Za ważne i interesujące należy uznać żądania uczniów i społeczeństwa podczas akcji strajkowej w 1905 roku bojkotujące rosyjską szkołę. 3 lutego tegoż roku młodzież gimnazjów łomżyńskich w memorandum skierowanym do władz szkolnych żądała:
- polskiego języka wykładowego w szkole i administracji,
- nauczycieli wyłącznie polskiej narodowości,
- przyjmowania do szkół uczniów bez różnic społecznych i wyznaniowych,
- zlikwidowania systemu policyjnego w oświacie,
- nie prześladowania uczniów za przekonania polityczne,
- kontroli społecznej nad szkołą.
Szczególnego wymiaru przybierają powyższe żądania w obecnej sytuacji społecznej i politycznej. Walka o polską szkołę wydaje się być nadal aktualna.
Źródło: Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Warszawskiego
