Poniżej wykaz niektórych nazwisk pruskiego pochodzenia sporządzony przez Tomasza Mrozka z Ostrołęki. Poniższa lista jest zbiorem znanych kurpiowskich nazwisk, występujących w książce „4444 ostrprüssische Namen prussisch erklärt”, autorstwa Heinza Georga Podohla, wydanej po raz drugi w 1987 roku, na podstawie spisow ostatnich Prusow, ktorzy nie ulegli do końca germanizacji. Spisu dokonano po niemieckiej stronie granicy do 1840 roku.
- Babiel, Pabich – od „Pabille”, miejscowość Babillien, obecnie Bobraj w Obwodzie Kaliningradzkim; pochodzi od wyrazu pabillis czyli „czytacz”, „mowca”;
- Bakuła – od „Pakulla”, „Pakulla”, z miejscowości Bakolen w dawnych Prusach,obecnie Kudrinka w Obwodzie Kaliningradzkim, po litewsku dotąd nazywanej Bakulai; pochodzenie od wyrażenia pa kulle co znaczy „pod torbą”, „pod worem”; z końcówką osobową brzmiało to też pakullas („noszący torbę”?);
- Bałon, Bajon – od „Bayone”, „Baion”, baionis to „ukarany” – co wśrod zbiegow do Puszczy nie powinno dziwić;
- Banach – od „Panake”, miejscowość Ponacken, obecnie raczej już nie istniejąca,znajdowała się niedaleko Krolewca, w obecnym Obwodzie Kaliningradzkim,w dawnej pruskiej Sambii; pochodzi od panagis czyli „pieszy”, „przechodzień”;
- Bandzul – od „Bandule”, banda oznacza „stado”, bandullis zaś „posiadacz dużego stada”;
- Borzym – od „Boryn”, „Barrain”, gdzie barrs oznaczało „gromadę”, „szajkę”, „paczkę”; lub od „Borthim”, gdzie bordus oznacza „brodę”;
- Bandyś – od „Bandig”, „Bandico”, gdzie bandika, bandiks oznaczało „opiekuna”, „pasterza”, a banda samo w sobie oznacz „stado”;
- Biwald (Bywald) – od „Biegall”, „Wigall” (zamienne „Bi” w „Wi”), gdzie gailis oznacza ”biały”, „jasny”; gallas oznacza „kogut”, zaś wigulings – „wstrętny”;
- Boniek – od „Bonike”, gdzie zaszła odmiana w nazwisku od wyrazu bonke, co znaczy po prostu „gza” (insekt mocno żądlący); co ciekawe, znany piłkarz o tym nazwisku pochodzi z Bydgoszczy, z ziem, gdzie pojawiali się potomkowie Prusow;
- Butler – od „Butele”, „Butel”, pochodzi ze wsi Buteliten w pruskim powiecie Heiligenbeil (świętomiejskim), w okolicach Braniewa; buttas to po prostu „dom”, a – ele i -el to końcowki odosobowe;
- Dobek – od „Dobeke”, gdzie dobe to „pieczara”, „grota”, a -ek i -eke to końcówki odosobowe;
- Gajda – od „Geidel”, gdzie gaidis oznacza „pszenica”; pochodzi z miejscowości gaidehlen / Gaiden, znajdującej się dawniej w okolicach Gremiaczow w dzisiejszym Obwodzie Kaliningradzkim;
- Galus – z pruskiego gallas oznaczającego dosłownie „koniec” lub… „śmierć”, bądź kallas, znaczącego „kowal”; autor „4444…” przychyla się do wersji z kowalem;
- Grenda – od „Grande”, oboczność „Grende”; z hiszpańskiego tak nazywano Prusow, ktorzy wyruszyli za granicę i wrocili bogaci, stąd też w pruskim grandis oznaczało „pierścień”;
- Gut – od „Gutte”, „Gudde”, gdzie gudde oznacza „krzaki”; miejscowość pochodzenia to Gutten czyli dzisiejsze Guty w powiecie oleckim;
- Janota – od „Janot”, „Jawnotho”, czyli „pochodzący z Kawnota”, Kaunohnen inaczej Marderfelde to miasto na terenie dzisiejszego Obwodu Kaliningradzkiego; kaune oznaczało to samo niemieckie „Marder”, czyli… „kuna”;
- Kabat – od „Cabath”, „Caupiot”; kaupit oznacza „kupić” „kupować”, a kaupiotas – „kupiec”; ciekawe, że na pograniczu określenia związane z handlem brzmią podobnie zarowno w języku polskim, jak i wymarłym pruskim;
- Kaleta – oryginalne pruskie nazwisko, także „Kalett” i „Kaletta”; pochodzi od kalletas, co określało wioskę rybacką, zaś kallis oznaczało „ryby”;
- Kalwas, Kalwasiński – od „Galwas” gdzie gallwo to „głowa”, a -as to końcowka odosobowa; inne pochodzenie części osob noszących to nazwisko, od „Callewithe”, „Callweis” – gdzie kall– pochodzi z wyrazu kallas – „kowal”, a weis to skrot od welis – spoźniony; wowczas dosłownie „spoźniony kowal”, cokolwiek miało by to oznaczać;;
- Kipert – od „Kibar”, „Kippele”; gdzie kibinat oznaczało „złość”, bara – „sprzeczka”, a kibar tego, kto w tej sprzeczce uczestniczył;
- Kulik, Kulig – od „Kolike”, „Kulike”, gdzie kullika oznacza po prostu „wieś”; pochodzenie z okolic dzisiejszego Pisza;
