Poniżej fragment rozważań Krzysztofa Bulaka o miejscu, roli, znaczeniu tablicy prezydenckiej „Miejsca Pamięci Bitwy Warszawskiej 1920 roku”. Więcej wkrótce:
Cmentarze i pomniki chwały Bitwy Warszawskiej przez wszystkie minione lata i pokolenia przypominały o największej wartości, jaką jest niepodległość i suwerenność państwowa. Miejsca pamięci tej bitwy rozproszone są po całej Polsce i upamiętniają miejsca kluczowych walk i miejsc spoczynku żołnierzy. Przypominają one o tym, gdzie rozstrzygały się, losy wojny polsko-bolszewickiej 1920 r., wojny decydującej o suwerenności i niepodległości odrodzonego państwa polskiego. Wojny, podczas której w obliczu zagrożenia bytu państwa polskiego, do walki stanął cały naród. Zginęło w niej, zostało rannych i zaginęło 600 żołnierzy Wojska Polskiego i ochotników, wśród nich wielu studentów i uczniów oraz dzieci.
Obecnie pamięć o heroicznych kartach z dziejów Ziemi Kurpiowskiej jest czasem mocno zatarta. Wolności nikt nikomu za darmo nie dał i nie da, trzeba ustawicznie o nią walczyć. Tablica pamiątkowa przypomina współczesnym mieszkańcom tej ziemi owe „zapomniane boje” i „zapomniane postacie”, uświadamia i wykształca w mieszkańcach poczucie dumy z faktu bycia Kurpiem, bycia mieszkańcem Kurpiowszczyzny.
Tablica upamiętniająca Bitwę Warszawską 1920 roku, została umieszczona w jednym z centralnych miejsc wioski, na głazie usytuowanym na parkingu przy cmentarzu. Stanowi ona dla nas – dzieci, wnuków i prawnuków tych żołnierzy, wezwanie do wdzięczność i pamięci. Niejako, na nowo nakłada lokalnej wspólnocie obowiązek podtrzymywania pamięci tego wielkiego wydarzenia w dziejach polskiego narodu i całej Europy. Uzupełnia istniejące braki w świadomości lokalnej o roli jaką odegrały wydarzenia na Kurpiowszczyźnie podczas tej wojny. Obecne konflikty zbrojne niejako ponownie uzmysławiają społeczeństwu o braku wyciągnięcia nauki z przeszłości. Wiadomym jest, iż znając i szanując historią, łatwiej uniknąć błędów. Wiedza o przeszłości jest fundamentem teraźniejszych działań, bowiem łacińska sentencja „Historia magistra vitae est” -historia jest nauczycielką życia, nadal zachowują swoją aktualność.
Walki toczone w Ostrołęce i jej przyległych miejscowościach, zatrzymały ofensywę Rosjan na linii Narwi, osłabiły impet ich natarcia, przez co znacznie przyczyniło się do późniejszego zwycięstwa Polaków w bitwie warszawskiej. Naszą powinnością jest dbać, aby przyszłe pokolenia Polaków pamiętały, że dzięki Bitwie Warszawskiej z 1920 roku ocalono cywilizację europejską. Bitwa na przedpolach stolicy dała początek swoistej rewolucji patriotycznej okresu międzywojennego, którego echa trwają do dnia obecnego. Państwo podziemne podczas II wojny światowej, Powstanie Warszawskie, epoka Października 1956 i czasy Solidarności korzystały z jej owoców.
