurpiów”. To było jego  ukochane muzeum etnograficzne do którego eksponaty miesiącami gromadził osobiście, na przekór tym wszystkim, którzy nie wierzyli w pomyślność tego przedsięwzięcia. Artykuły i wiadomości o tym muzeum można było przeczytać na drugim końcu Polski. Niejednokrotnie można było usłyszeć słowa Rady i Wójta Gminy, wyrażające docenienie zaangażowania, wysiłku i efektów Pana Henryka Kuleszy w zakresie gromadzenia eksponatów kultury kurpiowskiej i działalności Ośrodka Etnograficznego w Lelisie. Donosiły o tym także nie raz Wieści Gminne”.

Idąc za słowami etnografa dr Krzysztofa Brauna z Warszawy należy podkreślić, iż w 2009 roku poproszono Instytut Etnologii UW o pomoc w fachowym zinwentaryzowaniu zbiorów. Wówczas grupa studentów pod kierunkiem dr Katarzyny Waszczyńskiej skatalogowała zgodnie z obowiązującymi zasadami muzealnymi blisko 1000 eksponatów, zakładając profesjonalny inwentarz. Całość zinwentaryzowanych zbiorów została również wpisana do Księgi inwentarzowej muzealiów etnograficznych. Dokumentacje zbiorów wykonano w formie cyfrowej na płytach CD oraz w formie skróconych opisów w księdze inwentarzowej. Przekazano ją po 1 egz. do CKBiS w Lelisie i Ośrodka Etnograficznego. Wówczas pozostały jeszcze do zinwentaryzowania przedmiotów zgromadzone w dwóch pozostałych budynkach: lamusie i pod wiatą.

Zainwestowane w Ośrodek publiczne finanse, praca i zaangażowanie ludzi winno wydatnie służyć zachowaniu i popularyzacji dziedzictwa kulturowego Kurpiowszczyzny na wzór podobnych placówek np. w Wachu czy Nowogrodzie. Należy podkreślić, iż zakończenie prac inwentaryzacyjnych i opracowanie katalogu naukowego i fotograficznego pozwoliłoby włodarzom Lelisa ubiegać się o status jednostki muzealnej dla Ośrodka.

Z wyrazami szacunku

Krzysztof Bulak