- Kwiek – od kwike, kweke – „jarzębina”;
- Lelujka – zarowno nazwisko, jak i wycinanka pochodzą od wyrazu laile – „cierpienie”, „trud”, laileika zaś, to „coś trudnego”; kiedy patrzymy na kurpiowskie leluje sami możemy stwierdzić, że są trudne do wykonania;
- Lipka – tu ciekawe nazwisko, bo nosili je zarowno Polacy, chłopi, jak i potomkowie Prusow – u nich lipika to „mała lipa”, czyli też „lipka”; ale także mieszkańcy Puszczy pochodzenia tatarskiego;
- Malion, Melion – od „Malin”, pochodzące od malt – „mąka”, malis – „mielić”, malonas – „młynarz”;
- Margis – znaczy dosłownie „barwny”, margas to „barwa”;
- Maron – od „Marohn”, „Merune”, gdzie mare znaczy „zalew”, a maronis – „urodzony przy zalewie”;
- Maciak – od „Mazick”, „Maczke”, „Macias”, gdzie mazz / mac – znaczy „mało”; całe nazwisko z odosobową końcowką -ak, -as oznacza po prostu „mały”;
- Mańkus – od „Mangis”, „Menges”, pochodzących zaś od wyrazu minkit – „gnieść”, zaś minkis to „ten, ktory gniecie” („ugniatacz”?); czasami pochodzenie od nazwiska „Moniko”, „Manikus”, gdzie manikas to posiadacz bonety;
- Nather – od „na taris” – „na głos”, „ten, ktory głośno mowi”;
- Nasiadka – przynajmniej część osob noszących to nazwisko pochodzenia pruskiego; już tam posiadali nazwisko „Nassud”, od na šut czyli „na-coś-siadł”, ale także našute znaczące „naszycie” (czegoś);
- Rymek – od „Riemane”, „Rimat”; istniały wyrazy pruskie rimatas, rimika, ale nie podano ich znaczenia; końcowka -ek, -at jako forma odosobowa;
- Roman – od „Rukals”, „Rokals”, „Romahn”; gdzie romus znaczy „cichy”, a manit w jednym z wariantow nazwiska – „uważny”, romanis oznacza tyle co „cichy i uważny”;
- Romejko – od „Romeike”, „Romeyjke”, „Romiks”; zachowane niemal w niezmienionej formie; pochodzi od romus – „cichy”, do tego końcówka -eike, -ejke, -iks jako forma osobowa;;
- Sadłowski – spolonizowana wersja nazwiska „Sadloch”, od sadelis – miejsce zamieszkania; zatem sadloch to „ten który stale siedzi w miejscu zamieszkania”; nazwiskiem rzadko posługiwała się też ludność polskiego pochodzenia;;
- Samsel – skrotowiec od „Swanemusel”, znaczącego samo w sobie „plemię”, zaś swane oznacza „brak”, a musit „moc”, „lubić”; końcówka -el jest formą osobową. Nazwisko ma zatem zagadkowe tłumaczenie, bo chyba posiadający je na początku nie cieszyli się sympatią;
- Serejko – od „Sareiko”, „Sarecka”; pochodzący z miejscowości Sareyken / Sarken, obecnie Szarejki w powiecie oleckim, w gminie Kowale Oleckie. Sarke znaczyło „sroka”. Jeszcze w 1912 roku od miejscowego pastora w dzisiejszych Szarejkach ludność wymagała, by znał język „mazurski”, czyli łamany polsko-pruski;
- Sasin, Sasinowski – od „Sassin”, gdzie sassna to „kraj”, „ląd”; zatem sassin to prawdopodobnie „krajan”;
- Sajdak – od „Saydak”, gdzie saidat znaczy „doglądać”, a saiduken „doglądający miejscowości”;
- Surgał , Surgiewicz– od „Surgat”; gdzie surgi oznacza „około”, „naokoło”; zaś gattawis… – „gotowy”; stąd początkowe surgattawis, czyli dosłownie „około gotowy”, być może „prawie gotowy”;
- Szmigiel, Śmigiel – od „Smyge”, pochodzącego od wyrazu smikuto – „jaskołka”, zo końcowkami odosobowymi -el, -us → smikel, smikelus;
- Sznytko – od „Šnitkar”, „Schnittkar”, pochodzące zaś od šnitke – „barszcz”, „zupa z burakow”;
- Szok, Szoka – od „Šoge” „Šoke”; gdzie šokis oznacza „trawę”, a šogis – „strumień”;
- Tadaj – od „Taddai”, „Daddai”; gdzie daddan oznacza „mleko”, a taddainis – „mleczarza”;
- Wargul, Wargulewski – ord „Woralle”, „Wargula”; gdzie wargas znaczy „zło”, „gallas” – „śmierć”, worgallas – jest zateł połączeniem „zła śmierć”;
- Warych – od „Warich”, „Waricho”; gdzie warit znaczyło „gotować” (jak „warzyć”), zaś warriko znaczyło „zwycięzca”, bo warrit (dwa „r”) to – „zwyciężać”;
- Zawalich – wśrod mieszkańcow pochodzenia pruskiego „Sawalies”, „Sawalich”, od sawaite, znaczącego „tydzień”;
- Ziemak, Ziemek – od „Ziemke”, „Simke”, „Ziemkus”; gdzie simt znaczy „sto”, simkus – „setny”, a simka – „setna”.
Panu Tomaszowi dziękujemy za podesłaną pracę.