Prezydenckie epitafium stanowi dumę i wizytówkę wioski, ale też jednocześnie jest zobowiązaniem do ustawicznego pobudzania ducha patriotyzm pośród lokalnej społeczności. Przypomina o obowiązku bycia nośnikami takich wartości jak honor, uczciwość, sprawiedliwość, lojalność i poświęcenie. Wskazuje na powinność czuwania, aby nie zmarnować tego, co polskie, aby dochować wierności narodowej sprawie. Upamiętnia nie tylko wydarzenia z okolic Dąbrówki, ale także Nasiadk, Lask, Szkwy czy Płoszyc. To lekcja historii i hołd dla bohaterów, którzy walczyli o niepodległość Polski. Nieustannie pobudza lokalną pamięć o „Cudzie nad Wisłą”. Jest ona przypomnieniem, iż mimo naszego narodowego poświęcenia i bohaterstwa, nie zostaliśmy w szczególny sposób docenieni na arenie międzynarodowej. Naszym sukcesem podczas napaści radzieckiej nie była tylko zwycięska taktyka, ale była nim narodowa jedność w oporze przed inwazją. Komunistyczna agitacja nie znalazła szerszego posłuchu pośród polskich chłopów. Natomiast tarcia klasowe nie wzrosły, lecz zmalały w obliczu bolszewickiego zagrożenia. Chłopi polscy udowodnili, że nie obca jest im rewolucja przyniesiona na bolszewickich bagnetach. Wszystko to razem miało ogromny wpływ na losy warszawskiej bitwy.
To miejsce historii dla mieszkańców i okolicy oraz tych, którzy staną przed nią, Wypływa z niego zobowiązanie, aby nie zlekceważyć tej lekcji przeszłości. Ten lokalny historyczny, kulturowy skarbiec łączy pokolenia, uczy patriotyzmu, przy tej tablicy odbywają się lokalne uroczystości patriotyczne w dniach: 3 maja, 15 sierpnia, 11 listopada organizowane przez miejscową parafię, których uprzednio nie było. Pod nią składane są kwiaty i palone znicze. Obok niej dumnie powiewają flagi narodowe.. Ta nowa tradycja w społeczności lokalnej promieniuje na bliższą i dalszą okolicę, stanowiąc wymowny wyraz pięknych i patriotycznych kart lokalnej historii. Kart, które następnie tworzą wielkie karty narodu i państwa polskiego. Pozwala lepiej zrozumieć, jak wielką cenę zapłacono za wolność i jak ogromne znaczenie miała Bitwa Warszawska dla całej Europy. Uzmysławia nam Polakom, iż naszym sukcesem podczas tej napaści radzieckiej nie była tylko zwycięska taktyka, ale była nim narodowa jedność w oporze przed inwazją bolszewicką. Zostało to okupione bezmiarem ofiar.
Tablica prezydencka wskazuje także na wymiar religijny Bitwy Warszawskiej, bitwy która już po jej zakończeniu określana była mianem „Cudu nad Wisłą”. W przebiegu tej wojny było wiele zaskakujących zrządzeń losu. Dlatego też możemy utrzymywać, że na przedpolach Warszawy zdarzył się cud dzięki Bożej Opatrzności. Działaniom wojennym towarzyszyły żarliwe modlitwy całego narodu polskiego niejako odpowiedź na wezwania biskupów polskich. Poszczególni pasterze diecezjalni zobowiązywali proboszczów do nieopuszczania swych parafii. Bp Antoni Julian Nowowiejski – ordynariusz płocki, 30 lipca polecił proboszczom, aby nie opuszczali swoich parafii. 11 sierpnia wydał odezwę, aby nie zaprzestać kultu, a kto parafię opuści, ten narazi się na kary kościelne i pozbawienie urzędu proboszcza1. Parafia Dąbrówka k. Ostrołęki należała wówczas do diecezji płockiej i posługiwał w niej ks. Franciszek Myśliński – kapłan patriota2, który zapewne wypełnił polecenie swego biskupa, pozostał w parafii i wzywał wiernych do poświęcenia i ofiary w walce z bolszewizmem. – cyt. Krzysztof Bulak,, Dąbrówka gm Lelis. Wojna polsko-bolszewicka, tablica prezydencka „Miejsca Pamięci Bitwy Warszawskiej 1920 roku” i jej znaczenie dla lokalnej społeczności.
1www.diecezjaplocka.pl, 102. lata temu bł. abp. Antoni J. Nowowiejski wzywał do obrony miasta przed bolszewikami, [dostęp: 11.03.2026 r.].
2K.Bulak, Wieś i Parafia Dąbrówka. Nasze dziedzictwo… Ostrołęka-Dąbrówka-Białystok 2024, s.74-78.
fot.www.prezydent.pl
