bulakkMożliwość komentowania Byłe kuźnie rudy z terenu gminy Lelis została wyłączona
Z lustracji starostwa ostrołęckiego z 1789 r. dowiadujemy się, iż kuźnie rudy żelaza istniały w Lelisie i Olszewce. Wieś Olszówka, położenie ma swoje na gruncie bagnistym, środkiem tej wsi jest staw zarosły, do którego idzie woda z rzeki Omulwi, rowem przekopanym; ma ta wieś w sobie na stawie kuźnicę, w której się wyrabia żelazo ordynaryjne, do samych tylko narzędzi rolnych zdatne. Rudy zaś ta wieś do żelaza nie ma swojej, tylko jej po wsiach szlacheckich dostaje.
I druga informacja tym razem o Lelisie gdzie kuźnica była od 1569 r. prowadzona przez rodzinę Parzychów: We wsi Lelisie za Rozogą również była kuźnica zamknięta później wskutek niszczenia boru, z którego wypalano węgiel do wytapiania rudy potrzebny.
Przyczyn likwidacji kuźnic w Puszczy Kurpiowskiej było kilka. Po pierwsze żelazo fabryczne, wytapiane z węgla kamiennego było lepsze i tańsze. Po drugie zasoby kurpiowskiej rud darniowej stopniowo wyczerpywały się. Po trzecie ochrona lasów przed trzebieniem celem wypalania drewna na węgiel drzewny.
Źródło: Jerzy Kijowski ”Obraz miasta i powiatu ostrołęckiego w czasach młodości Witolda Gomulickiego” ZN OTN 23/2009 str.49-50